|

اولین سفر رهبر کاتولیک‌های جهان به شبه‌جزیره عربستان

سایه سنگین یمن بر سر پاپ

رهبر کاتولیک‌های جهان روز گذشته برای شرکت در یک کنفرانس بین‌ ادیان، در سفری دوروزه، وارد امارات متحده عربی شد. این برای نخستین‌بار است که یک پاپ به شبه‌جزیره عربستان سفر می‌کند. پاپ فرانسیس سپس به ریاض می‌رود و گفته شده است که پاپ در این سفر دو سخنرانی عمومی خواهد داشت. پاپ در شرایطی به عربستان سفر می‌کند که دو میلیون کاتولیکی که کشورهایشان را ترک کرده‌اند در این کشور کار و زندگی می‌کنند و همچنین مقدس‌ترین مکان‌های مذهبی مسلمانان جهان در مکه و مدینه در عربستان واقع شده است. سفر پاپ فرانسیس به دعوت محمد بن زاید ولیعهد امارات صورت گرفته و او قرار است در «کنفرانس جهانی برادری میان انسان‌ها» در این کشور حضور یابد. ولیعهد امارات چندی ‌پیش، سال 2019 را «سال مدارا» نامیده بود که با واکنش مثبت نهادهای حقوق‌بشری مواجه شد. این در حالی است که امارات در سال‌های اخیر در ائتلاف عربستان در جنگ یمن حضور داشت و عملیات این ائتلاف در یمن علیه حوثی‌های یمن، یکی از بزرگ‌ترین فجایع انسانی را رقم زد. انتظار می‌رود پاپ فرانسیس که بارها به انتقاد از وضعیت انسانی در یمن پرداخته، در سفر به امارات و عربستان باز هم علیه بحران انسانی در یمن موضع‌گیری کند. با این حال برخی نهادهای حقوق‌بشری با اشاره به نقش مستقیم امارات و عربستان در رقم‌زدن فاجعه انسانی در یمن، از سفر پاپ به این دو کشور انتقاد کرده‌اند.از سوی دیگر، برخی رسانه‌ها نیز احتمال می‌دهند که پاپ برای جلوگیری از افزایش تنش، در این سفر موضع‌گیری تندی علیه ائتلاف عربستان و اقداماتش در جنگ یمن اتخاذ نکند. اشاره احتمالی پاپ به این موضوع یا سکوت درباره آن در جریان سفر سه‌روزه به امارات، از جمله موضوعاتی است که توجه رسانه‌های بین‌المللی را برانگیخته است. پاپ فرانسیس سال گذشته از جامعه بین‌المللی خواست تا از وخیم‌ترشدن بحران انسانی در یمن جلوگیری کنند. حتی اگر پاپ در اظهارات عمومی خود در امارات علیه جنگ یمن موضع‌گیری نکند اما تردیدی نیست که در گفت‌وگوهای خصوصی خود با رهبران امارات و عربستان، اعتراض خود نسبت به وضعیت بحرانی انسانی در یمن را بیان کند. قرار است پاپ در سفر خود به عربستان با ملک سلمان پادشاه این کشور و محمد بن سلمان ولیعهد دیدار کند. سازمان ملل متحد سال گذشته گزارشی از وضعیت وخیم انسانی در یمن منتشر و این احتمال را مطرح کرد که عربستان و امارات در جریان حملات هوایی خود به مناطق مسکونی در یمن مرتکب جنایت علیه بشریت شده باشند. بر اساس تخمین‌های سازمان ملل در حال حاضر حدود 10 میلیون یمنی با خطر قحطی روبه‌رو هستند. رهبر کاتولیک‌های جهان قرار است در جریان سفرش به ابوظبی با شیخ احمد‌الطیب امام جماعت مسجد الازهر قاهره نیز ملاقات کند. امام جماعت مسجد الازهر قاهره یکی از عالی‌رتبه‌ترین رهبران سنی در جهان به شمار می‌آید. پاپ فرانسیس همچنین قرار است مراسم دعای کلیسای کاتولیک را اجرا کند که انتظار می‌رود حدود ۱۲۰ هزار نفر در آن شرکت کنند. در حال حاضر تقریبا یک میلیون مسیحی کاتولیک در امارات متحده عربی زندگی می‌کنند که اکثریت آنها را کاتولیک‌های هند و فیلیپین تشکیل می‌دهند. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که سخت‌گیری‌های زیادی برای غیرمسلمانان از جمله مسیحیان در امارات حاکم است. در مجموع امارات متحده عربی به عنوان یک کشور اسلامی، دارای هشت کلیساست. با این حال برخی کشیشان و دیپلمات‌های غربی می‌گویند امارات متحده عربی از جمله کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس است که مدارا با مذاهب در آن جایگاه نسبتا مناسب‌تری دارد. در امارات و کویت، مسیحیان می‌توانند به کلیسا بروند و نیایش‌ها و مراسم خود را به جا آورند اما در عربستان سعودی، فعالیت کلیسا‌ها ممنوع شده ‌است. بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، حکومت عربستان یکی از بالاترین آمارهای نقض حقوق بشر در جهان را به نام خود ثبت کرده است. پاپ فرانسیس در آستانه سفر تاریخی به امارات در پیامی ویدئویی سفر خود به امارات را «فصلی تازه در روابط میان مناطق» توصیف کرد و گفت که از انجام این سفر و دعوت ولیعهد امارات بسیار خوشحال است. او گفت: «ایمان به خدا، اتحادآور است، نه جداکننده. ما را با وجود اختلافاتمان به هم نزدیک‌تر و ما را از دشمنی و بیزاری دور می‌کند». پاپ همچنین امارات را به عنوان سرزمینی که در تلاش است تا به «مدل همزیستی، برادری انسانی و محل تلاقی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها» تبدیل شود، ستایش کرد. پاپ فرانسیس پیش از ترک رم به سوی ابوظبی به بحران یمن نیز اشاره کرد و از طرفین درگیر در یمن خواست تا «فورا توافق صورت‌گرفته درباره بندر حدیده را رعایت کنند» تا کمک‌رسانی به مردم یمن تسهیل شود. رهبر آرژانتینی کاتولیک‌های جهان گفت: «من نسبت به بحران انسانی یمن بسیار نگران هستم. مردم این کشور از جنگ طولانی خسته شده‌اند و کودکان بسیاری از گرسنگی زجر می‌کشند. فریاد این کودکان و والدینشان تا نزد خدا می‌رود». امارات متحده عربی نزدیک‌ترین کشور به عربستان سعودی در منطقه است که همکاری نظامی و سیاسی نزدیکی با این کشور دارد و همراهی در جنگ یمن تنها یکی از این موارد به شمار می‌آید. امارات در ماجرای تحریم قطر از سوی عربستان نیز از جمله کشورهایی بود که در کنار ریاض قرار گرفت.

