|

مدرسه، پاساژ نیست

مهدی بهلولی . آموزگار و کنشگر صنفی

داستان آموزش‌وپرورش ما داستان ورشکسته‌ای است که تقلا می‌کند و به هر دری می‌زند تا بتواند خود را کمی از گرفتاری‌ای که به آن دچار شده بیرون بکشد و چون قدرت تصمیم‌گیری درست خود را از دست داده، کارهایش وارونه نتیجه می‌دهد و روزبه‌روز بر وخیم‌بودن اوضاعش افزوده می‌شود. آموزش‌و‌پرورش ما هم‌اکنون چندین‌سال است که چیزی حدود 10 هزار میلیارد تومان کسری بودجه دارد؛ سهم بودجه آن از تولید ناخالص داخلی، نه حدود پنج درصد- آن‌گونه که در بیشتر کشورهای پیشرفته جهان آموزش است- بلکه چیزی حدود یک درصد و حتی کمتر است؛ آموزگارانش با کمترین دستمزد روزگار می‌گذرانند و بخشی از آنها که قراردادی و حق‌التدریس و ... هستند حقوق‌های بسیار پایین خود را با تأخیرهای چندین‌ماهه دریافت می‌کنند و البته خیلی موارد دیگر که می‌توان بر این سیاهه افزود. در این میان سخن از طرح‌هایی می‌شود که شگفتی‌آور است؛ برای نمونه اینکه آموزش‌وپرورش باید درآمدزا باشد و خودش هزینه یا بخشی از هزینه‌های خودش را دربیاورد و در این راستا هم‌اکنون چندسال است که از طرحی سخن می‌رود که «وزارت آموزش‌وپرورش مکلف است بخش مازاد واقع در بر خیابان‌ها و مناطق تجاری و همچنین املاک مازاد خود را با رعایت ملاحظات آموزشی و تربیتی به صورت طرح‌های تجاری و خدماتی، رأسا یا با مشارکت بخش‌های خصوصی و تعاونی احداث و نسبت به واگذاری یا اجاره آنها اقدام کند. همچنین واحدهای آموزشی می‌توانند در ساعات خارج از فعالیت‌های مختلف آموزشگاه، نسبت به اجاره فضای آموزشی خود، به منظور فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی بخش‌های خصوصی، تعاونی و دولتی اقدام کنند». (طرح تنظیم برخی از مقررات مالی، اداری و پشتیبانی وزارت آموزش‌وپرورش). محمدرضا رضایی‌کوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، به تازگی خبر داده است که این طرح قرار است از سال آینده در آموزش‌وپرورش اجرائی شود. به گفته ایشان: «در قانون بودجه 98 به دنبال این هستیم تا مدارسی که امکان تغییر کاربری بخشی از فضای آنها وجود دارد به آنها اجازه داده شود آن قسمت از مدرسه را به شرطی که آسیبی به فضای آموزشی نرساند به تجاری تغییر کاربری دهند و از این طریق بتوانند هزینه‌های مدرسه را تأمین کنند». نخستین نکته‌ای که باید گفت این است که مدرسه، نه یک واحد تجاری، بلکه مکانی فرهنگی است. در معماری‌های نوین آموزشی، اغلب مدرسه‌ها، بدون دیوار ساخته می‌شوند و تلاش می‌شود بخش فضای سبز چشمگیری داشته باشند تا هرچه بیشتر دلنشین و گیراتر شوند. کاش فرادستان آموزش‌وپرورش و نمایندگان مجلسی که از این طرح و طرح‌هایی از این دست دفاع می‌کنند سری به بایگانی پژوهش‌های آموزش‌وپرورش در زمینه معماری مدرسه‌های نوین جهان می‌زدند تا دریابند که برای بهسازی آموزش، چگونه ساختمان و محیطی به کار گرفته می‌شود. گویا باید یادآوری کرد که مدرسه، بازار و پاساژ نیست که دورتادور آن مغازه باشد. مدرسه یک محیط فرهنگی است که باید بتواند فرهنگی‌بودن خود را به ذهن دانش‌آموز و آموزگار و هر کسی که حتی از نزدیک آن می‌گذرد القا کند. اگر قرار است بر سر هر مدرسه، چند مغازه باشد، می‌توان دورتادور مجلس و نهاد ریاست‌جمهوری، بر سر هر موزه و فرهنگ‌سرا و کتابخانه و هر مکان فرهنگی و سیاسی دولتی دیگری، دکان ساخت تا همگی درآمدزا شوند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.