تمديد محدود معافيتهاي نفتي ايران
شرق: رويترز گزارش داده آمريكا موافقت كرده پنج كشور از هشت كشوري كه از معافيتهاي وزارت خزانهداري آمريكا برخوردار شده بودند، كماكان بتوانند از ارديبهشتماه 98 بهبعد هم از اين معافيتها استفاده كنند. اين سخن را ميتوان از دو منظر نگريست؛ نخست آنكه ايران هنوز هم فرجه دارد از اين معافيتها هرچند كمتر، بهره ببرد و از ديگر سو، صادرات نفت ايران با حذف سه كشور ايتاليا، تايوان و يونان قطعا با افت مواجه خواهد شد. اين فشارها كه آمريكا بر ايران وارد كرده، درآمدهاي نفتي ايران را چنان متأثر كرده است كه رئيس سازمان برنامهوبودجه كشور در يكي از سفرهاي اخير خود اعلام كرد: «در حوزه صادرات نفتی بهشدت دچار مشکل هستیم، بهگونهای که از دو میلیون و ۴۱۰ هزار بشکه نفت که برای هر روز در سال ۱۳۹۷ که ۴۷ میلیارد دلار درآمد نفتی در بودجه سال جاری پیشبینی شده بود؛ درحالحاضر بهشدت فاصله گرفته و فقط توانستهایم در سال جاری دو میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت صادر کنیم که نهتنها با مشکل مقدار کم فروش نفت مواجهیم، بلکه امکان انتقال ارز حاصل از فروش نفت به داخل کشور را نیز نداشته یا به سختی انجام میشود». اين در حالي است كه چندي پيش امیرحسین زمانینیا، معاون تجارت امور بینالملل و بازرگانی وزیر نفت ایران در گفتوگو با «شانا» گفته بود: «هشت کشوری که برای ادامه خرید نفت از ایران موفق به دریافت معافیت از آمریکا شدهاند، به دلیل فشار و نفوذ مالی آمریکا حاضر نیستند حتی یک بشکه به میزان خرید خود از ایران اضافه کنند». در همين مبنا منابع مطلع به «شرق» خبر ميدهند كه تايوان با وجودي كه نامش در بين اين هشت كشور قرار داشت، حتي حاضر نشده ريسك كند و نفتي از ايران با وجود برخورداري از معافيت خريداري كند. خبرگزاری رویترز روز جمعه، ۲۸ دی، در گزارشی به نقل از تحلیلگران بازار انرژی نوشت که آمریکا با هدف تقلیل احتمال افزایش بهای نفت، احتمالا در اردیبهشت ۹۸ معافیتها در مورد خرید نفت از ایران را تمدید خواهد کرد، اما کشورهای کمتری مشمول این معافیت خواهند شد. درواقع دوره معافیتهایی که دولت آمریکا برای برخی از کشورها خرید نفت ایران در نظر گرفته در ماه می به پایان میرسد و به نظر میرسد که واشنگتن این معافیتها را برای برخی کشورها تمدید کند. 2علت تمديد معافيتهاي نفتي رویترز به نقل از کارشناسان نفتی و سیاسی گزارش داد که با پایانیافتن معافیت از تحریم نفتی ایران در ماه می، احتمال میرود که دولت آمریکا با هدف جلب رضایت برخی از کشورها و جلوگیری از افزایش ناگهانی بهای نفت، با تمدید معافیت چند کشور موافقت کند، هرچند احتمال دارد بر کاهش میزان خرید توسط این کشورها تأكید ورزد. ايتاليا، يونان و تايوان، در فهرست حذفيها با اجرائیشدن مرحله دوم تحریم آمریکا علیه جمهوری اسلامی در اوایل ماه نوامبر، دولت آمریکا در اقدامی غیرمترقبه هشت کشور را از تحریم نفتی ایران معاف کرد. این کشورها عبارتاند از: چین، هند، کرهجنوبی، ژاپن، ترکیه، تایوان، یونان و ایتالیا. مهلت این معافیت شش ماه تعیین شده و در اوایل ماه می منقضی خواهد شد. در زمان اعلام تحریم نفتی جمهوری اسلامی، مقامات آمریکایی گفتند که هدف آنان رساندن صادرات نفت ایران به صفر است، اما با اعطای معافیت، فروش نفت ایران هرچند با کاهشی قابلتوجه ادامه داشته. محدودشدن صادرات نفت ايران به حدود يك ميليون و 100 هزار بشكه به گفته کارشناسان، تمدید معافیت از تحریم نفتی ایران احتمالا شامل چین، هند، کرهجنوبی، ترکیه و ژاپن خواهد شد، هرچند مشخص نیست که آیا میزان واردات معاف نیز ثابت خواهد ماند یا نه. در صورت اعطای این معافیتها و بدون تغییر در میزان خرید، صادرات نفت ایران حداکثر به اندکی بیش از یک میلیون بشکه در روز محدود