درباره پاپ فرانسیس پاپ فرانسیس با نام اصلی خورخه ماریو برگولیو که در خانواده‌ای ایتالیایی در بوئنوس‌آیرس بزرگ شد اما اصلیتی آرژانتینی دارد، از سال 2013 جانشین پاپ بندیکت شانزدهم به عنوان رهبر کاتولیک‌های جهان شد. پاپ فرانسیس کمتر از پیشینیان خود به تشریفات می‌پردازد و دیدگاه‌هایی عمدتا سوسیالیستی دارد. پاپ فرانسیس در سال‌های اخیر برخی اقدامات انجام داده که در کلیسای کاتولیک سنت‌شکنی محسوب می‌شود. به عنوان نمونه او در فوریه 2016 با «طریق کریل یکم» رهبر کلیسای ارتدوکس روسی در هاوانا پایتخت کوبا دیدار کرد. از قرن یازدهم میلادی که دو شاخه غربی و شرقی مسیحیت یعنی کلیسای کاتولیک رم و کلیسای ارتدوکس روسیه از هم جدا شدند، این نخستین بار است که رهبران دو کلیسا با هم دیدار کرده‌اند. پاپ فرانسیس به عنوان ارشدترین مقام کلیسای کاتولیک در یکی از موضع‌گیری‌های جنجالی خود و در سخنرانی در آکادمی علوم جامعه اسقف‌ها در واتیکان، با تأیید تئوری بیگ‌بنگ و نظریه تکامل چارلز داروین که از گذشته به عنوان مهم‌ترین مورد اختلافي میان جهان‌بینی علمی و نگرش مذهبی بر سر موضوع آفرینش به شمار می‌آید، گفت که هر دو نظریه واقعی و درست‌ هستند و با خداباوری و پذیرش خدا به عنوان آفریدگار نهایی سازگارند و با دیدگاه‌های کلیسا درباره منشأ هستی و حیات مغایرتی ندارند. «تکامل در طبیعت است و مؤید وجود آفریدگار است، نه نافی آن. بیگ‌بنگ هم نمی‌تواند نافی وجود آفریدگاری الهی باشد، بلکه نیازمند وجود آن است.» با وجود پررنگ‌بودن نیروهای الهی در جهان‌بینی پاپ، بسیاری از مخاطبان بیان این دیدگاه‌ها را «گام بزرگ کلیسای کاتولیک به جلو» خوانده‌اند. پاپ فرانسیس در مقایسه با رهبران پیشین کلیسا در بسیاری زمینه‌ها از موضوعات مربوط به هم‌جنس‌گرایان تا اقلیت‌های جنسی دیدگاه‌های منحصربه‌فردی دارد که باعث شگفتی افکار عمومی شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.