انتشار جزئيات يك جلسه محرمانه
تلاشهاي ناکام آمريكا
آمريكا گويا براي افزايش فشار بر ايران از هيچ امکاني نميگذرد. «دولت ترامپ سعي دارد باعث ازسرگيري بازرسي ويژهاي از ابعاد فعاليت هستهاي» شود؛ اين اطلاعات را «بلومبرگ» در گفتوگو با سه دپيلمات حاضر در «جلسه توجيهي محرمانه» بيستم ژانويه (30 دي) وين، به دست آورده است. اين جلسه در نزديکي نمايندگي آمريكا در آژانس بينالمللي انرژي اتمي و با حضور 70 نفر از ديپلماتهاي منتخب آژانس برگزار شد. بلومبرگ در گزارشي با عنوان «بهديوارخوردن تلاشهاي آمريكا براي سختکردن شرايط ايران»، جزئياتي از اين جلسه را منتشر کرد. اين ژورنال ناموفقبودن اين تلاش آمريكا را نشاندهنده مشکلات و پيچيدگيهايي ميداند که مقامات آمريكايي براي متقاعدکردن متحدان خود عليه ايران با آن مواجه هستند. چند نفر از ديپلماتهايي که در نشست محرمانه وين درباره برنامه هستهاي ايران در هفته پيش شرکت کرده بودند، به بلومبرگ گفتهاند آمريكا در پي بهخشمآمدن از ناکارآمدبودن سياستهاي ضدايراني خود، دنبال بهوجودآوردن نوعي بحران بازرسي در پرونده هستهاي ايران است. به گزارش ايسنا، به نقل از بلومبرگ، مقامات آمريكايي در چند هفته گذشته در حال افزايش تدريجي فشار بر آژانس بينالمللي انرژي اتمي بوده و تهديداتي مبني بر اعمال تحريمهاي جديد داشتهاند و همچنين خواهان بازرسيهاي سرسختانهتري بودهاند؛ اگرچه به گفته سه ديپلمات حاضر در نشستي که هفته گذشته در نزديکي نمايندگي آمريكا در آژانس بينالمللي انرژي اتمي در وين تشکيل شد، اين تلاشها موفقيتآميز نبودهاند. ديپلماتهاي حاضر در نشست وين، با شرط فاشنشدن هويت خود، حاضر به گفتوگو درباره جزئيات جلسه توجيهي محرمانهاي شدند که در ۲۰ ژانويه برگزار شد؛ در اين جلسه، ۷۰ نفر از ديپلماتهاي منتخب آژانس بينالمللي انرژي اتمي حضور داشتند که بايد توافق هستهاي سال ۲۰۱۵ ميان ايران و قدرتهاي جهاني را که دونالد ترامپ در ماه مي (ارديبهشت) از آن خارج شد، بازبيني ميکردند. حاضران جزئيات آنچه جان بولتون، مشاور امينت ملي آمريكا، آن را «مدارک درخور توجه» خواند، شنيدند. بولتون مدعي بود اين مدارک حاکي از آن است که ايران به بازرسان آژانس بينالمللي انرژي اتمي دروغ گفته است. الي گرانمايه، عضو شوراي روابط خارجي اتحاديه اروپا، دراينباره گفت: «به نظر ميرسد ناکارآمدي کمپين آمريكا براي مذاکره دوباره درباره توافق، آنها را به خشم آورده است». او در ادامه از شدتگرفتن «کمپين فشار حداکثري ايالات متحده آمريكا» سخن گفت. بلومبرگ در ادامه نوشت اظهارات بولتون بر پايه تحليل دو مخالف ديرين توافق هستهاي، يعني بنياد دفاع از دموکراسيها و مؤسسه علوم و امنيت بينالمللي قرار داشت. محققان واشنگتن با بهدستآوردن دادههاي جديد تأمينشده به وسيله رژيم صهيونيستي، مدعي هستند در فواصل گزارشهای آژانس بينالمللي انرژي اتمي، يکی از تأسيسات هستهاي ايراني را شناسايي کردهاند که پيشتر اطلاعاتي از آن در دست نبود. پيش از تلاشهاي شبانهروزي تيم ضدايراني ترامپ، نخستوزير رژيم اسرائيل بارها شوهاي عجبوغريبي راه انداخته بود تا بتواند فشارها را عليه ايران افزايش دهد. بعد از ادعاي بنیامين نتانياهو مبني بر دزديدن آرشيوي از برنامهها و اقدامات هستهاي ايران از «شورآباد»، او در نشست سالانه سازمان ملل با دردستگرفتن عکسي مدعي شد انباري مخفي را که مواد مربوط به ساخت تسليحات هستهاي در آن نگهداري ميشود، در نزديکي تهران شناسايي کرده است. زير عکس، آدرس محل مدنظر نوشته شده بود؛ تورقوزآباد. همين موضوع باعث شد از فرداي اين اظهارنظر، کاربران ايراني در فضاي مجازي «افشاگري» نخستوزير رژيم اسرائيل را سوژه طنز خود کنند. زمان زيادي هم نگذشته بود که انبار فوقسري را ايرانيها کشف کردند؛ انبار مورد بحث يک قاليشويي بود. نتانياهو در زمان طرح ادعاي خود از آژانس بينالمللي انرژي اتمي خواست به کمک شمارشگر گايگر بهسرعت به بررسي اين منطقه بپردازد. ايران پيشتر از اينگونه ادعاها زخم خورده بود. پرونده PMD (مطالعات ادعايي) که بيش از 12 سال طول کشيد و دستآخر در فرايند مذاکرات برجام حل شد، بر اساس ادعاهاي رژيم اسرائيل و گروهک منافقين بنا شده بود. مطابق مدارک جداگانه گردآوريشده از سوي بلومبرگ و مدارکي که در ماه گذشته در اختيار ديپلماتهاي حاضر در نشست وين قرار گرفته بود، ايالات متحده آمريكا دنبال اطلاعات بيشتري در زمينه تأسيسات در حال بازرسي است و تهديد ميکند پروژه همکاريهاي فني آژانس بينالمللي انرژي اتمي با ايران را تحريم خواهد کرد. بيش از يک ماه است دولت فدرال ايالات متحده به دلیل اختلافنظر ترامپ و کنگره تعطيل است. اين موضوع حتي بر سفارتخانه اين کشور در وين نيز تأثيرگذاشته است. بلومبرگ تعطيلي موقت دولت آمريكا را دليل سرباززدن اين سفارت از ارائه توضيحاتي درباره جلسه بحثشده عنوان کرد. آژانس بينالمللي انرژي اتمي نيز دراينباره اظهارنظري نکرده است. با وجود اينکه اورانيوم غنيسازيشده در ايران پايينتر از ميزان تعيينشده در توافق هستهاي است، ديپلماتها گفتهاند اطلاعات ارائهشده از سوي رژيم اسرائيل، موجب تقويت نياز براي توافقي با ايران ميشود که بازبيني همزمان و هميشگي از مواد هستهاي را براي بازرسان فراهم ميکند. در هر صورت گرانمايه که مشاور دولتهاي اروپايي در زمينه ايران است، در اينباره گفت: «اين نگراني وجود دارد که ايالات متحده آمريكا و برخي کشورهاي ديگر به دنبال ايجاد يک بحران بازرسي هستند». او اما در ادامه افزود: «اما در برابر اين امر مقاومت ميشود. حاميان توافق بر اين باورند که آنچه در ايران اتفاق ميافتد را تحت کنترل دارند». ديپلماتهاي وين در اينباره اظهار کردند که با وجود ادامهدادن به مشارکت با آمريكا، ميخواهند از تحريک بهوجودآوردن ماجرايي که ميدان بحراني جديد در رابطه با ايران را گسترش ميدهد، خودداري کنند. يک سفير در اينباره گفت که وادارکردن آژانس بينالمللي انرژي اتمي به تکرار مکررات درباره اطلاعات ۲۰ساله ميتواند منجر به بستهشدن درهاي ديپلماسي و «نتايجي غمانگيز» شود. آژانس بينالمللي انرژي اتمي در همه گزارشهايی که بعد از برجام درباره برنامه هستهاي ايران منتشر کرده، ايران را پايبند به تعهدات خود عنوان کرده است. درهايي که ديگر راحت باز نميشوند واشنگتن به در بسته خورده است؛ اين را از احوالات يک سال اخير اين کشور در ايجاد بسيج جهاني عليه ايران ميتوان ديد. يادمان نرفته است که تا همين چند سال پيش براي ايالات متحده آمريكا کاري نداشت عليه ايران قطعنامهصادرکردن و ديگر کشورها را به اينکه تحريمي عليه ايران بگذارند، متقاعد کنند. حالا به مدد آنچه در دستگاه سياست خارجي ايران ميگذرد، صفآرايي عليه ايران سخت شده است حتي اگر نيروهاي داخلي تلاش کنند برجام را بيارزش جلوه دهند و براي خروج ايران از اين توافق روزشمار تعيين کنند. با آنچه 20 ژانويه در وين گذشت، ميتوان به تلاشهاي ناکام آمريكا در يک سال گذشته افزود؛ ناکامي در ورشو، ناکامي در شوراي امنيت، ناکامي در بروکسل و... . رضا نصري، کارشناس حقوق بينالملل، روز گذشته در اينباره نوشت: «از زمان خروج ترامپ از #برجام دستگاه ديپلماسي #ايران پروژههاي امنيتي دولت آمريكا را در بروکسل (اتحاديه اروپا)، نيويورک (شوراي امنيت)، وين (آژانس) و ورشو (کنفرانس وزرا) شکست داده است. هريک از اينها ميتوانست امنيت ملي را با معضلات جبرانناپذيري مواجه کند. مهم است اين را بدانيم». اين کارشناس حقوق بينالملل در توييت ديگري توضيح داد: «در ماههاي گذشته آمريكا دو بار مجبور شد موضوع يک نشست