يک روايت؛ 2 تصوير
برزين ضرغامي
حراجِ تهران، امسال در دهمين دوره، حالوهوايي ويژه داشت؛ از ميان تابلوهاي خيرهکننده سالن نمايشگاه حراج تهران که چون هر سال مجموعهاي بود بديع و خاص، تابلوي دو عکس سياهوسفيد بيش از باقي آثار ميخکوبمان کرد. هر دو اين آثار هم در حالوهواي آزادسازي خرمشهر بود. يکي از آن دو، روايت شادي رزمندگان و سلحشورانِ وطن پس از آزادي بود و سرشار از حسوحال آن روزها؛ لحظاتي که از پي روزها و ساعتها مجاهدت خستگيناپذير پديد آمد. آن ديگري هم خيابان فردوسي خرمشهر کنار رود را که انبار مهمات عراقيها بود، روايت ميکرد. درختها بيشاخه، ساختمانها مخروبه و جابهجا پر از خون سياه و ترکش بود. ظاهرا هيچکس توي عکس نبود اما عکس پر بود از صدا و اثر آدمها. آدمهايي که شايد همين چند ثانيه پيش آنجا بودند و در هنگام ثبت تصوير، ديگر نشاني از آنها نبود. آنقدر اين دو اثر حرف براي گفتن داشتند که فرقي نداشت يکي از آنها حرفش را با صداي بلند بر زبان ميآورد و آن ديگري در سکوت کارش را پيش ميبرد. مهم، پيامي بود که اين دو تصوير به مخاطب منتقل ميکردند؛ سياهي جنگ در برابر شکوه و عظمت صلح. آنهم جنگي که بر يک ملت تحميل شد و جنگافروزان حتي خوابش را هم نميديدند که با رشادتهاي شهيدان، جانبازان و آزادگان سرافراز، اين ملت سربلند و پيروز از آن بيرون بيايد. اهميت اين پيام وقتي دوچندان شد که مخاطبان جوان و جنگندیده امروز، با دقت و وسواس روي اين دو تصوير تعمق ميکردند؛ حتما در لحظات تعمقشان، بيشمار تصوير از جلوي چشمانشان عبور ميکرد و من در آن لحظات با خود فکر ميکردم چه کار بزرگي است نشاندادن تصويرِ آن روزگاران براي نسلي که شايد تنها در تصوراتش جنگ را ديده باشد و چه خوب که دستاندرکاران حراج تهران «عکس» را هم بهعنوان يک مديوم مهم در کنار نقاشي و کارهاي حجم ديدهاند و برايش جايگاهي خاص تدارک ديدهاند. در روزگاري که افراطيونِ جهاني و جنگطلبان منطقهاي خواب جنگ ميبينند، هرچه براي «صلح» کار شود، بازهم کم است. آنقدر بايد درباره جنگ نوشت و تصوير کرد تا کسي خواب جنگ و تعرض را هم نبيند. همگان بايد بدانند ما ملت صلحطلبي هستيم و تنها در صورت تعرض، جانانه از وطنمان دفاع ميکنيم. بايد بدانند که ما هيچ جنگي را نميخواهيم زيرا خوب ميدانيم که جنگ با آدميان چه ميکند؛ با جسمشان و با روح و روانشان.
اين دو تصوير يک ويژگي ديگر هم داشتند؛ هر دو را عکاساني گرفته بودند که تنها عکاس، بهعنوان هنرمند نبودند. آنها روزها و ماهها جنگ را تجربه کرده بودند و با يک شناخت عميق و درک واقعبينانه اقدام به ثبت لحظات ميکردند. لحظاتي که اين روزها که حداقل 35 سال از آن روزگار ميگذرد، هنوز هم زندهاند و واقعي. زندهاند زيرا حس دارند، زندهاند زيرا عکاسشان با گوشت و پوست آن لحظات را درک کرده و اين تصاوير را بهعنوان سندي از يک روزگار سپريشده ثبت کرده است؛ روزگاري که اگرچه ديگر نيست اما کافي است به خرمشهر بروي تا ببيني چقدر زنده است و نزديک... درود و سلام بيكران به شهيدان هميشه جاويد هشت سال دفاع مقدس بهويژه شهداي عمليات بيتالمقدس.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.