|

اختلالات عاطفي- رفتاري در کودکان

آزاده سيد‌ميرزايي‌جهقي. کارشناس ارشد روان‌شناسي تربيتي

بسياري از اختلالات و عادات دوران نوجواني و جواني ريشه در دوران کودکي دارد. اگر در زمان کودکي اختلالات شناسايي و درمان نشود، در دوران بزرگ‌سالي درمان آنها به‌مراتب مشکل‌تر خواهد بود. اختلالات عاطفي-رفتاري به مجموعه اختلالاتي گفته مي‌شود که توانايي کودکان براي عملکرد مناسب اجتماعي، هيجاني و تحصيلي را مختل مي‌كند. از‌آنجايي‌که کودکان در مقایسه با بزرگسالان حساس‌تر هستند؛ بنابراین هرگونه ترس، اضطراب، ناامني، فشارهاي رواني و... مي‌تواند واکنش‌هاي مختلفي را در کودک برانگيزد که با بروز اختلالاتي مانند: ناخن‌جويدن، مکيدن انگشت شست، شب‌ادراري، اختلالات در تکلم، بي‌قراري، بي‌توجهي، افسردگي و... همراه مي‌شود. ناخن‌جويدن يکي از اختلالات شايع در کودکان و گاه نوجوانان است. بسياري از کودکان زماني‌ که فشار دروني و ذهني زيادي دارند، اقدام به ناخن‌جويدن مي‌کنند. کودکاني که ناخن مي‌جوند، راه ديگري براي خالي‌کردن فشارهاي ذهني و رواني خود ندارند. ناخن‌جويدن معمولا راهي براي کاهش هيجانات و فشارهاي دروني و در برخي از کودکان عکس‌العملي عاطفي در برابر نزديکاني مانند پدر و مادر است و در خانواده‌هاي ناآرام و پرتنش ميزان ناخن‌جويدن در کودکان بيشتر است. درمان‌هاي علامتي مانند تلخ‌کردن ناخن‌ها، بستن آنها يا تهديد، تنبيه و تمسخر نمي‌تواند در درمان اين اختلال اثرگذار باشد. براي درمان ابتدا بايد ريشه آن شناسايي و سپس با درمان‌هاي رفتاري به درمان آن اقدام شود. لازم است به کودک آموزش‌هايي براي نحوه برخورد مناسب با مسائل و شيوه‌هاي حل مسئله داده شود تا کودک بتواند راه‌هاي مناسب‌تري براي خالي‌کردن فشارهاي رواني خود پيدا کند. شب‌ادراري يکي ديگر از مشکلات هيجاني در کودکان و معمولا ناشي از مشکلات فيزيکي يا عوامل رواني است. عوامل رواني شامل: اظهار غيرمستقيم تشويش‌ها و نگراني‌ها، تلاش براي جلب کمک و توجه مادر و پدر، گاه اظهار خصومت به والدين، تمايل به اظهار لذت از ادرارکردن، برخي از امراض عصبي-رواني، اختلال در عملکرد مثانه، خواب بسيار عميق، ناپختگي عاطفي و... است. در درمان شب‌ادراري لازم است ريشه آن بررسي شود. يکي از راه‌هاي درمان اين عارضه تسکين و از‌بين‌بردن مشکلات هيجاني کودک است. اختلالات تکلمي: از ديگر اختلالات خاص دوران کودکي است و شيوع آن معمولا در پسران بيشتر از دختران است. اگر اين اختلال بيش از 42ماهگي طول بکشد، غيرعادي تلقي مي‌شود. اغلب افرادي که لکنت زبان دارند، پيش از سن پنج‌سالگي به اين اختلال مبتلا شده‌اند. علل فيزيکي اين اختلال شامل: کم‌هوشي، فلج‌ عضلاني، ناهنجاري‌هاي دستگاه شنوايي يا تکلم، بيماري‌هاي شديد عفوني، آسيب‌هاي قبل يا حين تولد و... و عوامل رواني شامل: ناراحتي و فشارهاي محيطي، توجه و حساسيت زياد براي اصلاح زبان، اضطراب مداوم، نداشتن اعتمادبه‌نفس، ضربه‌ها و شوک‌هاي عاطفي، نبود ‌امنيت و آرامش در خانواده، تنبيه فيزيکي در مدرسه و خانه، انتقاد از کودک هنگام زبان بازکردن و... است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.