|

محمدجواد ظريف:

هند در کنار ما بوده و خواهد بود

شرق: وزير خارجه سه روز را در هند گذراند و امروز به تهران بازمي‌گردد؛ سفري با هيئتي 70 نفره در راستاي همان رويکردي که محمدجواد ظريف آن را بارها تکرار کرده؛ «کار با شرکاي سنتي مثل چين، هند و روسيه در راستاي منافع ملي». ظريف در فروم اقتصادي ايران- هند به حوزه‌هاي مختلف بالقوه براي همکاري ايران و هند اشاره کرد. ظريف گفت: «حوزه‌هاي زيادي بين ايران و هند مکمل هم هستند. ايران و هند براي چندين قرن با هم زندگي و همکاري کرده‌اند. ريشه‌هاي عميقي براي جوامع تجاري ما وجود دارد. من فکر مي‌کنم اراده سياسي در دو دولت وجود دارد که مي‌تواند به فائق‌آمدن بر چالش‌ها کمک کند». به گزارش «ايسنا»، وزير خارجه ايران افزود: «فرصت‌ها وسيع هستند. ايران قابل‌اطمينان‌ترين شريک است. در ايران ما براي تأمين امنيتمان بر مردم خودمان تکيه داريم. ما براي توسعه علمي و زمينه‌هاي ديگر بر مردم خود تکيه داريم. اين به مفهوم انزواگرايي نيست. ما براي تعامل با شرق و طرف‌هاي ديگر آمادگي داريم. اين مي‌تواند به شما براي انتخاب شريک کمک کند که کسي به دلايل سياسي نيايد و فشار وارد کند. ما همچنين به دنبال يافتن مکمل‌ها (در زمينه همکاري اقتصادي) هستيم». او ادامه داد: «چالش‌ها پشت سر گذاشته خواهند شد و راه‌ها پيدا مي‌شوند. تحريم‌ها براي ايران جديد نيستند. ما حدود 40 سال است که ذيل تحريم‌هاي مختلفي بوده‌ايم. ما به بقاي خود و همکاري با دوستانمان ادامه خواهيم داد. هند در اين زمان و زمان‌هاي سخت، در کنار ما بوده است و همچنين در زمان‌هاي بهتر هم خواهد بود». ظريف در ادامه سفر خود در جمع نخبگان و انديشمندان هندي حضور يافت. وزير خارجه ايران سپس با وزير حمل‌ونقل هند ديدار کرد. او بعد از اين ديدار در جمع خبرنگاران در پاسخ به سؤالي درخصوص درخواست هند براي گاز ارزان‌تر و راه‌اندازي صنايع در چابهار گفت: ما براي گفت‌وگو با هند آمادگي داريم تا اينکه آنها بتوانند سرمايه‌گذاري در چابهار، از جمله پتروشيمي را آغاز کنند. ظريف در مورد سازوکار ويژه مالي اروپا هم گفت: «درحالي‌که با اروپا و همکاري درخصوص SPV ادامه مي‌دهيم، اما منتظر آنها نمي‌مانيم. ما با شرکاي سنتي خود کار مي‌کنيم؛ مثل چين، هند و روسيه تا اينکه بتوانيم در راستاي منافع مردممان همکاري کنيم». اين در حالي است که فدريکا موگريني، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، در آخرين اظهارنظر خود از راه‌اندازي اين سازوکار تا پايان سال 2018 خبر داده بود. ديروز اما سخنگوي موگريني گفت که اين سازوکار در هفته‌هاي آينده براي انجام تجارت مشروع با ايران عملياتي مي‌شود. در ديدار ظريف با وزير حمل‌ونقل هند، موضوع تأسيس شعبه يک بانک ايراني در بمبئي براي انجام تبادلات مالي نيز مطرح شد. «نيتين گادکاري»، وزير حمل‌ونقل هند، پس از ديدار با ظريف گفت: «دولت هند به بانک ايراني مجوز داده تا شعبه‌اي در سه ماه در بمبئي تأسيس شود تا تبادل مالي راحت‌تري صورت گيرد. آقاي ظريف پيشنهادهای زيادي براي آينده ارائه کرد. آنها فولاد و موتورهاي لوکوموتيو نياز دارند. من هم پيشنهادهای خود را به ايشان دادم. ديدار ما خيلي مفيد بود و خيلي از موضوعات را حل خواهد کرد». گادکاري ادامه داد: «مطمئن هستم در گذر زمان ما دستاوردهايي خواهيم داشت و بندر چابهار که براي ما خيلي مهم است و ما روي اين موضوع به طور جدي کار مي‌کنيم».

