آمريکا خواهان پايان بحران افغانستان نيست
اردشير زارعيقنواتي: اوضاع در افغانستان روزبهروز وخيمتر ميشود و اين دقيقا در شرايطي اتفاق ميافتد که معمولا در فصل زمستان از دامنه خشونتها کاسته ميشود و از طرف ديگر سناريوي صلح بين هيئتهاي نمايندگي طالبان با هيئت آمريکايي به رياست «زلمي خليلزاد» فرستاده ويژه واشنگتن در امور افغانستان، چندين بار برگزار شده است. از آنجا که اين سناريوي به اصطلاح صلح هيچ ارتباط واقعي با پايانبخشيدن به بحران افغانستان نداشته و بيشتر در چارچوب «انحصار بازي» و مديريت بحران براي تنظيم مناسبات تازه بين «اضلاع فاجعه» جهت تقسيم سهم کيک قدرت انجام ميشود، بيشتر هياهو براي هيچ است. بحران افغانستان اصولا بيش از آنچه يک بحران ملي باشد، بحراني منطقهاي و بينالمللي است که از 40 سال پيش در چارچوب جنگ سرد، سرنگوني دولت ملي و دموکراتيک دکتر «نجيبالله» با کمک امپرياليسم جهاني و ارتجاع منطقهاي و بعد با حملات تروريستي يازدهم سپتامبر 2001 به آمريکا توسط گروه «القاعده» که متحد حکومت «طالبان» بوده و با اشغال اين سرزمين توسط آمريکا و ائتلاف متحد آن انجام شد، روزبهروز بر وخامت اوضاع و گسترش خشونتهاي آن افزوده شد. حملات انتحاري طالبان در روز دوشنبه 21 ژانويه به يک مرکز امنيت ملي در مرکز ولايت ميدان وردک اين کشور که به گفته منابع معتبر نظامي و محلي بين 100 تا 126 نظامي و کماندوهاي نيروهاي ويژه را کشت، درست در همان روزي انجام شده که نمايندگان طالبان در دوحه قطر با خليلزاد در حال مذاکره بودند. ارتباط اين حمله خونين با مذاکراتي که در دوحه جريان دارد، رابطه معناداري دارد که نشان ميدهد امروز طالبان از موضع قدرت با طرف آمريکايي براي تقسيم کيک قدرت در مناسبات آينده افغانستان در حال چانهزني است. اين مذاکرات به همين دليل که به صورت انحصاري برگزار ميشود، اگر بنيان بحران افغانستان بازيگران داخلي و خارجي ديگري از جمله تمام همسايگان اين کشور را شامل ميشود و آنان از جريان مذاکرات دور نگه داشته شدهاند، از اساس براي خاتمه بحران و تحقق صلح تنظيم نشده است. در حالي که به موازات اين مذاکرات از طرف ديگر بازيگران منطقهاي و ذينفع در موضوع بحران افغانستان به طرفيت چين و روسيه و با همکاري همه 12 کشور منطقه و عموما همسايه اين کشور چند دور مذاکره در روسيه، چين و افغانستان انجام شده و در گامهاي اول هم تا حدودي اجماع نظر آنان حول يک پلتفرم عدم مداخله و استفاده از نفوذ اين کشورها براي عدم کمک و همدستي در چرخه خشونت توافقاتي حاصل شد. بدون هيچ ترديدي آمريکا با بيش از 10 هزار کيلومتر فاصله از ميدان جنگ افغانستان در چهار دهه گذشته هرگز تابع حفظ ثبات اين کشور نبوده و منطقه خود را درگير بحران افغانستان نکرده است که حتي به زعم مقامات واشنگتن تاکنون صدها ميليارد دلار هزينه يک جنگ پايانناپذير شده است. مقامات واشنگتن با تجربه 40ساله و بهخصوص تجربه عيني 18 سال اشغال اين سرزمين به خوبي ميدانند که نه دولت دستنشانده کابل در مشارکت تکنوکراتهاي فاسد و جهادگرايان قومگرا و نه اپوزيسيون مسلح بنيادگراي طالبان هيچ کدام به صورت مستقل قدرت تفاهم و حتي پيروزي بر ديگري را ندارند. به همين دليل صلح واقعي با توجه به محيط ميدان نبرد و پراکندگي قومي فعلا در اين «سرزمين بدون اميد» و مهمتر از همه دخالت محيط پيراموني براي کسب منافع يا حداقل تأثيرگذاري بر تحولات آتي منطقه، تنها با مشارکت جمعي همه بازيگران داخلي و منطقهاي امکانپذير خواهد بود. در آن سوي قضيه موضوع انتخابات رياستجمهوري نيز در ماههاي آينده داغ خواهد شد که از هماکنون تمام نيروها و لابيهاي موجود در ساختار فاسد قدرت قرار است دوباره در اين نمايش شرکت داشته باشند. اين در حالي است که هنوز موضوع انتخابات پارلماني اين کشور بعد از سه ماه از زمان برگزاري به هيچ سرانجامي نرسيده و اختلاف بين کميسيون انتخابات و کميسيون شکايات چنان جنجالآميز است که اصولا ماهيت انتخابات در اين کشور را کاملا مخدوش کرده است. در چنين شرايطي کشتار نظاميان در روز دوشنبه توسط طالبان که هيئتهاي رسمي آن به صورت مرتب با نماينده ويژه آمريکايي در حال مذاکره است، به همان معمايي برميگردد که خواسته يا ناخواسته از زبان زلمي خليلزاد بيان شده است. او در مقابل سرسختي طالبان در هفته گذشته در کابل اعلام کرده «اگر طالبان به جاي صلح، جنگ را انتخاب کنند، آمريکا در کنار حکومت افغانستان عليه آنها خواهد جنگيد» که محتواي روشن اين پيام اين خواهد بود که گويا در 18 سال گذشته آمريکا کاملا در جنگ عليه طالبان نبوده است. وقتي تمام قطعات اين پازل در کنار هم قرار داده شود، ميتوان نتيجه گرفت که هيچ صلحي در مذاکرات دوجانبه بين خليلزاد و هيئت طالبان تحقق پيدا نميکند و تنها مذاکرات حول تنظيم مناسبات جهت مديريت بحران و تغيير در سهمبندي کيک قدرت است. در چنين شرايطي که طرف آمريکايي با عدم مشارکت و بايکوت پروسه صلح منطقهاي با محوريت چين و روسيه، همچنان اصرار در انحصاريکردن هرگونه پروژه و سناريوي به اصطلاح صلح جهت مديريت تحولات آتي افغانستان را دارد، بايد همچنان در انتظار فجايع بزرگ و خشونتهاي بيشتر بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.