|

سپر فرهنگی ترک برداشته است

امان‌الله قرایی‌مقدم- جامعه‌شناس

«سپر فرهنگی» به معنی پاسداری از ارزش‌ها، هنجارها، ساخته‌ها، پرداخته‌ها، اندوخته‌ها، آداب‌و‌رسوم، قوانین و مقررات، افکار و عقاید، هنرها، صنایع و تکنیک، زبان، مجموعه علوم و دانش‌ها، دانستنی‌های عامه، حفظ میراث فرهنگی و هویت ملی و میهنی و دفاع سرزمین مقدس ایران که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، به علت ندانم‌کاری‌ها ترک برداشته و جامعه دچار آسیب‌دیدگی فرهنگی و آنومی اجتماعی شده است و آثار و نتایج نامطلوبی از جمله بروز انواع آسیب‌های اجتماعی، فرار مغزها و کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد افقی و عمودی و بیگانه‌پرستی جوانان را به بار می‌آورد و موجب می‌شود تا جوانان آنچه را خود داشته‌اند، از بیگانه تقاضا کنند.
چندین عامل در این مسئله دخیل‌اند؛ سپر فرهنگی به علت ندانم‌کاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های آموزشی‌و‌پرورشی به‌طور عام و خاص، یعنی برنامه درسی و آموزشی در مدارس و دانشگاه‌ها و برنامه‌های رادیو و تلویزیون و دگماتیسم فکری و یک‌بعدی‌نگری و سنت‌گرایی افراطی و رسانه‌های جمعی داخلی و بیگانه، به‌ویژه هجوم فرهنگی ماهواره‌ها، از هر نوع آن و به‌وجود‌آمدن دهکده جهانی و تکنولوژیکی ترک برداشته و قدرت مقاومت خود را تا حدودی از دست داده و موجب شده است که جوانان و نوجوانان راه بیگانه‌گرایی را در پیش بگیرند و ارزش‌ها و هنجارهای جامعه را بازنگری کنند و پایبندی خود را نسبت به آنها کاهش دهند. به همین دلیل است که از پوشش و آرایش گرفته تا رفتار و کردار و خورد و خوراک و نوع هنر و موسیقی و خالکوبی و موهای هد‌هدی و برگزاری اعیاد و جشن‌ها و ابراز شادی‌ها و... راه نادرست و خلاف ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی در پیش گیرند.
سپر فرهنگی با حمایت و جانبداری طبقه اصیل «دهگانان» به‌وجود آمده است که به‌منزله تنه درخت اجتماعی ایران محسوب می‌شدند و تا مدت‌ها آثار برجسته ملی و میهنی را نگهداری می‌‌کردند (محمد محمدی، فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در فرهنگ‌و‌تمدن اسلامی) و همچنین با کمک بزرگانی چون ابن‌مقفع با کتاب‌های متعدد مانند «خدای‌نامه»، «نامه تنسر» مربوط به اردشیر بابکان، «آیین‌نامه»، «کلیله‌ودمنه»، «الادب‌الصغیر»، «الادب‌الکبیر»، یعقوب لیث صفاری با گفتن «چیزی را که اندر نیابم چرا باید گفتن» و حکیم ابوالقاسم فردوسی، حماسه‌سرای بزرگ ایران و جهان و دیگرانی که هویت ملی ما را جاودانه کردند. اکنون این سپر ترک برداشته و فرهنگ و سنن ملی و میهنی ما را با خطر مواجه کرده است.
این سپر از همان ابتدا اعراب مهاجم و مغولان را تحت تأثیر و سلطه فرهنگ و تمدن غنی خود قرار داد و موجب شد تا خلفای اموی و عباسی، درباری به سبک ایران دوره ساسانی ترتیب دهند، عید نوروز را به‌جا آورند و بار عام دهند و منصور (153‌هجری) لباس ایرانی بپوشد (دکتر ذبیح‌الله صفا، تاریخ ادبیات ایران از آغاز تا عهد سلجوقی 1351، ص‌22). مغولان به‌گفته عباس اقبال‌آشتیانی «چندی نگذشت که فرهنگ ایران و اسلام را به‌تدریج پذیرفتند و در آن حل شدند و راه و رسم ایرانیان در پیش گرفتند و در سال 694 هجری برای اولین‌بار غازان‌خان مسلمان شد و الجایتو نام خدابنده بر خود نهاد و به ساختن مسجد و اماکن مذهبی و بناهای تاریخی پرداختند. نمونه آن مسجد گوهرشاد در مشهد است» (تاریخ مفصل ایران، ص449). برای ترمیم این سپر ترک‌برداشته باید راه دیگری غیر از آنچه در سال‌های گذشته انجام داده‌ایم، در پیش گیریم تا بدین‌ طریق بتوانیم «ایرانی بمانیم اما از تمدن غرب عقب نمانیم» و فرهنگ‌و‌تمدن غربی و بیگانه را قبله آمال جوانان خود قرار ندهیم؛ چراکه برای مبارزه با استعمارگران، بیگانگان و کسانی که از دوردست‌ها به‌فکر به‌زانو‌درآوردن مردم ایران و تسلیم آنها هستند، یکی از راه‌های مؤثر و مفید، تقویت سپر فرهنگی کشور است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.