مذاکرات هستهای آمریکا و روسیه شکست خورد
بازگشت به هشتم دسامبر 1987
مايك پمپئو، وزير خارجه آمريكا پشت تريبون قرار گرفت تا اعلام كند كه ايالات متحده از پیمان منع تسلیحات اتمی میانبرد (آیاناف) خارج ميشود؛ پيماني كه خروج از آن به منزله شكلگيري رقابت تسليحاتي ديگر است؛ درست شبيه به آنچه زماني ميان اتحاد جماهير شوروي و آمريكا وجود داشت. با اين حال كاخ سفيد 180 روز به روسيه مهلت ميدهد تا خود را با توافق 1987 منطبق كند و در غير اين صورت از اين پيمان به طور كامل خارج ميشود. اوج تنش در سال ۲۰۱۴ به وقوع پیوست که واشنگتن به صورت رسمی و آشکار به انتقاد از روسیه پرداخت و مدعی شد مسکو موشکهاي فراتر از توافق دوطرفه توليد ميكند. در آن زمان باراک اوباما، رئیسجمهوری وقت آمریکا به اصرار کشورهای اروپایی در این توافق باقی ماند. اما با ورود دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريكا ماجرا رنگوبوي تازهاي به خود گرفت. او در 20 اکتبر سال گذشته ميلادي مانند هميشه به طور ناگهاني اعلام کرد به دلیل نقض مکرر اين پیمان توسط روسها، آمریکا از این پیمان خارج ميشود. اين تصميم نگرانیهايي را درباره ایجاد رقابت تسلیحاتی تازه با مسکو برانگیخت و متحدان اروپایی را مضطرب كرد چراكه ولاديمير پوتین، همتاي روسي ترامپ بلافاصله هشدار داد اگر آمریکا از پیمان آیاناف خارج شود، کرملین دست به اقدام تلافیجویانه خواهد زد. از آن زمان تا پنجشنبه گذشته نمايندگان روسيه و آمريكا دو بار با يكديگر برسر مفاد اين پيمان مذاكره كردند اما در نهايت اعلام شد كه گفتوگوها هيچ نتيجهاي به دنبال نداشته است. بنابراين شکست در دور جدید مذاکرات راه را برای خروج قطعی آمریکا از این پیمان فراهم میكند و همانطور که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا تهدید کرده بود، كاخ سفيد فردا ديگر تعهدي به اين پيمان كه در زمان رونالد ريگان، رئيسجمهوري سابق آمريكا و میخائیل گورباچف، دبیرکل وقت حزب کمونیست اتحاد شوروی در هشتم دسامبر 1987 امضا شد، ندارد. با امضاي این پیمان موشکهای هستهای و متعارف کروز و سکوهای پرتاب آنها، با برد ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر (کوتاهبرد) و ۱۰۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر (میانبرد) از میان برداشته شد. آمریکا مدعي است كه مسکو موشکهای کروز روسی جدید با برد بیش از ۲۶۰۰ کیلومتر را در اختیار دارد. در اوایل ماه اکتبر سال جاری میلادی، ۲۸ عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) فشار بر روسیه را افزایش داده و از دولت ولادیمیر پوتین خواستند اطلاعات قابل اعتماد در مورد این سامانه موشکی ارائه کند. اما روسيه بدون توجه به اين درخواستها در مقابل آمریکا را متهم کرده که با استقرار سپر دفاع موشکی خود در رومانی و لهستان به اين پیمان پایبند نبوده است. روزنامه گاردين در اين باره مينويسد، خروج ترامپ از پیمان فوق بحث بر سر کنترل تسلیحات در جهان را با بحران جدی روبهرو خواهد کرد چراكه جان بولتون، مشاور امنيت ملي دونالد ترامپ از جمله افرادی است که به شدت مخالف معاهدههای کنترل تسلیحاتی است و از عوامل مهم در خروج ایالات متحده از این پیمان به شمار میرود. بولتون همچنین از جمله مخالفان سرسخت معاهده «استارت جدید» بوده است که در سال ۲۰۱۰ میان آمریکا و روسیه امضا شد. به اعتقاد تحلیلگران، در سال ۲۰۲۱ این پیمان راهبردی به پایان میرسد و در آن زمان نیز ممکن است آمریکا محدودیتهای بیشتری را از سر راه خود در زمینه گسترش زرادخانه هستهای جهان بردارد. اما نگراني تحليلگران بينالمللي بسيار گستردهتر از افزايش اختلافها بين واشنگتن و مسكو است. آنان بر اين باورند كه خروج ایالات متحده، مسابقه تسلیحاتی خطرناکی را میان کشورهای جهان در زمینه دستیابی به تسلیحات موشکی نوین به راه میاندازد. به باور آنان، روسیه دیگر هیچ محدودیتی در مقابل خود نمیبیند و میتواند از بسیاری از توافقهای موشکی دوطرفه دیگر هم خارج شود. همچنين اين خروج، باعث ميشود كشورهاي اروپا بار ديگر از سياستهاي كاخ سفيد دلزده شوند چراكه تهديدها به مرزهاي اين قاره بازميگردد. اكنون اين احتمال وجود دارد كه واشنگتن سامانه موشکی را علیه روسیه در اروپا مستقر کند که احتمال برخورد مستقیم و حتی بروز حوادث ناگواری را به دنبال خواهد داشت. همچنین ممکن است روسیه از خروج آمریکا به عنوان بهانهای برای استقرار سامانه موشکی استفاده کند که در اين صورت جنگي ديگر به پشت مرزهاي اروپايي خواهد رسيد. الکساندر بل، مدیر مرکز کنترل تسلیحات ميگويد: رئیسجمهوری آمریکا خود را معاملهکننده قهاري میداند اما با وجود اين ادعا نتوانست روسيه را به انجام اقداماتي مجاب كند؛ در چنين شرايطي چه دليلي دارد رهبران كشورهاي ديگر مانند کرهشمالی به امضای توافق با دونالد ترامپ و جان بولتون اعتماد داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.