تحليل «شرق» از انتقادهای تند روحاني به رسانه ملي
چه كساني از انحصار صداوسيما دفاع ميكنند؟
شرق: درحاليكه اصلاحطلبان مدام از تكصدايي در صداوسيما انتقاد ميكنند، اصولگرايان از تشديد انحصار در صداوسيما دفاع ميكنند. سخنان تند روز گذشته حسن روحاني، رئيسجمهوري، در نقد رسانه ملي و انحصار اين رسانه، همچنين حملات تندش به بيحاصلبودن فيلترينگ، نشان داد او حداقل در اين حوزه كاملا در كنار اصلاحطلبان ايستاده است. اصولگرايان در سه دوره رياست علي لاريجاني، عزتالله ضرغامي و عليعسگري نهتنها چتر خود را بر رسانه ملي گستراندهاند، بلكه از هرگونه گشايشي در شكستن اين انحصار جلوگيري ميكنند. از اين منظر، آنها از توسعه تلويزيونهاي اينترنتي و توليدمحتواي چندرسانهاي در فضاي اينترنتي و سايتها، آنهم بدون نظارت صداوسيما خشنود نيستند. كميسيون فرهنگي مجلس چندي پیش طرحي را تصويب كرده بود كه مسئوليت صدور مجوز و تنظيم مقررات صوت و تصوير فراگير در فضاي مجازي و نظارت بر آن، منحصرا بر عهده سازمان صداوسيما قرار بگيرد. کميسيون فرهنگي از آن کميسيونهاي چالشبرانگيز مجلس است؛ بهويژه اينکه عدد اصلاحطلبان و اصولگرايان حاضر در اين کميسيون، بسيار لبمرز است؛ 9 اصولگرا به هشت اصلاحطلب. فاطمه ذوالقدر، عضو كميسيون فرهنگي، بعدها گفت فقط مسئوليت صدور مجوز و تنظيم مقررات راديويي و تلويزيوني فراگير و نظارت بر آن، بر عهده صداوسيماست و شامل فضاي مجازي نميشود و بخش مربوط به فضاي مجازي در جلسه روز يکشنبه اين کميسيون تصويب نشده است. بااينحال وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، در واکنش به طرح پيشنهادي کميسيون فرهنگي مجلس در انحصار صدور مجوز و مقررات صوت و تصوير در فضاي مجازي براي صداوسيما، گفته بود: يکي از پيامدهاي اين انحصار، توقف رشد توليدمحتوا در شبکه ملي اطلاعات است. آذريجهرمي گفته بود: برداشت صداوسيما از لفظ صوت و تصوير فراگير، آن است که محتواهاي کاربرمحور (UGC)، برنامههاي ويدئويي درخواستي ضبطشده (VOD) و تلويزيون اينترنتي (IPTV) به همراه کانالهاي رسانهاي بالاي پنج هزار عضو نيز جزء صوت و تصوير فراگير است و بايد تحتنظر آنها باشد؛ اما ديدگاه ما اين است که اين انحصار فقط بايد محدود به همان بحث تلويزيون اينترنتي (IPTV) باشد. آذريجهرمي گفته بود: اين طرح کميسيون فرهنگي مجلس، ضمن تصديگري، سبب رقابت حاکميت با بخش خصوصي نيز ميشود که خلاف قانون سياستهاي کلي اصل ۴۴ است. درعينحال براي فعالان بخش خصوصي نيز هزينه دارد و بازار آنها را کوچک ميکند. رحمانيفضلي، وزير كشور، نیز با اشاره به اينكه درحالحاضر فضاي مجازي بهعنوان يک واقعيت وارد زندگي مردم شده است و بايد نوع تعامل خود را در اين فضا روشن کنيم، گفته بود: «اگر کسي از فضاي مجازي استفاده ميکند، به اين معنا نيست که با صداوسيما قهر است؛ اين نياز تنوعطلبي انسان است که اينگونه به آن پاسخ ميدهد». بااینحال، برخلاف دولت، قوه قضائيه نگاه ديگري دارد؛ همچنان كه مدافع فيلترينگ است. معاون سابق دادستان کل کشور در امور فضاي مجازي گفته بود: «شبکه اجتماعي اينستاگرام برخلاف قانون اساسي، صوت و تصوير فراگير را از انحصار سازمان صداوسيما خارج کرده و بدون هرگونه محدودیت قانوني، سالهاست مشغول تهاجم فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و امنيتي عليه مردم و نظام جمهوري اسلامي است». رياست فعلي صداوسيما نیز مانند همه رؤساي قبلي، متوجه بحراني كه انحصار فكري- سياسي صداوسيما ايجاد كرده است، نيست. در دوران رياست عليعسگري بر صداوسیما، مديران سنتي با خاستگاه جناح راست كمكم از مديريت صداوسيما كنار گذاشته شدند و جاي پاي اصولگرایان جوان در شبكههاي اين رسانه محكمتر شد. انتصاب علي فروغي، به ریاست شبكه سه، فضايي كه سازماني مثل اوج براي توليد برنامه در رسانه ملي دارد، حضور چهرههايي مانند وحيد يامينپور و حضور ششدانگ چهرههاي اصولگرا در برنامههاي صداوسيما، نمونههايي از اين رويكرد است؛ تاجاييكه گاه يك چهره سياسي در ماه بارها به اشكال مختلف در شبكههاي صداوسيما ديده ميشود. از سوی دیگر، اين امكان براي چهرههاي اصلاحطلب يا مستقل يا اصلا وجود ندارد يا اگر هم وجود دارد، محدود به چهرههاي دستچندم يا كماهميتتر به لحاظ سياسي است. عليعسگري چندي قبل در واكنش به انتقادات گفته بود: «گفته ميشود به دليل اينکه برخي از مشکلات مردم در صداوسيما مطرح نميشود، مردم دنبال شبکههاي خارجي ميروند و اينطور وانمود ميشود که واقعيتها در صداوسيما مطرح نميشود؛ اين در حالي است که سعي ميکنيم طوري ديدگاههاي مردم مطرح شود که واقعيتها نيز گفته شود». مشابه چنين اظهارنظرهايي را قبلا رؤساي ديگر هم داشتهاند؛ مثلا ضرغامي يك بار بهصراحت در پاسخ به اين سؤال که از اصليترين انتقادات به رياست شما در سازمان صداوسيما ناديدهگرفتن يک جناح سياسي در برنامههاي رسانه ملي است، به ايلنا گفته بود: «آن مسئله در چارچوب اهداف صداوسيما بود». او بعد هم گفته بود: «رسانه ملي با حفظ استقلال که يکي از مهمترين دستاوردهاي 10ساله صداوسيماست و عدم تأثيرپذيري از جريانهاي سياسي، نقش مهمي در همگرايي آحاد جامعه در حوزههاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي داشته است». البته اين نظر رؤساي سابق و فعلي صداوسيماست؛ بسياري از مخاطبان فعلي يا سابق رسانه ملي، فعالان سياسي و اجتماعي و منتقدان آن، چنين ديدگاهي ندارند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.