|

نامه‌هايي براي تمام فصول

سرمايه

بابك زماني-رئيس انجمن سكته مغزي

اينكه بهداشت و درمان كالا نيست و بخش مهمي از اساسي‌ترين وظايف ذاتي دولت مدرن است، چيزي نيست كه كسي بتواند با آن مخالفت كند يا آن را آرزو نکند. اما تكرار اين آرزو و نديدن نقشه راه دشواري كه تا رسيدن به اين آرزو بايد پيموده شود، هيچ نتيجه‌اي جز سپردن اين نياز اساسي به باد حوادث نخواهد داشت! اين همان چيزي است كه قرن‌هاست به سوسياليسم تخيلي معروف شده است. تا آن زمان كه دولت مدرن -برايند تكامل اقتصادي، فرهنگي و امكانات ديجيتالي- بتواند فارغ از مكانيسم بازار سيستم ارزش‌گذاري كور سرمايه‌دارانه را كنار بزند و سيستم ارزش‌گذاري و نظارتي علمي بهداشت و درمان را به سرمنزل مقصود برساند، بايد به اين حقيقت ساده اذعان كرد كه بهداشت و درمان هم نيازمند سرمايه است؛ بنابراين تابع قوانين اقتصاد

به شمار مي‌رود. جناب آقاي وزير، اشكالي كليدي‌تر و پيشيني‌تر از اين مسئله كه دولت و جامعه بودجه لازم را به بهداشت و درمان اختصاص نمي‌دهند، وجود دارد كه عبارت است از انكار قوانين اقتصاد سرمايه‌داري در بخش بهداشت و درمان! اين در حالي است كه اين قوانين نه‌تنها بر بخش بهداشت و درمان بلكه بر همه شئونات اقتصادي كشور اعم از خصوصي يا دولتي حاكم‌اند. بيمارستان‌ها و مراكز خصوصي سلامت طبق قوانين موجود در مالكيت خصوصي افراد بوده و تحت نظارت اداره ثبت شركت‌هاي تجارتي هستند و به شيوه همه مؤسسات ماليات مي‌پردازند. مراكز دولتي هم اگرچه هزينه‌ها و امكانات مورد استفاده‌شان ناروشن است، اما همه از قوانين سرمايه‌داري پيروي مي‌كنند. وجود اين قوانين، مستقل از اراده خير يا شر افراد بوده است. انكار قوانين سرمايه‌داري يا تمكين به آن در جايي و انكار آن در جايي ديگر مثل انكار قانون جاذبه زمين است كه طبعا باعث سقوط آزاد از بلندي مي‌شود! انكار قوانين سرمايه‌داري، سلامت را از يك سيستم ارزش‌گذاريِ در دسترس محروم كرده و سيستم ارزش‌گذاري عاميانه‌ترين اقشار را به جاي آن مي‌نشاند؛ نظريات عاميانه‌اي كه تصادفا به يك پشتوانه ظاهرا چپ و انقلابي و تنزه‌طلبانه تكيه زده است. اين نگاه‌هاي ساده‌انگارانه باعث شده سرمايه در كار سلامت سود نداشته باشد؛ يعني هرگونه سرمايه‌گذاري در كار پزشكي هيچ سودي ندارد. بيمارستان‌هاي خصوصي تنها شركت‌هاي خصوصي‌اي هستند كه به سهامداران خود به‌دلیل سهامشان سودي پرداخت نمي‌كنند. در اولين نگاه مي‌توان مشاهده كرد كه اين موضوع باعث محروميت نظام سلامت از سرمايه‌هاي بالقوه‌اي مي‌شود كه مي‌توانند جذب و برای كار سلامت خرج شوند، اما در نگاهي عميق‌تر مي‌توان به معاني و نتايج مهم‌تري هم رسيد. سودآوري سرمايه باعث روشن‌شدن سود و هزينه در كار سلامت و ارزيابي دقيق بهاي خدمات پزشكي است؛ بهايي كه تحقق‌يافتن آن مستقيما بر كيفيت اين خدمات تأثير مي‌گذارد؛ خواه دولت تأمين‌كننده آن خدمت باشد، خواه بخش خصوصي. بنابراين سودآوري سرمايه در كار پزشكي بر كيفيت خدماتي كه ارائه آنها وظيفه ذاتي همه دولت‌هاست هم تأثير مي‌گذارد. در سرمايه‌دارانه‌ترين سيستم‌ها هم برای مراقبت از بيماران اورژانس، بيماران مزمن ناتوان و بيماران متعلق به فقيرترين اقشار جامعه، دولت‌ها متولي و مسئول مستقيم هستند و اگر در ميان احزاب مختلف اختلاف‌نظر وجود دارد در تعريف و در مصداق‌هاي اين گروه‌هاست. ادعاي اصلي اين نوشته آن است كه بدون سودآور‌كردن سرمايه دولت‌ها هم قادر به ارائه اين خدمات با كيفيت مناسب نخواهند بود و بالطبع قادر نخواهند بود هر چند سال اندكي گسترش در مشمولان اين سه گروه بيماران ايجاد كنند و افراد بيشتري را تحت پوشش قرار دهند. سودآوري سرمايه در كار پزشكي سرمايه‌هاي زياد ديگري را نيز به سمت سلامت سوق خواهد داد. سرمايه‌گذاري در كار سلامت به عنوان اخلاقي‌ترين شيوه سرمايه‌گذاري جامعه پزشكي تعريف خواهد شد. پزشكان به جاي دخالت در كار ساختمان و... در كار پزشكي سرمايه‌گذاري خواهند كرد. وقتي سرمايه در كار پزشكي هيچ ارزشي ندارد، بايد پرسيد چرا بايد سرمايه‌هاي هنگفت را به كاري بي‌ارزش اختصاص داد؟ واقعيت آن است كه در‌حال‌حاضر بخش خصوصي تنها به مدد چند رشته پردرآمد به حيات خود ادامه مي‌دهد؛ نه سودآوري سرمايه‌هايي كه در اين بخش به كار رفته‌اند يا تشريك مساعي اقتصادي كليه تخصص‌هاي مورد لزوم در كار سلامت. اين روند خطرناكي است كه حدود‌و‌ثغور سود و دستمزد را مخدوش كرده و بيمارستان‌هاي خصوصي را به مراكز زايمان و جراحي‌هاي زيبايي و ترميمي يا اعمالي كه ضرورت يا اولويت چنداني هم ندارند، تبديل مي‌كند. سودآوري، جريان سرمايه به سمت سلامت را تداوم مي‌بخشد و اجازه مي‌دهد خدمات در سيستم سلامت به صورت متوازن گسترش يابند. همچنین پزشكان بيشتري اشتغال يابند و بخش خصوصي تحت نظارت كيفي وزارت بهداشت نقش مهم‌تري در انجام وظايفي كه وظيفه ذاتي دولت نيست، برعهده بگيرند. جناب آقاي وزير! شستن چشم‌ها گويا كفاف نكرده است، شايد راه‌حل در شستن سلول‌هاي ايمني و كاشت بنيادهاي ديگري باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.