بينالمللي در سطوح ارشد را از موضوع «ايران» به موضوع «منطقه» تغيير دهد: بار اول در نشست شوراي امنيت به رياست ترامپ؛ بار دوم در کنفرانس ورشو. دستگاه ديپلماسي #ايران در سطح جهان طرازاول شده است». يک سال گذشته شوراي امنيت سازمان ملل شاهد چندين بار تلاش آمريكا براي اجماعسازي عليه ايران بود. يک بار به بهانه حوادث ديماه سال گذشته، نوبت ديگر به ادعاها درباره برنامه موشکي ايران و يک بار هم با تلاش ناکام دونالد ترامپ در اين جلسه. 13 ديماه 96، يک هفته بعد از آغاز برخي ناآراميهاي خياباني در ايران، نيکي هيلي، نماينده وقت آمريكا در سازمان ملل، خواستار برگزاري نشست اضطراري شوراي امنيت و شوراي حقوق بشر ملل متحد براي بررسي اعتراضات در ايران شد. اما اين درخواست آمريكا از سوي اعضا و رئيس دورهاي شوراي امنيت تصويب نشد. رئيس دورهاي شوراي امنيت درخواست نماينده آمريكا براي برگزاري نشست فوري در مورد ايران را رد کرد و يادآور شد ضرورتي براي اين کار وجود ندارد. خيرات عمروف، نماينده دائم قزاقستان در سازمان ملل که آن زمان کشورش رياست دورهاي شورا را بهعهده داشت، اعلام کرد که شوراي امنيت سازمان ملل در حال حاضر قصد ندارد درباره اوضاع داخلي در ايران نشستي برگزار کند. مهر 97: همزمان با مجمع عمومي سازمان ملل، جلسه در شوراي امنيت به رياست ترامپ زماني که آمريكا رياست دورهاي شورا را برعهده داشت. از ابتداي موجسازي رسانهاي اين جلسه گفته شد که نشست درباره نقش ايران خواهد بود و وقتي با اعتراض و انتقاد ايران و برخي ديگر از اعضاي دائم شورا مواجه شد، موضوع ايران به موضوع منطقه تغيير يافت. اما با رياست ترامپ در اين جلسه او سخنرانياش را با موضوعات منطقهاي آغاز کرد و بهسرعت به موضوع ايران تغيير محتوا داد. بعد از سخنراني او بود که يک به يک اعضاي شوراي امنيت به نقد سخنان او و رفتار آمريكا در مواجهه با ايران بهويژه خروج غيرقانوني ترامپ از برجام اشاره کردند. آذر 97: در حاليکه قرار بود نشست غيرعلني شوراي امنيت درباره استفاده از سلاحهاي شيمیايي در سوريه تشکيل شود، انگليس و فرانسه خواستار آن شدند تا در آن نشست غيرعلني به مسئله موشکي ايران هم پرداخته شود. وزير امور خارجه آمريكا، فرانسه و انگليس براي برخورد با اين موضوع ادعايي خواستار تشکيل جلسه شوراي امنيت پشت درهاي بسته شدند. اما آن نشست هم بدون هيچ اجماع خاصي پايان يافت. نماينده کويت در سازمان ملل متحد بعد از اين نشست در جمع خبرنگاران گفت: اجماعي ميان اعضاي شوراي امنيت درباره آزمايش موشکي ايران وجود نداشت. از ارديبهشت که دونالد ترامپ فرمان خروج آمريكا از برجام را امضا کرد، برجام به توافقي بين ايران و پنج کشور باقيمانده تبديل شد؛ به روايتي، شش منهاي يک. اينها در حالي است که اروپا، روسيه و چين تلاش کردند تا برجام را به عنوان توافقي بين پنج کشور با ايران، زنده نگاه دارند. يکي از راههايي که اروپا تلاش کرد از آن استفاده کند، اين بود که کانال مالي بين ايران و اروپا راهاندازي شود. همچنين قانون مسدودکننده عليه تحريمهاي آمريكا راهاندازي کند. اينها همه آنچه نبود که آمريكا ميخواست. واشنگتن تلاش داشت که اروپا را از ادامه همکاري با ايران بر سر برجام منصرف کند. اما واشنگتن تا اين زمان با همه فشارهايي که آورده است، از نظر سياسي نتوانسته در جبهه بروکسل نفوذ کند. خروج آمريكا از برجام همراه بود با وعده اينکه فروش نفت ايران را به صفر ميرسانيم؛ وعدهاي که نتوانست محقق شود و به دادن برخي استثناها به چند کشور خريدار نفت ايران موکول شد. تلاش برايان هوک در حاشيه نشست اوپک در وين نيز ناکام ماند تا بر فهرست اقدامات بينتيجه آمريكا عليه ايران در جهان افزوده شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.