آزمون سرنوشتساز پيش روي دوترته، مودي و ويدودو
پيشتازي پوپوليسم آسيايي
ريچارد حيدريان
عمدهترين دموکراسيهاي آسيايي در ماههاي آينده در انتخاباتهايي مهم با محکي جدي روبهرو خواهند شد تا عيار افراد پوپوليستي که در اين کشورها بر سر کار آمدهاند، سنجيده شود. در سالهاي گذشته رودريگو دوترته در فيليپين، ناريندرا مودي در هند و جوکو ويدودو در اندونزي با وعده ايجاد تغييرات اساسي در جامعه و سياست کشورهايشان به قدرت رسيدند. صعود اين چهرهها به رده اول سياست در اين کشورها برخلاف انتظار تحليلگران صورت گرفت و نهتنها در داخل کشورهايشان چالشهاي عمدهاي ايجاد کردند بلکه در سطح جهاني نيز نگراني نسبت به گسترش موج پوپوليسم را در تمام نقاط آسيا افزايش دادند. با توجه به اينکه بر اساس نظرسنجيها، افراد پوپوليست فيليپين، هند و اندونزي و احزاب حامي آنها در انتخاباتهاي پيشرو شانس زيادي براي کسب پيروزي دارند، هر آنچه از صندوق رأي خارج شود، به سود اين افراد خواهد بود و موقعيت اين چهرههاي پوپوليست را تحکيم خواهد کرد. تنها مانع بر سر راه موفقيت جريانهاي پوپوليستي در آسيا، ارائه جايگزينهاي مناسب و کارآمد از سوي رقبا و احزاب ليبرال است اما تاکنون هيچ تحرک خاصي از سوي اين جريانها مشاهده نشده و اگر هم در برخي کشورها احزاب ليبرال در حال آمادهشدن براي انتخاباتهاي پيشرو هستند اما توجه چنداني به نيازها و خواستههاي طبقه متوسط در کشورهاي خود ندارند و همين نکته ميتواند پاشنه آشيل آنها در انتخابات باشد. با اينکه اين افراد و جريانهاي پوپوليستي در کشورهاي مختلف و با زمينههاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي متفاوتي بر سر کار آمدهاند اما از چهار ويژگي مشترک برخوردارند:نکته اول اينکه آنها در شعارهايشان روال معمول بوروکراتيک را به چالش ميکشند و همواره از مبارزه با فساد و رهبري مقتدرانه و اثرگذار سخن ميگويند. اين افراد در عمل اتکاي زيادي روي زمينهها و تجارت اجرائي خود در حکومتهاي محلي دارند و تلاش ميکنند تا با تکيه بر هواداران خود در توده مردم، همان روشهاي سابق را در هدايت يک کشور نيز در پيش گيرند. بهاینترتیب اين افراد تمايل زيادي دارند تا در رسانهها و افکار عمومي القا کنند که شيوه مدیریت آنها دقيقا همان چيزي است که توده مردم و بهویژه اقشار متوسط به پايين جامعه ميپسندند.نکته مشترک دوم حمله آنها به نهادهای مستقر و مستقل کشورهايشان است. افراد پوپوليستي که در کشورهاي آسيايي قدرت را در دست دارند، براي تحقق وعده خود در تغيير اساسي سياستها و تغيير جهت رويکرد حکومتهايشان، تمام توان تبليغاتي خود را براي کاستن از اعتبار نهادهايي که مورد حمايت نخبگان قرار دارد، به کار ميبرند. نکته مهم در اين رويکرد افراد پوپوليست اين است که بياعتبارکردن و زيرسؤالبردن نهادهاي مستقل شايد در کوتاهمدت به سود آنها باشد اما در نهايت پايه قدرت همين افراد را نيز سست خواهد کرد.سومين موضوع مشترک در ميان افراد پوپوليست اين کشورهاي آسيايي تأکيد آنها بر نظم اجتماعي است. علاقه اين افراد به نظم اجتماعي به اندازهای است که آنها براي تحقق چنين نظمي حتي حاضر هستند که حاکميت قانون و آزاديهاي مدني را هم در اين مسير قرباني کنند. مهمترين و اساسيترين نکته مشترک افراد پوپوليست تکيه آنها بر خواستههاي طبقه متوسط و نسل جوان است. آنها از طريق جلب نظر طبقه متوسط و جوانان تلاش ميکنند تا صداي بلندتري در جامعه خود داشته باشند و پروپاگانداي خود را با حمايت اين بخشها از جامعه خود دنبال کنند. اين افراد هدف ديگري را هم در اين ميان دنبال ميکنند. آنها با ايجاد سروصدای زياد و تبليغات گسترده و جلب حمايت جوانان و طبقه متوسط قصد دارند ناکاميهاي خود را در عرصه اقتصاد و بهويژه کندشدن سرعت رشد اقتصادي به حاشيه برانند.آنچه در ميان تمام افراد پوپوليست مشترک است، استفاده آنها از آزادي و دموکراسي براي نيل به ديگر اهدافشان است. تمرکز اين افراد بر حکمراني مؤثر و توزيع عادلانه خدمات اجتماعي بهاندازهای است که از قربانيکردن ارزشهايي مانند آزادي و دموکراسي هيچ ابايي ندارند.در ماههاي آينده اين افراد در انتخاباتهاي پيشرو در پي انتخاب مجدد و استحکام پايههاي قدرت خود هستند و اين رأيگيريها در واقع حکم رفراندومي را دارد که ميزان محبوبيت شيوه حکمراني آنها را مشخص ميکند. نظرسنجيها در حالي از احتمال بالاي پيروزي پوپوليستها در انتخاباتهاي پيشرو حکايت ميکند که اين افراد در سالهاي اخير نتوانستند تمام وعدههاي خود يا مهمترين وعدههاي خود را عملي کنند. ساختارهاي موجود بوروکراتيک و چالشهايي که در عصر جهانيشدن وجود دارد، هنوز هم مانعي بر سر راه تحقق بسياري از اين وعدهها به شمار ميآيند. بااينحال آنچه در آن کمتر ترديدي وجود دارد، اين است که رأيگيريهاي ماههاي آينده اعتبار تازهاي به افراد پوپوليست آسيايي خواهد بخشيد.در اين ميان تنها ناريندرا مودي، نخستوزير هند موقعيتي ضعيفتر دارد و در هفتههاي اخير ميزان حمايت افکار عمومي دومين کشور پرجمعيت جهان از او براي نخستين بار به زير 50 درصد رسيده است. بااينحال نبود رقيبي جدي براي نخستوزير هند احتمال ادامه حضور او در قدرت را افزايش ميدهد. منبع: SCMP
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.