سرنوشت مبهم جت نروژي در شيراز
ترجمه: روحاله نخعي
«اينها سختترين تحريمهايي هستند که تابهحال بر ايران اعمال شدهاند و بخشهاي حياتي اقتصاد ايران را هدف خواهند گرفت؛ از قبيل انرژي، حملونقل و ساخت کشتي و نيز بخشهاي مالي. ايالات متحده وارد کارزاري براي فشار مالي حداکثري بر ايران شده و قصد دارد اين تحريمها را با شدت و حدت اعمال کند». اينها ادعاهاي دفتر کنترل داراييهاي خارجي وزارت خزانهداري ايالات متحده است. در نتيجه اين مجازاتها عليه ايران، يک هواپيماي شيک تقريبا نو که به هواپيمايي اروپايي «نرويژن» [متعلق به نروژ] تعلق دارد، هنوز در فرودگاهي در شيراز پارک است. چهاردهم دسامبر، بويينگ ۷۳۷ مکس از دوبي به پايگاه شرکت نرويژن در اسلو پرواز ميکرد و در ارتفاع ۳۲هزارفوتي [کمتر از ۱۰کيلومتري] از ايران ميگذشت. خلبان متوجه مشکلي در فشار روغن موتور سمت چپ شد و نياز داشت اين موتور را خاموش کند. درحاليکه مقررات «ايتاپس» به چنين هواپيمايي اجازه ميدهد که با يک موتور چندين ساعت پرواز کند که براي عبورش از اقيانوس اطلس بايد چنين ميکرد، توصيه ميشود در چنين حالتي به نزديکترين فرودگاه مناسب تغيير مسير داده شود که در اين نمونه، اين فرودگاه شيراز بود. براي ۱۸۰مسافر و شش نفر خدمه اين هواپيما اين بايد تجربهاي عجيب بوده باشد. با اينکه احتمالا هيچکدامشان ويزاي ايران نداشتند، اطلاعات همگي در دفتر مهاجرت پردازش شد و به بهترين هتل شهر منتقل شدند. اميدوارم حداقل بعضي از آنها توانسته باشند ارگ اين شهر و «باغ ارم» را پيش از اينکه هواپيماي نجاتشان از اسلو برسد، ديده باشند. در شرايطي که صنعت شکننده هوانوردي ايران همچنان با هواپيماهاي قديمي نامطمئن آمريکايي (مثل بويينگ ۷۰۷) به کار ادامه ميدهد، مهندسان اين کشور که مهارت بالايي هم دارند، قطعات لازم يا تجربه کار با هواپيماهايي که سال ۲۰۱۸ ساخته شدهاند، ندارند. هرجاي ديگري، موضوع صرفا بحث فرستادن مهندسان قطعات با يک پرواز به اين فرودگاه بود. تحريمهاي آمريکا «صدور، صدور دوباره، فروش يا تأمين مستقيم يا غيرمستقيم از ايالات متحده يا توسط فردي از اين کشور را از هر کجا که باشد، براي هر نوع کالا، فناوري يا سرويس به ايران» ممنوع کرده است. اين بويينگ ۷۳۷، به قطعاتي احتياج دارد که بايد مستقيم يا غيرمستقيم از ايالات متحده برسند. تا زماني که اين قطعات برسند، اين ماشين ۴۰ميليونپوندي داراي ارزش بالايي است که روزبهروز از آن کاسته ميشود.
در فرايند پرپيچوخم کسب اجازههاي لازم براي مستثناشدن از تحريمهايي که هرگز با اين قصد تنظيم نشدهاند، تعطيلي دولت آمريکا هم اوضاع را بهتر نميکند. در نتيجه، يک سخنگوي نرويژن به من ميگويد: «بههرحال موضوع ايران است و ما هنوز درگير گذر از کاغذبازيهاي لازم براي واردکردن اين قطعات به اين کشور هستيم». بيورن کيوس، مديرکل نرويژن، بهخوبي ميداند کار در صنعت هوانوردي با ريسک بالا و همينطور ديپلماسي بينالمللي همراه است؛ اما جز در حالتي که ايالات متحده بتواند بهسرعت اقدام کند و اين هواپيما را از ايران خارج کند، اين ماجرا شاهدي خواهد بود که روزبهروز روشنتر ميشود، شاهدي براي همان چيزي که از ديد برخي گرايش آمريکاست به اينکه يک قلدر بينالمللي باشد. من هم تصور نميکنم بويينگ يا سازندگان موتور در ايالات متحده از اين چشمانداز که شايد برخي شرکتهاي هواپيمايي بهجاي توليدکنندگان آمريکايي، تأمينکنندههاي ديگري مثل ايرباس يا رولزرويس را برگزينند، خوشحال باشند. هواپيماها نمادهايي از همکاري و ارتباط بينالمللي هستند؛ اما بويينگ گرفتار نمايشگر ناکامي عقل سليم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.