|

در ميانه عدم حضور برخي سران اروپايي در نشست لهستان

ورشو؛ يک‌بام‌ودوهواي اروپايي

شرق: آيا کشورهاي اروپایی در مواجهه با ايران دچار شکاف شده‌اند؟ اين سؤالي است که اين روزها در فضاي تحليلي بعد از خبر برگزاري نشست خاورميانه‌اي ورشو پرتکرار شده است؛ نشستي که عنوان آن «ثبات، صلح، آزادي و امنيت در خاورميانه» اعلام شده، اما وزير خارجه آمريکا تصريح کرده که موضوع ايران يکي از محورهاي آن است. هرچند در بيانيه‌اي که وزارت خارجه لهستان صادر کرده هم نامي از ايران برده نشده، اما ردي از ايران در آن به چشم مي‌خورد؛ جايي که در اين بيانيه به موضوع توسعه موشکي در منطقه به‌عنوان يکي از محورهاي مورد بررسي اين نشست اشاره شده است. از سوي ديگر ايران بين 70 کشور دعوت‌شده به اين نشست نيست؛ نشستي که بناست در سطح رهبران کشورها باشد، اما هنوز يک ماه به برگزاري آن زمان مانده و سخنگوي روابط خارجي اتحاديه اروپا اعلام کرده که فدريکا موگريني به اين نشست نخواهد رفت، آن هم به اين دليل که اين نشست با برنامه کاري مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا تداخل دارد. اسپوتنيک هم به نقل از يک مقام ارشد اتحاديه اروپا خبر داده که موگريني مايل نيست مخالف با تعهداتش عمل کند. از طرفي فرانسه هم اعلام کرده که هيچ‌کدام از ديپلمات‌هاي ارشدش را به اين نشست نمي‌فرستد، اما دو کشور ديگر؛ يعني آلمان و انگليس که در کنار فرانسه موسوم به E3 هستند، تصميمي را مبني‌بر شرکت در اين نشست اعلام نکرده‌اند. اروپا و اتحاديه اروپا اما متشکل از اين سه کشور بزرگ نيست. نقطه شفاف شکاف اروپايي نشريه «پولتيکو» در گزارشي که ايسنا آن را ترجمه کرده، با محوريت نشست ورشو به اختلاف و شکاف در اروپا در زمينه سياست خارجي پرداخته است؛ جايي که حق رأي کوچک‌ترين کشور اتحاديه اروپا؛ يعني لوکزامبورگ با کشوري همانند آلمان برابر است و کشورها در اين زمينه مستقل عمل مي‌کنند. به نوشته پولتيکو، هنگامي که رئيس‌جمهور آمريکا براي ازبين‌بردن توافق هسته‌اي اعمال فشار مي‌کند و از اختلاف موجود ميان اروپايي‌ها در زمينه سياست خارجي بهره مي‌برد، اين ورشو و واشنگتن هستند که در مقابل قدرت‌هاي اتحاديه اروپا ايستاده‌اند. در ميان تمامي آسيب‌هايي که ترامپ به روابط فراسوي اقيانوس اطلس وارد کرده است، هيچ مسئله‌اي به‌ شدت اختلاف بر سر توافق ايران که از آن به‌عنوان برجام ياد مي‌شود، ايالات متحده آمريکا را از متحدان اروپايي‌اش جدا نکرده است. اين منازعه در حال شدت‌گرفتن است. پولتيکو در ادامه به سازوکار ويژه مالي اروپا اشاره مي‌کند که گفته مي‌شود در آلمان يا فرانسه راه‌اندازي خواهد شد: «تدارکات نهايي براي سازوکار مالي ويژه توسط مسئولان سياست خارجي اتحاديه اروپا روز دوشنبه در بروکسل مورد بحث و گفت‌وگو قرار خواهد گرفت. همچنين آنها در تلاش هستند تا به نتايج گسترده‌تري درباره ايران طي نشست سران اتحاديه اروپا در ماه مارس در بروکسل دست يابند». در اين شرايط کنفرانس ورشو همان نقطه‌اي است که در تحليل پولتيکو به شکاف بين کشورهاي اروپايي دامن مي‌زند. طبق اين گزارش کميسيون اروپا بحث تخطي از قوانين عليه لهستان را طبق ماده انضباطي منسوب به ماده7 مطرح كرده است. پيشي‌گرفتن از کنفرانس امنيتي مونيخ نکته ديگري که در گزارش پولتيکو به آن اشاره مي‌شود، تقابل اين نشست با کنفرانس امنيتي مونيخ براي پيشبرد سياست‌هاي آمريکا در خاورميانه است، آن هم در شرايطي که ايران به استثناي سال قبل که غايب بود، در چندسال اخير حضور موفقي در اين کنفرانس داشته. به نوشته پولتيکو، با وجود اينکه ورشو محل سؤال‌برانگيزي براي برگزاري چنين گردهمايي‌ای است، اين کنفرانس ۱۳ و ۱۴ فوريه (24 و 25 بهمن) موقعيتي براي پمپئو فراهم خواهد کرد که بتواند با پيشي‌گرفتن از کنفرانس سالانه امنيت مونيخ در آلمان، سياست‌هاي خاورميانه دولت ترامپ را اعمال کند. انتظار مي‌رود لهستان در ديدار وزراي امور خارجه در روز دوشنبه، برنامه‌هاي مرتبط با اين