آیا معافیتها برای واردات نفت ایران ادامه خواهد یافت؟
دولت دونالد ترامپ فضای مانوری برای خودش نگه داشته که بتواند اجازه دهد نفت ایران همچنان صادر شود. این پتانسیل وجود دارد که با این کار کاتالیزور دیگری فراهم شود که قیمت نفت خام در ادامه سال پایینتر باشد. برایان هوک، رئیس گروه «اقدام علیه ایران»، هفته گذشته حاضر نشد با اطمینان بگوید که آیا کاخ سفید تحریمها علیه صادرات جمهوری اسلامی را سختگیرانهتر اعمال خواهد کرد یا نه؛ بلکه راه را برای تمدید معافیتهایی باز گذاشت که به بعضی از بزرگترین مشتریان ایران اجازه داده به واردکردن نفت خامش ادامه دهند. تصمیم نوامبر دولت در صدور معافیت تحریم برای هشت کشور، شامل چین و هند، بازار را غافلگیر کرد و عاملی برای سقوط سهماهه قیمت نفت خام شد. البته باید گفت، هوک همچنان موضع دولت در «فشار حداکثری» بر ایران را حفظ کرده و هدفش در رساندن صادرات نفت ایران به صفر را تکرار میکند. هوک در نشستی در مجمع انرژی جهانی ۲۰۱۹ که شورای آتلانتیک هفته گذشته در ابوظبی برگزار کرد، گفت: «ما به دنبال صدور هیچ معافیت یا استثنائی در صادرات نفت خام ایران نیستیم». بااینحال، وقتی هدلی گمبل، خبرنگار سیانبیسی، به او فشار آورد که آیا دولت معافیتها را تمدید خواهد کرد، هوک گفت هنوز نمیتواند به این سؤال پاسخ دهد. او گفت: «همه آنچه میتوانم بگویم این است که ما بر این باوریم که... وقتی بازار تأمینشدهتری برای نفت داریم، این ما را در فضایی بهتر قرار میدهد که در آن به سمت صفر شتاب بگیریم». ایده حرکت به سمت صفر حرفهای هوک نشان میدهد تصمیم دولت تا حدی بسته به قیمت نفت خام در زمانی خواهد بود که معافیتهای ششماهه، اوایل می (اردیبهشت) منقضی شوند. مایکل کوهن، رئیس پژوهشهای بازار انرژی بارکلیز میگوید: «فکر میکنم دولت همان چیزی را که بعضیهایمان مدتی است میگفتهایم، مشخص کرده است و آن اینکه بین قسمت نفت و اعمال تحریم رابطه وجود دارد». کوهن پیشتر نوشته بود که اگر قیمت نفت خام برنت به پایینتر از ۶۰ دلار بهازای هر بشکه برسد، دولت ترامپ را تشجیع خواهد کرد تا تحریمها را سختگیرانهتر اعمال کند تا بر خریداران فشار بیاورد که واردات از ایران را متوقف کنند. از طرف دیگر، رشدی دوباره به بالای ۸۰ دلار احتمالا دولت را ناچار خواهد کرد که اجازه دهد حجم قابلتوجهی از نفت خام ایران وارد بازار شود. هوک روز شنبه حرف ترامپ را تکرار کرد: دولت با معافیتها موافقت کرد تا از کمبود نفتی که باعث رشد سریع قیمت نفت میشد جلوگیری کند. وعدههای مکرر وزارت خارجه مبنیبر کاهش صادرات ایران به صفر، نقش عمدهای در افزایش قیمت نفت در طول سال گذشته [۲۰۱۸] ایفا کرد. عربستانسعودی و دیگر اعضای اوپک گفتهاند، علت اینکه بازار نفت با عرضه بیشازحد مواجه است تا حد زیادی این است که واشنگتن متحدانش را درباره معافیتها بیخبر نگه داشته بود. سیانبیسی در حاشیه مجمع آتلانتیک از هوک پرسید، وقتی این بهار معافیتها منقضی میشود، اوپک باید منتظر چه باشد. او گفت نمیتواند درباره توافقها با کشورهای خارجی حرفی بزند. موضوع معافیتها قیمت نفت نیست بااینحال بعضی بر این باورند که ربط بین قسمت نفت و معافیتهای تحریمی صرفا یک پوشش برای گمراهکردن است. آموس هوچستین، مأمور سابق بخش انرژی بینالملل که در دوران رئیسجمهوری باراک اوباما تحریمهای ایران را مدیریت میکرد، میگوید دلیل اصلی اینکه دولت ترامپ معافیتها را صادر کرد این است که نتوانست با بعضی از بزرگترین خریداران ایران توافقی حاصل کند تا آنها خرید نفت از جمهوری اسلامی را متوقف کنند. این وضعیت باعث ایجاد چشماندازی شد که در آن ایالات متحده ناچار میشود شرکتهای چینی یا هندی را تحریم کند. هوچستین میگوید: «صددرصد در ماه می معافیت خواهیم داشت». او توضیح میدهد: «دلیلش این است که اگر معافیت ندهی و کسی به صادرات اقدام کند، ناچاری تحریمش کنی و احتمالا نمیخواهی تحریمش کنی». هوک تأکید دارد که این هشت کشور به این دلیل معافیت گرفتند که به میزان قابلتوجهی خرید نفت خام از ایران را کاهش دادهاند؛ اما هوچستین میگوید این معافیتهای کاهش قابلتوجه یا SRE (significant reduction exemptions)، درواقع مشوق کشورها برای ادامه خرید نفت ایران هستند. هوچستین که حالا معاون ارشد بازاریابی در شرکت گاز مایع طبیعی تلوریان است، توضیح میدهد: این معافیتها اینطور طراحی شدهاند که به کشورها اجازه دهند به خرید نفت خام ایران ادامه دهند، تا زمانی که نشان دهند مشغول کاهش خریدشان هستند. اگر یکی از این کشورها خریدش را به صفر برساند، دیگر نمیتواند نفت خام ایران را وارد کند، تا زمانی که تحریمها برداشته شوند. ترجمه: روحاله نخعی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.