فاز جديد رقابت ميلياردرها
محمدحسين جهانپناه
در طول هفتهاي که گذشت، چند حادثه، رقابت فضايي ميلياردرها را وارد فاز تازهاي کرد. رقابت فضايي ميلياردرها اصطلاحي است که در چند سال اخير در اصطلاح به رقابت ميان شرکتهاي فضايي خصوصي تأسيسشده از سوی برخي از مشهورترين ميلياردرهاي دنيا گفته ميشود؛ رقابتي که به نامهايي مثل ايلان ماسک با شرکت اسپيسايکس، جف بزوس با بلواوريجين، ريچارد برنسون با ويرجينگلکتيک و پُل آلن با شرکت ولکان شناخته ميشود؛ آدمهايي که همگي شهرت و ثروت خود را از حوزههاي ديگري به دست آورده بودند، اما به هزار و يک دليل بيربط و با ربط اين روزها بيشتر در صنعت فضايي مانور ميدهند. چند ماه پيش وقتي پل آلن مالک ولکان و يکي از بنيانگذاران مشهور مايکروسافت درگذشت، همه منتظر بودند ببينند که نتيجه درگذشت او بر رقابت ميلياردرهاي فضايي چه خواهد بود؛ نتيجهاي که اين هفته اولين نشانههاي آن در قالب بيانيه شرکت استراتولانچ ظاهر شد. شرکت زيرمجموعه ولکان که هدف از آن توسعه هواپيمايي غولآسا براي پرتاب راکتهاي ماهوارهبر و همچنين فضاپيماي سرنشيندار به فضا بود. ساخت هواپيماي استراتولانچ با استفاده از قطعات دو هواپيماي بويينگ ۷۴۷ امسال سرانجام در مواهاوي به پايان رسيد با اين حال، پل آلن قبل از ديدن پرواز هواپيما درگذشت. درگذشت او به اين معني بود که استراتولانچ و ولکان که همين حالا هم به دلیل تأخير برنامه و هزينههاي بالا تحت فشار بودند، مهمترين حامي مالي خود را به ناگاه از دست داد؛ اتفاقي که سرانجام منجر به آن شد که اين شرکت برنامه ساخت راکت خود را لغو کند و بگويد که فعلا فقط به سرويسدهي به راکتهاي ديگران بسنده خواهد کرد؛ عقبنشينياي که در درازمدت ممکن است بهکلي ولکان را از دامنه رقابت پيشين با شرکتهاي خصوصي فضايي مهم اين روزها خارج کند. اما اوايل اين هفته اتفاق ديگري هم افتاد. اسپيسايکس براي نخستينبار روي سکوي پرتاب، موتورهاي موشکي را آزمايش کرد که روي نوک آن يک فضاپيماي سرنشيندار دراگون جا خوش کرده بود؛ فضاپيمايي که تا يک ماه ديگر به صورت بدون سرنشين در پرتابي آزمايشي به فضا پرتاب شده و در ايستگاه بينالمللي پهلو خواهد گرفت. به اين ترتيب در صورتي که همهچيز بهخوبي پيش برود، تا پايان امسال شاهد پرتاب سرنشيندار آن هم خواهيم بود؛ رخدادي که منجر ميشود تا آمريکاييها سرانجام چندين سال پس از بازنشستگي شاتلها مجددا صاحب فضاپيمايي سرنشيندار شده و ديگر براي پرتاب فضانورد به فضاپيماهاي سايوز روسي متکي نباشند؛ اتکايي که به بهاي هر فضانورد در هر پرتاب ۸۰ ميليون دلار براي ناسا تا به امروز تمام شده است. موفقيت اسپيسايکس در پرتاب سرنشيندار علاوه بر بازگرداندن توانايي پرتاب فضانورد به ناسا براي ايلان ماسک هم گامي مهم خواهد بود؛ گام مهمي که او را يک قدم تا رسيدن به هدفهاي دور و درازش نزديکتر ميکند؛ هدف دور و درازي که از هماکنون ماه و مريخ را نشانه گرفتهاند. ماسک حتي اين روزها در حال ساخت نمونه آزمايشي از نسل بعدي فضاپيماهاي خود نيز هست؛ فضاپيماهايي که قرار است آرزوي جاهطلبانه او براي ايجاد پايگاههايي در ماه و مريخ را ممکن کنند. حادثه ديگري که در اين هفته در رقابت ميان ميلياردرها خبرساز شد، آغاز ساخت کارخانه جديدي براي موتورهاي موشک نيوگلن به وسیله شرکت بلواوريجين بود. شرکت جف بزوس مديرعامل مشهور آمازون که به همراه بلواوريجين مهمترين رقيب خصوصي ايلان ماسک در ميان شرکتهاي فضايي خصوصي شمرده ميشود. بلواوريجين در مقايسه با اسپيسايکس هنوز چند گام عقبتر است، اما در نهايت هدف نهايي جف بزوس هم تفاوت زيادي با ايلان ماسک ندارد. هر دو شرکت اسپيسايکس و بلواوريجين در حال حاضر روي ساخت راکتهاي پرتابگر بازگشتپذير متمرکز هستند؛ البته با اين تفاوت که راکتهاي اسپيسايکس چندسالي است که واقعا عملياتي شدهاند، اما راکتهاي بلواوريجين هنوز آماده ورود به خدمت نيستند و اما ويرجينگلکتيک و ريچارد برنسون که اين روزها کمتر خبر مهمي از آن منتشر ميشود، سخت مشغول کار روي آمادهسازي براي به پروازدرآوردن توريستهاي خود تا لبه فضا هستند. اين شرکت که چند سال پيش پس از سانحه يکي از فضاپيماهاي خود با مشکلي جدي روبهرو شد، حالا به نظر ميرسد ديگر رسما دوباره به رقابت بازگشته است. در نهايت بايد اشاره کرد که اگرچه هنوز هم هيجان رقابت فضايي ميلياردرها خيليها را به وجد ميآورد، اما حقيقت اين است که اين رقابت اين روزها چهره بهمراتب واقعگراتري نسبت به گذشته گرفته است؛ تغيير قالبي که با عبور از مرز رؤياها شايد روزي واقعا بتواند رقابت فضايي اين روزهاي دنيا را متحول کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.