سال آشکارشدن فجایع سیاسی ترامپ
جوزف استیگلیتز، اقتصاددان برنده نوبل اقتصاد (در سال 2001) و نویسنده کتاب «ضدیت با جهانیسازی در دوران ترامپ»، هفته گذشته مقالهای با عنوان «2019، یک سال بسیار دونالد ترامپی» در چند روزنامه و سایت اینترنتی منتشر کرده است و چنین نظر داده که در سال جاری میلادی پیامدهای سیاستهای بد رئیسجمهور آمریکا در دو سال گذشته به واضحترین شکل نمایان خواهد شد. بخشهایی از این مقاله را میخوانیم. در پایان سال 2017، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و جمهوریخواهان کنگره، کاهشی یکتریلیوندلاری در مالیاتهای شرکتی اعمال کردند که با افزایش مالیات برای اکثریت آمریکاییهای دارای درآمد متوسط جبران میشد. اما در سال 2018، شادی جوامع تجاری ایالات متحده برای این مصوبه به نگرانی درباره ترامپ و سیاستهایش تبدیل شد. یک سال پیش، حرص و طمع رهبران تجاری و مالی ایالات متحده به آنها اجازه میداد خیال کنند بابت کسر بودجه بزرگ خود غمی ندارند. اما اکنون شاهد آن هستند که بسته مالیاتی 2017، ارتجاعیترین و بیموقعترین لایحه مالیاتی تاریخ است. میلیونها خانواده آمریکایی و نسلهای آینده در نابرابرترین اقتصاد میان همه اقتصادهای پیشرفته باید هزینه کاهش مالیات برای میلیاردرها را بپردازند. ایالات متحده دارای کمترین امید به زندگی در میان همه اقتصادهای پیشرفته است و درعینحال طرح مالیاتیای طراحی شده است که 13 میلیون نفر دیگر از مردم امکان دسترسی به بیمه درمانی را از دست میدهند. در نتیجه این قانونگذاری، وزارت خزانهداری ایالات متحده درحالحاضر پیشبینی کسری بودجه یکتریلیوندلاری برای سال 2018 یعنی بزرگترین کسری بودجه در یک سال بدون رکود اقتصادی در هر کشوری را کرده است. بدتر از آن، افزایش وعده دادهشده در سرمایهگذاری محقق نشده است. شرکتها پس از پرداخت چند مورد حقوق و دستمزد به کارگران، اغلب پول را به سهام و سود سهام تبدیل کردهاند. اما این خیلی هم عجیب نیست. سرمایه به دنبال اطمینان میگردد ولی ترامپ در هرجومرج رشد میکند. بهعلاوه، چون لایحه مالیاتی سریع سرهمبندیشده پر از خطاست؛ تناقض و سوراخهایی برای منافع خاص در نظر گرفته شده و یواشکی وارد آن شده است تا به چشم نیاید. نبود حمایت گسترده مردم از قوانین، باعث میشود که با وزیدن بادهای تغییر سیاسی به جهت معکوس بیفتد و این از چشم صاحبان تجارت نیز دور نمانده است. بسیاری از ما (اقتصاددانان) در آن زمان اشاره کردیم که لایحه مالیاتی همراه با افزایش موقت در هزینههای نظامی، برای تقویت اقتصاد پایدار طراحی نشده، بلکه بیشتر مثل یک مسکّن است... در این حال، کسری بودجه عظیم ایالات متحده باید بهگونهای تأمین شود. با توجه به نرخ پایین پسانداز در سطح کشور، بیشتر پول بهناگزیر از وامدهندگان خارجی کسب میشود، یعنی ایالات متحده آمریکا برای بازپرداخت بدهیهای خود ارقامی بزرگ را خارج میکند. یک دهه بعد، درآمد کل ایالات متحده به احتمال زیاد، پایینتر از آن است که بدون لایحه مالیات میبود. علاوهبر قوانین مالیاتی فاجعهآمیز، سیاستهای تجاری ترامپ نیز بازارها را متزلزل و زنجیرههای تأمین را مختل میکند. بسیاری از شرکتهای تجاری صادراتی ایالات متحده که به واردات چینی متکی هستند، اکنون دلایل درستی برای انتقال عملیات خود از ایالات متحده در دست دارند. هنوز زود است که هزینههای ناشی از جنگ تجاری ترامپ را دریابیم، اما میتوانیم از همین حالا این را فرض کنیم که همه در نتیجه (این سیاستها) فقیرتر خواهند شد. به این ترتیب، سیاستهای ضدمهاجرت ترامپ شرکتهای وابسته به مهندسان و کارگران ماهر خارجی را تشویق میکند تا آزمایشگاههای تحقیقاتی و تأسیسات تولیدی خود را به خارج از کشور انتقال دهند. بهزودی کمبود کارگر را در هر جای دیگر دنیا جز ایالات متحده میبینیم. ترامپ با استفاده ابزاری از وعدههای توخالی درباره جلوگیری از جهانیشدن، سرمایهگذاری و اقتصاد شکوفا به قدرت رسید. پس از یک بحران مالی جهانی و یک دهه رشد اقتصادی اندک، نخبگان بیاعتبار شدند و ترامپ ظهور کرد تا با اتهامزدن و سرزنش قدرت بگیرد. اما واقعیت این است که مهاجران یا واردات خارجی عامل بسیاری از مشکلات اقتصادی نبودند و این عوامل فقط برای دستیابی به اهداف سیاسی مورد بهرهبرداری قرار گرفتند. برای مثال، کاهش نرخ اشتغال صنعتی عمدتا به دلیل تغییرات فناوری است. به یک معنا، ما قربانی موفقیتهای خود شدهایم... . بدتر از اقتصاد ترامپ، سیاست اوست و متأسفانه ترامپ به برند نژادپرستی، زنستیزی و ملتگرایی تبدیل شده و زنجیرهای (از پوپولیسم) در برزیل، مجارستان، ایتالیا، ترکیه و جاهای دیگر ایجاد کرده است. همه این کشورها مشکلات مشابه یا اقتصادی بدتر را تجربه خواهند کرد و همه در معرض پیامدهای واقعی اقدامات غیرمدنی رهبران پوپولیست خواهند بود... . جامعه فقط زمانی کارایی دارد که شهروندان به دولت، نهادها و یکدیگر اعتماد کنند، اما فرمول سیاسی ترامپ بر پایه تخریب اعتماد و بهحداکثررساندن ناسازگاری است. نمیدانم اینهمه چگونه پایان خواهد گرفت... راهی برای پاسخدادن به این پرسش وجود ندارد. به اندازه زیادی به وضعیت فعلی سیاسی بستگی دارد. اگر طرفداران رهبران پوپولیست امروز به شکست اجتنابناپذیر سیاستهای اقتصادی آنها پی ببرند، ممکن است حتی بیشازپیش به راست نئوفاشیست گرایش پیدا کنند. در نگاهی خوشبینانه، شاید به لیبرالدموکراسی بازگردند یا شاید از ناامیدی فلج شوند. همینقدر میدانیم که نتایج اقتصاد و سیاست آمیخته هستند و یکدیگر را تقویت میکنند. در سال 2019، پیامد سیاستهای بد و بدتر دو سال گذشته کاملا پیش چشممان خواهد آمد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.