کنفرانس را شرح دهد. ديپلمات‌هاي اتحاديه اروپا از اعلام نظر عمومي درباره اين اتفاق خودداري کرده و به‌جاي آن ترجيح داده‌اند از همتايان لهستاني خود در اين رابطه سؤال‌هايي بپرسند؛ اما ديپلمات‌ها و ساير مقامات به طور غيرعلني آزردگي خود را از اين مسئله که معتقدند لهستان به طور آشکار در تلاش است تا براي مقاصد خود به ترامپ نزديک شود، اعلام کرده‌اند که اين مسئله آن‌طور که مشهود است به قيمت متحدماندن اتحاديه اروپا تمام مي‌شود. هم‌نوايي با سياست‌هاي آمريکا به نظر مي‌رسد که لهستان در هم‌نوايي با سياست آمريکا در اروپا تنها نيست. در ماه‌هاي اخير اتهاماتي تروريستي در فرانسه، دانمارک، هلند، آلباني و چند کشور اروپايي ديگر عليه ايران طرح شده است. همه‌چيز هم از اتهام به ايران براي بمب‌گذاري در همايش سالانه سازمان منافقين در پاريس آغاز شد. بعدازاین اتهام دو زوج ايراني و اسدالله اسدي، ديپلمات ايران در سفارت اتريش هم بازداشت شدند. وزیر خارجه ايران در اين زمينه نوشته بود: «چقدر جالب: همین‌که ما سفر در سطح رئيس‌جمهور را به اروپا آغاز کرديم، (گزارشي منتشر شد که) ظاهرا عملياتي ايراني اتفاق افتاده و توطئه‌گران آن دستگير شده‌اند. ايران صراحتا هرگونه خشونت و ترور را در هرجایی که باشد، محکوم کرده و آمادگي دارد تا با همه طرف‌هاي ذي‌نفع براي پرده‌برداشتن از چيزي که يک طرح شيطاني عمليات فريب است، همکاري کند». وقتي هم که بحث راه‌اندازي سازوکار ويژه مالي اروپا با ايران براي مقابله با تحريم‌هاي يک‌جانبه آمريکا مطرح شد، اتفاقات مشابه ديگري هم رخ داد. سازمان امنيت دانمارک هشتم آبان در آستانه دور دوم تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران اعلام کرد يک فرد ايراني- نروژي به ظن همکاري با دستگاه امنيتي ايران و تلاش براي ترور يکي از سران گروه «الاحوازيه» بازداشت شده است. بعد از اين اتفاق هم پنج کشور اسکانديناوي در محکوميت شديد آنچه تلاش ايران براي ترور برخي از مخالفان ايران در خاک دانمارک خوانده شد، صادر کردند. احضار سفير ايران در نروژ، اتهام هم‌زمان هلند به دست‌داشتن ايران در قتل دو مخالف حکومت خود در خاک هلند و اخراج دو ديپلمات ايراني از خاک خود، اخراج دو ديپلمات ايراني از آلباني در ادامه هم‌نوايي برخي کشورهاي اروپايي با آمريکا بود. براساس‌اين مي‌توان گفت شکاف بين آمريکا و اروپا در مواجهه با برجام منجر به شکاف داخلي در اروپا هم شده است. به نوشته پولتيکو، لهستان بيشترين حد حمايتي را که هر کشور اروپايي ممکن بود از پس آن بربيايد، به ترامپ ارائه کرده است؛ مقامات لهستاني ايده بنيان‌گذاشتن يک قرارگاه نظامي دائمي در اين کشور را داده‌اند که ممکن است قرارگاه ترامپ نام‌گذاري شود. ترامپ در‌اين‌باره گفته که «با جديت» در حال بررسي اين ايده است. توان اتحاديه اروپا براي مقابله با تحريم‌هاي ايالات متحده آمريکا با توجه به اينکه بسياري از شرکت‌ها از ترس قطع دسترسي‌شان به بازار بزرگ‌تر و سودمندتر آمريکا، از اين تحريم‌ها پيروي مي‌کنند، کم است. به گفته برخي مقامات رسمي، سازوکار ويژه مالي موجب پابرجا نگه‌داشتن برخي فعاليت‌هاي اقتصادي خواهد شد و به‌عنوان گامي نمادين براي دولت ايران در نظر گرفته مي‌شود که توسط آن مي‌تواند پاسخ‌گوي آن دسته از منتقدان داخلي باشد که معتقدند ايران بايد با خروج از توافق تلافي کند. برخي ديپلمات‌هاي آمريکايي نيز در اين ميان، ازاین‌جهت که مدعي هستند فقط با گذر زمان اين توافق از بين مي‌رود، تلاش اتحاديه اروپا را مورد تمسخر قرار مي‌دهند. اما مقامات اروپايي اصرار دارند که توافق در خدمت هدف اصلي آن که متوقف کردن آنچه برنامه سلاح‌هاي هسته‌اي ايران خوانده شده، است و چندين مورد از گزارش آژانس بين‌المللي انرژي اتمي مبني‌بر پايبندي ايران به توافق را تذکر مي‌دهند. حال بايد ديد که اتحاديه اروپا تا کجا مي‌تواند مواضع کلي خود در قبال ايران و برجام را حفظ کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.