تأثیر داستانهای کهن فارسی بر مهارتهای اجتماعی
افسانه عزیزیعلویجه.دانشجوی دکترای دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تهران
دوران کودکی از جمله دوران پیشدبستان، نقشی حساس و تعیینکننده در زندگی انسان دارد. توجه به این دوران تا آنجاست که اولا دوران کودکی را روانشناسان و صاحبنظران تعلیم و تربیت غالبا به عنوان برجستهترین مرحله در تکوین شخصیت انسان دانستهاند و دوم اینکه پژوهشگران، وجود تعارضات، اختلالات و نابسامانیهاي روانی در این سنین را از عوامل اساسی در بروز مشکلات در سراسر زندگی فرد میدانند. یکی از مسائل مهم در این دوران توجه به مهارتهای اجتماعی و برقراری ارتباط با دیگران است. تقویت مهارتهای اجتماعی کودکان تا حدود زیادی در گرو توجه به رویكردهای آموزشی بهویژه در سالهای نخست زندگی است. از مؤلفههای کلیدی در مهارت اجتماعی کنترل پرخاشگری کودکان است و عوامل خانوادگی به عنوان یکسری از عوامل محیطی در بررسی عوامل تربیتی افراد مؤثر هستند زیرا خانواده به عنوان اولین محیط اجتماعی زندگی افراد بسیار حائز اهمیت است و موارد متعدد را افراد در سالهای اولیه حیات اجتماعی خود در آن میآموزند. بنابراین برای کاهش و پیشگیری از رفتار نامناسب و تشویق رفتار مناسب کودک در کودکی باید در خانواده و در دوران پیش از مدرسه اقدام کرد. یکی از روشهای آموزش مهارت اجتماعی در دوران پیشدبستان قصهگویی است. چارچوب قصه و تأثیر آن، منحصر به فرد بوده و بهویژه در سنین کودکی نسبت به سایر روشها جذابتر بوده و احتمال بهکارگیري و تعمیم آنها از سوی کودك در شرایط مشابه، بیشتر است. زبان قصه برگرفته از فطرت انسانها و دوستداشتن قصهها و شنيدن آنها از طبيعت انسان برخاسته است. از آنجا كه كودكان به فطرت نزديكترند، قصه و قصهگويي را دوست دارند و از آن تأثير ميپذيرند و ميتوان از آن به عنوان يك فن آموزشي و درماني استفاده كرد و از آن طريق عزت نفس كودكان را افزايش داد. برای مثال (داستان کبوتر جهانگرد جناب آقای آذر یزدی، با نام مستعار «کبوتر لجباز» برای بچهها و با نتیجهگیری آن که بدون اجازه بزرگترها به جای غریبهای که نمیشناسیم، نرویم که باعث گمشدن و ناراحتی میشود. درواقع خردهمقیاسهای مهارت لجبازینکردن و گوشدادن به حرف بزرگترها را دربر دارد). پس میتوان دریافت داستانهای اصیل دربردارنده نکات پندآموز برای نوآموزان و دانشآموزان است. همانطور که رایموند نیز بیان کرده است که با کمکگرفتن از قصهگویی میتوان تغییرات بسیار شگرفی در زمینه یادگیری و سوادآموزی کودک ایجاد کرد. پس میتوان از روش قصهگویی بهویژه روش قصهگویی بر اساس داستانهای کهن فارسی که سراسر پند و اندرز را برای ما به ارمغان میآورند، در رشد و ارتقای مهارت نوآموزان و دانشآموزان استفاده کنیم تا هم در رشد مهارت اجتماعی و کاهش رفتارهای ناامیدکننده کودکان و هم در کمک به یادگیری و پندگرفتن از این داستانها مؤثر باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.