رئیس کل بانک مرکزی بار دیگر از صادرات ریالی و واردات بدون انتقال ارز شدیدا انتقاد کرد
حمله به تجارت تقلبی
شرق: «من اصلا صادرات بدون انتقال ارز را متوجه نمیشوم و در دوره خدمتم در بانک مرکزی تازه یاد گرفتم که میتوان صادرات ریالی هم داشت! وگرنه چنین چیزی بیمعنی است». این را عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، سهشنبهشب با حضور در برنامه تیتر امشب شبکه خبر گفت و در ادامه سخنانش از متوقفشدن واردات بدون انتقال ارز خبر داد. به این ترتیب همتی بار دیگر هم صادرات و هم وارداتی را که زیر نظر بانک مرکزی نباشد، غیرواقعی و بیمعنا خواند. ناگفتههای رئیس بانک مرکزی همتی در ابتدای سخنان خود با اشاره به شکست دشمنان ملت ایران در رسیدن به اهداف شوم خود، از ملاحظاتش برای ارائه برخی اطلاعات خبر داد و گفت: بعضی از کارشناسان از وضعیت اطلاع ندارند و البته علت آن هم این است که ما نمیخواهیم خیلی از اطلاعات را اعلام کنیم که دشمن از آن سوءاستفاده کند. شرایط خاصی است که لزومی ندارد تمام اطلاعات را بگوییم که در اختیار دشمن هم قرار بگیرد. الان وضعیت ارزی خیلی خوب است و اصلا مشکلی در این زمینه نداریم، شاید در ماههایی دچار مشکل شدیم و به علت عدم فروش نفت مشکلاتی پیش آمد، اما اکنون کنترل کامل در بازار ارز داریم و این نکته مهم است که پیشبینی ما برای یک یا دو ماه نیست، بلکه برای میانمدت و حداقل یک تا دو سال است. اگر برخی از موارد را اطلاعرسانی نمیکنیم، بهخاطر مصالح کشور است. همتی در ادامه سخنانش به بهبود روند بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشور اشاره کرد و با ارائه آماری در این زمینه بار دیگر به صادرات ریالی حمله کرد. رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به اینکه برخی صادرکنندگان عادت کرده بودند ارز خود را به کشور برنگردانند، گفت: هرچند روالی برای بازگشت ارز به نیما نبود، اما اخیرا تعاملات خوبی انجام دادیم و با تولیدکنندگان صادراتی صحبت کردیم و حتما جریان ورود ارز به چرخه اقتصادی تشدید میشود و بهتدریج واردکنندگان و صادرکنندگان به هم متصل میشوند و تاکنون نیز 9.2 میلیارددلار ارز حاصل از صادرات به سامانه نیما وارد شده است، اما درباره صادرات ریالی باید بگویم من اصلا صادرات بدون انتقال ارز را متوجه نمیشوم و صادرات ریالی هیچ معنایی ندارد. من در دوره خدمتم در بانک مرکزی یاد گرفتم که میتوان صادرات ریالی هم داشت! اگر مصالح ملی را در نظر بگیریم باید این نوع صادرات را کنترل کنیم. درست است که صادرات ریالی تولید را افزایش میدهد، ولی وقتی منابع به کشور برنمیگردد و ارز حاصل از آن به کشورهای دیگر مثل کانادا و ترکیه میرود، این یعنی خروج سرمایه اتفاق افتاده است. «بدون انتقال ارز» یکی از روشهای بد است که مدیریت بانک مرکزی را در بخش ارز به هم میزند، بههمیندلیل در زمینه واردات خودرو بدون انتقال ارز هم با هیئت وزیران صحبت کردم و پیشنهاد دادم و خوشبختانه دولت هم با نظر من موافقت کرد و اصلاح این رویه انجام خواهد شد. در واقع واردات بدون انتقال ارز یعنی اینکه در نهایت ارز از بازار آزاد تأمین میشود و این یعنی فشار تقاضا در بازار. در همین مورد اخیر هم فشاری به بازار آمد که خوشبختانه با تصمیم دولت، آن فشار برداشته شد و ثبات ایجاد میشود. در روزهای اخیر کمیسیون تلفیق نیز مصوبهای داشت که واردات مواد اولیه بدون انتقال ارز آزاد شود و من امروز به کمیسیون تلفیق رفتم و درباره این موضوع صحبت شد که در نهایت از دستور کار خارج شد. بهتازگی در مناطق آزاد نیز برای واردات محدود مواد اولیه بهصورت بدون انتقال ارز موافقت کردیم که البته حتما باید با مدیریت وزیر صمت انجام شود. پس از سخنان همتی نیز روز گذشته سخنگوی کمیسیون تلفیق لایحه بودجه دراینباره به خبرنگاران گفت: مجوزی که قبلا کمیسیون تلفیق درباره آزادشدن واردات بدون انتقال ارز تصویب کرده بود، «کأن لم یکن» اعلام میشود و امکان ورود مواد مذکور بدون انتقال ارز به کشور وجود