خواهد شد. موافقت با تمدید معافیت در مورد هند و چین تا حدود زیادی تحتتأثیر ملاحظات سیاست خارجی آمریکا قرار دارد، هرچند برای دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، جلوگیری از افزایش بهای نفت خام در بازار جهانی به منظور حفظ دستاوردهای اقتصادی او ضرورت دارد. تيغ دولبه تمديد معافيتهاي نفتي جواد يارجاني، مديركل سابق امور اوپك وزارت نفت در گفتوگو با «شرق» در اين رابطه ميگويد: تمديد اين معافيتها هرچند جلوي افت يكباره صادرات ايران را ميگيرد، اما كاهش آن از هشت كشور به پنج كشور، قطعا روي حجم صادرات نفت ايران اثر منفي خواهد گذاشت. يارجاني در ادامه به علل اين اتفاق پرداخته و ميگويد: از نظر دولت آمريكا، مهمترين مسئله آن است كه هم قيمت نفت، خيلي بالا نرود و كنترل بازار را در اختيار داشته باشد و هم اينكه كشورهاي مورد اشاره تمايلي ندارند كه خود را از نفت ايران محروم كنند، زيرا از منظر اقتصادي آسيب خواهند ديد. به گفته او، اين امر نشان ميدهد كه آينده صادرات ايران در دست آمريكاست و اين كشور تلاش ميكند كنترل صادرات نفت ايران را در دست داشته باشد كه هم به اين كشورها آسيبي وارد نشود و هم اهدافشان را پوشش دهد. SPV و معافيتها، مكمل هم هستند نرسي قربان، كارشناس ارشد انرژي در گفتوگو با «شرق» با نگاه مثبتتري به اين معافيتها پرداخته است و ميگويد: معافيتهاي نفتي آمريكا ابدي نيست و اما تا زماني كه تمديد ميشود، از صادرات بيرويه نفت ايران جلوگيري ميكند. قربان در ادامه با نگاهي كلانتر به برونرفت از تحريمهاي نفتي ايران تأكيد ميكند: مهمترين اقدامي كه پس از تمديد دوباره معافيتهاي نفتي ميتوان در نظر داشت، پيگيري برقراري كانال مالي (SPV) است تا روند تجارت ايران با اروپا برقرار شود. از آنجاكه معافيتهاي نفتي ايران دائمي نيست و ممكن است فردا نباشد، بايد به دنبال آن باشيم كه از طريق SPV مكانيسمي براي فروش نفت ايران، انتقال پول نفت و تجارت با اروپا به دست آوريم. به گفته او، اين اقدام، هرچند تحريم را بياثر نميكند، اما مشكلات عمده ايران در زمان تحريم را حل ميكند. اين كارشناس انرژي در ادامه توضيح ميدهد: اگر SPV را مكمل معافيتهاي نفتي در نظر بگيريم، در صادرات نفت ايران در آينده خيلي اثرگذار خواهد بود، اما اگر اين دو در كنار هم نباشند، باز هم مشكلاتي را در كنار هم خواهيم داشت. با اين حال او معتقد است كه كماكان ميزان صادرات نفت ايران مشخص نيست و علت آن را نيز اينگونه بازگو ميكند: كشورهايي كه از معافيت برخوردار شدهاند، اعلام نكردهاند چه ميزان از ايران نفت خريداري خواهند كرد و ايران نيز مايل نيست ميزان صادرات نفت را اعلام رسمي كند. البته احتمال اينكه بتوانيم مشتريان نفتي ديگري در سطح جهان نيز بيابيم وجود دارد، زيرا تعداد كشورهايي كه به نفت نياز دارند، كم نيستند و با راهكارهاي متفاوت ميتوانيم از اين فرصت استفاده كنيم و مشتريان جديدي بيابيم. بنابراين نميتوان رقم مشخصي در زمينه صادرات نفت ايران ارائه داد. شگرد آمريكا براي جلوگيري از افزايش قيمت نفت او در تحليل چرايي تمديد اين معافيتهاي نفتي ميگويد: آن كشورها با آمريكا توافق كردهاند تا بتوانند نفت ايران را وارد كنند، زيرا مسائل اقتصادي آنها و نوع پالايشگاههايي كه نفت را استفاده ميكنند با نفت ايران همخواني دارد و تغيير آنها براي اين كشورها هزينهزاست. كرهجنوبي يكي از اين كشورهاست كه مايل بود ميعانات گازي را از ايران وارد كند. از سويي اگر عرضه نفت ايران در بازار جهاني بهكلي قطع شود، فشار بيشتري بر ساير نفتها وارد خواهد شد و امكان آنكه قيمت نفت بالا رود، وجود دارد و تنها راه جلوگيري از اين ميزان افزايش قيمت، جلوگيري از خروج يكباره نفت ايران از بازار خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.