|

خاکدان در آينه ماه، بهمن فرمان‌آرا و حراج تهران

آزاده جعفريان: واحد خاکدان، از معدود نقاشان انديشه‌پرداز روزگار ماست؛ او تلفيقي است از بوي خوش نوستالژي و حسرت جانکاه از‌دست‌رفته‌ها؛ آثار پريشان‌حالي که روزگاري آرامگاه دل آدمي بود و دست‌اندازي زوال تاريخ، آنها را از صدر به زير کشانده است. تابلوهايي که ترکيب‌بندي‌هاي استادانه و چشم‌نوازي دارند و بسيار زيبايند؛ اما پشت آن‌همه شکوه بصري، درد و افسوس موج مي‌زند. در نمايشگاه اخير «واحد خاکدان» در گالري «ماه»، حدود 15 اثر از او به تماشا گذاشته شده بود که هريک از آنها چنين جلوه‌اي کم‌نظير را پيش روي مخاطب قرار مي‌داد. شهناز خوانساري، مدير گالري ماه، مي‌گفت اين نمايشگاه از آن نمايشگاه‌هايي بود که انگار هر روز، روز افتتاحيه بود و «ماه» مستمر پر و خالي مي‌شد. استقبال مردم از آثار خاکدان از اين نظر درخور توجه است که رويکرد او به زيبايي ساده‌ای خلاصه نمي‌شود؛ او به عمق جان نيشتر مي‌زند و مخاطب را با درون خويش روبه‌رو مي‌کند؛ از انسان معاصري مي‌گويد که اصالت و شناسنامه‌اش را در انباري خاک‌گرفته و منزوي رها کرده و پيداست سال‌ها به آن سر نزده است؛ اين تلخي البته گاه با طنزها و شيريني‌هايي نیز همراه است که دل آدم براي آن غنج مي‌رود؛ مثلا يک اسباب‌بازي کوچک خواستني که در گوشه انباري فراموش شده و نقاش در نهايت مهارت، آن را با همه جزئياتش نقش زده است. در واقع مهارت خاص او در طراحي و جان‌بخشي به اشيا، راز درخور توجه دوچندان کارهاي خاکدان است. اين‌روزها نسخه ويدئويي فيلم سينمايي «دلم مي‌خواد» در شبکه خانگي توزيع شده است؛ اتفاقا فيلم با نمايش يکي از تابلوهاي واحد خاکدان شروع مي‌شود؛ اثري بسيار بزرگ که همه آنچه را قرار است فيلم در 90 دقيقه روايت کند، در همان يک پرده نشان مي‌دهد. نقاش صحنه‌اي باشکوه از اغتشاش و آشفتگي را با کاغذهايي پراکنده در زمين و آسمان به تصوير کشيده است که اشياي کهنه از هويت خاک‌گرفته مي‌گويند و آن چمدان زوار‌در‌رفته اما در باز، نشان مي‌دهد داستان اين تاريخ قديمي ادامه دارد. رضا کيانيان در اين فيلم نقش نويسنده‌اي را ايفا مي‌کند که مدت‌هاست نمي‌تواند داستان بنويسد و تصوير مچاله او پيش‌روي تابلو کافي است تا مخاطب تا مغز استخوان کاراکتر را بشناسد. اين البته از هوشمندي فرمان‌آرا و احاطه او به داشته‌هاي هنرهاي تجسمي ماست؛ زيرا او تقريبا از معدود فيلم‌سازان ماست که در همه فيلم‌هايش از آثار هنرمندان بهره‌هاي درستی برده است. به‌تازگي اثري مبهوت‌کننده از واحد خاکدان با عنوان بارگاه در دهمين حراج تهران روي ميز حراجي رفت که به قيمت 340 ميليون تومان چکش خورد؛ اين اثر نیز در همان انباري‌هاي معروف استاد نقاش مي‌گذرد؛ با طنزي تلخ و دلنشين از آدمکي که گويا از سر تصادف تکه‌پارچه‌هاي دورانداختني ساخته‌‌اند و اسب اسباب‌بازي قرمز‌رنگي که در آن انبار خاک‌آلود هنوز بوي زندگي مي‌دهد. فروش خوب اين نقاشي انديشه‌پرداز، در روزگاري که آثار دکوراتيو و مدرنيست رکوردها را به خود اختصاص مي‌دهند، نويدی براي بازار هنر ايران است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.