|

شب و جاده و جوانان در خون

مهدي حجواني

از همان جاده مهم تدارکاتی عبور کردیم تا از یک راه دیگر برویم. در راه برگشتن متوجه چهار یا پنج پیکر به‌خون‌غلتیده شدم. البته هیچ‌کدام‌شان از گروهان ما نبودند و من نمی‌شناختم‌شان. معلوم شد وقتی در حال رفتن بوده‌ایم، خمپاره‌ای نزدیک ستون به زمین نشسته و تعدادی شهید و مجروح گرفته. مجروحان را برده بودند؛ اما انتقال شهدا را به وقت مناسب‌تری موکول کرده بودند.

همه شهدا لباس بادگیر سورمه‌ای به تن داشتند و هرکدام در گوشه‌ای به آرامی خفته بودند. چون همان اول کار شهید شده بودند، هنوز سر و وضع‌شان تمیز بود. در آن لحظه حالت خاصی داشتم که تا عمر دارم، فراموشش نمی‌کنم. یک جاده مرطوب و سرد را در نظر بگیرید که یک ستون طویل رزمنده در دل شب روی آن در حال حرکت است. هر دو سوی جاده را آب فراگرفته. آب آبی‌رنگی با وزش نسیم موج برمی‌دارد. چیزی به طلوع آفتاب نمانده. هر‌از‌گاه در دو سوی ستون، برجی از دل آب، بر اثر انفجار خمپاره به هوا سر می‌کشد. شهیدی که تا کمتر از یک ساعت پیش سرپا و سرحال پیش می‌رفت، حالا با صورت غرق به خون به زمین افتاده. دوستانش فرصت ایستادن ندارند. فقط نگاهی به صورتش و بعد حرکت. آن نسیم خنک آن حرکت آرام آب آبی‌رنگ آن افق سرخی که طلوع خورشید را نوید می‌داد و صدای مهیب انفجار خمپاره‌ها... . پشت‌ سرم یکی گفت که اینها اولین سهمیه‌های گردان ما برای این عملیات بودند که قبل از بقیه رفتند. دیدم نماز دارد قضا می‌شود. در حال دویدن تکبیره‌الاحرام گفتم و با اشاره نماز را خواندم. آدم در برابر تانک به انتهای جاده رسیدیم که یک سه‌راهی بود. با رسیدن به سه‌راهی، دریاچه ماهی (پرورش ماهی) از دو طرف تمام می‌شد. ما به جناح چپ رفتیم و به بچه‌های لشکر 25 کربلا (مازندران) ملحق شدیم. حالا دریاچه پشت ما بود و خاکریزی جلوی ما. بعد از خاکریز، یک کانال طویل و کم‌عمق متعلق به ایران بود که مازنی‌ها در آن مستقر و در حال پدافند بودند. آن طرف‌تر از کانال منطقه درگیری آدم‌ها با تانک‌ها بود. پشت خاکریز مستقر شدیم. وقتی دستور فاصله‌گرفتن از درگیری و سنگرزدن آمد، دیگر خورشید دمیده بود و عملیات منتفی شده بود. افتادیم به سنگرزدن. اول باید فرماندهان دست‌شان می‌آمد که ما در کجای خاکریز باید مستقر شویم و بعد به نسبت تعداد نیروها تعیین می‌شد که فاصله بچه‌ها از یکدیگر چقدر باشد. این کار، ساده‌ نبود. برای همین دو، سه بار جاها تغییر کرد. آن روز تا غروب آفتاب درگیری بسیار سنگینی بین نیروهای ما و عراق ایجاد شد. عراق اصل فشارش را در پاتک‌ها وارد می‌کرد. تاکتیکش این بود که موقع پیشروی نیروهای ما عقب می‌کشید و در عوض فردا صبحش چنان پاتک سنگینی می‌زد که دوست رزمنده‌ام رضا هاشمی‌نژاد که بیسیم‌چی گردان مالک بود، می‌گفت که ما توی یکی از پاتک‌ها مفقود‌الاثر دادیم! آن روز هم عراق تانک‌هایش را آرایش داد و جلو آمد. تعداد تانک‌های ما در مقابل تانک‌ها و تجهیزات آنها ناچیز بود. دست بچه‌های ما چه بود؟ یک کلاش و چهار تا نارنجک! دست من چه بود؟ دو تا نارنجک و یک کوله با چهار تا تخته آتل و باند و مایع بتادین و چهار تا قرص مسکن و معجزه‌گر! دو گرو‌هان از گردان ما به کمک لشکر 25 رفت. فشار عراق خیلی زیاد بود. همان اول صبح عراق چهار تانک ما را که ظاهرا برای پاسخ‌گویی به پاتک وارد جاده مهم تدارکاتی شده بودند، با توپ مستقیم به آتش کشید و سوزاند. به‌علاوه آمبولانسی را که در محل سه‌راهی (معروف به سه‌راهی مرگ) برای انتقال مجروحان آمده بود، با توپ مستقیم در هم کوبید. این تلفات کمی روحیه نیروهای ما را تضعیف کرد. تا غروب تعداد درخور ‌توجهی از نیروها مجروح شدند. تعداد مجروحان بیشتر از شهدا بود. با اینکه مسئولیت من به‌عنوان امدادگر محدود به دسته خودمان می‌شد -یا حداکثر گروهان خود- چون تعداد مجروحان خودمان زیاد نبود، بی‌کار بودم و فرصتی بود تا به مجروحان مازندرانی برسم. کم‌کم نزدیک عصر تعداد شهدا و مجروحان بیشتر شد، البته بعضی‌ها هم خودشان تقصیر داشتند؛ چون در مواردی بدون دلیل از سنگر خارج می‌شدند یا برای تماشای صحنه درگیری بین نیروهای داخل کانال و نیروهای عراقی سرشان را از لبه خاکریز بالاتر می‌بردند و تیر یا ترکش خمپاره می‌خوردند. نوجوانانی بودند که انگار می‌خواستند فیلم جنگی تماشا کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.