ندارد. محمدمهدی مفتح همچنین اضافه کرد: در جلسات قبل ذکر شد که کمیسیون تلفیق مصوبهای مبنی بر ورود مواد اولیه ماشینآلات واحدهای تولیدی، بذر، کود، سم و اینگونه موارد داشت که بدون انتقال ارز مجاز شده بود، اما روز گذشته رئیس کل بانک مرکزی به کمیسیون آمد و گزارش داد که این موضوع بدون انتقال ارز یعنی «بدون ثبت سفارش» و بدون ثبت سفارش هم یعنی این اقدام خارج از کنترل و اطلاع بانک مرکزی انجام میشود و این کار ممکن است در سیاستگذاریای که بانک مرکزی باید برای ارز کشور انجام دهد، اخلال ایجاد کند. پس از گزارش رئیس بانک مرکزی، مجدد رأیگیری شد و مصوبه قبلی کمیسیون تلفیق رد شد. اشاره مفتح و همتی به لغو امکان واردات بدون انتقال ارز و صادرات ریالی یکی از پرمناقشهترین موضوعات درباره تجارت ایران در ماههای گذشته بوده است. صادرات ریالی که عموما به مقصد کشورهای افغانستان و عراق انجام میشود از زمانی زیر ذرهبین بانک مرکزی قرار گرفت که دولت از صادرکنندگان خواست ارز حاصل از صادرات را به کشور برگردانند، اما برخی صادرکنندگان مدعی شدند تجارت خود را با کشورهای همسایه با استفاده از ریال انجام میدهند و ارزی برای بازگشت وجود ندارد؛ ادعایی که شائبه پنهانکاری صادرکنندگان را به دلیل بهصرفهنبودن انتقال ارز صادراتی به سامانه نیما به همراه داشت. درمقابل بانک مرکزی مدعی بود تجاری که ارز چهارهزارو 200 تومانی برای واردات مواد اولیه و محصولات دریافت کردهاند حالا نباید سروصدای چندانی برای ارائه ارز خود به سامانه نیما که قیمتی بین هشت تا 10 هزار تومان دارد به راه بیندازند و از سوی دیگر رئیس بانک مرکزی در رأس مخالفان صادرات ریالی، این نوع از صادرات را نوعی خروج سرمایه دانست. مخالفان صادرات ریالی این سؤال مهم را مطرح میکردند که خریدار عراقی از کجا ریال آورده است و پاسخ مشخص این سؤال این بود که این ریال در قبال دلارهایی به دست آمده که با طرف عراقی معامله شدهاند و این در عمل نوعی خروج سرمایه و دورزدن قانون است. درمقابل صادرکنندگان ریالی در دفاع از خود به این منطق روی میآوردند که فشار بر صادرکنندگان باعث ازبینرفتن فرصتهای صادراتی ایران شده و دست ایران را از بازار افغانستان و عراق کوتاه میکند. این صادرکنندگان همچنین به مشکلات انتقال ارز به کشور و عدم امکان تحقق آن اشاره میکردند، اما پس از انجام اصلاحاتی در سامانه نیما عملا امکان نقلوانتقال راحتتر حوالههای ارزی فراهم شد و با تسریع ورود ارز صادراتی به سامانه نیما که به گفته رئیس بانک مرکزی درحالحاضر به بیش از 9 میلیارد دلار رسیده است، در عمل این بهانه نیز برای صادرکنندگان ریالی از بین رفت. در مقابل صادرات ریالی، واردات بدون انتقال ارز نیز وضعیت مشابهی برای بانک مرکزی و واردکنندگان پدید آورد. درحالیکه برخی واردکنندگان، بهخصوص واردکنندگان خودرو در ماههای گذشته موفق شده بودند مسئولان را برای واردات بدون انتقال ارز راضی کنند، بانک مرکزی و برخی کارشناسان انتقادات جدی به این نوع واردات وارد کرده و آن را غیرواقعی میدانستند. این منتقدان این سؤال را مطرح میکردند که ارزی که در خارج از کشور وجود داشته و با آن واردات صورت میگیرد متعلق به کیست؟ اگر متعلق به صادرکنندگان است، چرا به سامانه نیما نمیآید. از سوی دیگر این منتقدان ادعا میکردند واردات بدون انتقال ارز اصولا انجام نمیشود، بلکه واردکنندگان ارز خود را از طریق بازار آزاد تأمین میکنند که فشار تقاضا را در این بازار افزایش داده و باعث افزایش دوباره نرخ ارز در بازار ارز میشود. به گفته کارشناسان، ریشه اصلی این جدال در ابتدا تفاوت بالای نرخ ارز در بازار آزاد و سامانه نیما بود، اما درحالحاضر این جدال بیشتر بر سر بیاعتمادی فعالان اقتصادی به آینده نرخ ارز است که باعث میشود این تجار ترجیح دهند بهجای معامله ارز خود در سامانه نیما، آن را نزد خود در داخل یا خارج از کشور نگه دارند که در صورت افزایش دوباره نرخ ارز دچار زیان نشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.