نيازهاي متقابل تهران- دهلي‌نو

سفر وزير خارجه به هند امروز به پايان مي‌رسد؛ سفري که محور آن اقتصادي بود. فرزاد رمضاني‌بونش، کارشناس مسائل منطقه، اعتقاد دارد که اين سفر را از منظر سياسي نيز مي‌توان بررسي کرد. در گفت‌و‌گو با بونش به بررسي مختصر سفر ظريف به هند پرداختيم. وزير خارجه با تيمي 70 نفره راهي هند شده است. اين سفر را در چه منظري مي‌توان مورد بررسي قرار داد؟ سفر وزير خارجه ايران به هند دو جنبه سياسي و اقتصادي دارد. در وضعيت تحريم‌هاي گسترده آمريکا عليه ایران به دنبال رايزني و گفت‌وگو با کشورهاي بزرگ در حوزه‌هاي مختلف است. در کنار اتحاديه اروپا کشورهايي مانند چين، روسيه و هند به‌عنوان قدرت مهم و تأثيرگذار در شرق. در بعد اقتصادي با توجه به فشارهايي که آمريکا به ايران وارد کرده به نظر مي‌رسد آقاي ظريف در کنار رايزني‌هاي سياسي به دنبال افزايش پيوند گسترده روابط اقتصادي بين ايران و هند در وضعيت کنوني است. چراکه هندي‌ها با توجه به نوع معافيت در بندر چابهار سعي مي‌کنند رويکردي مستقل و ملي را به نسبت به تحريم‌هاي ايران مد نظر قرار دهند و با رايزني‌ها و نوع اعمال فشار به آمريکا بتوانند سطح حداقلي روابط اقتصادي با ايران را حفظ کنند و مانع از آسيب گسترده تحريم‌ها به روابط اقتصادي ايران و هند شوند. هند دومين خريدار نفت ايران است و توانسته به طور موقت از تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران معافيت بگيرد. اما اين همکاري تحت فشارهاي آمريکا تا کجا و چه سطحي مي‌تواند ادامه پيدا کند؟ با توجه به نوع نگرش هند در مورد مسائل مختلف امنيتي و منافع راهبردي تلاش مي‌کند منافع ملي خود را سرلوحه سياست خارجي خود قرار دهد. هندي‌ها در دو حوزه به ايران نيازمند هستند؛ يکي حوزه انرژي است. هند ايران را به عنوان يک صادرکننده نفت مد نظر قرار داده است. بحث ديگر ترانزيت هند و دسترسي به آسياي مرکزي و افغانستان با دورزدن پاکستان از سمت درياي مکران و بندر چابهار در شرق ايران است. هند تلاش مي‌کند اين دو مؤلفه را در نظر بگيرد و همچنين نوع روابط گذشته دو کشور در مسائل فرهنگي و اقتصادي را هم مورد توجه قرار مي‌دهند. اما از سوي ديگر هندي‌ها تعاملات گسترده اقتصادي، سياسي و امنيتي با آمريکا و همکاري‌هاي امنيتي با اسرائيل دارند. بنابراين بايد توازني را بين ايران و آمريکا در نظر بگيرند. آنها تلاش مي‌کنند نه به طور گسترده به درخواست‌هاي آمريکا درباره ايران جامه عمل بپوشانند و نه دامنه روابط خود را در حوزه‌هاي مختلف سياسي و راهبردي تا حدي افزايش دهند كه موجب اعتراض و کاهش روابط با آمريکا شود. در عين حال بايد توجه کنيم که سطح روابط اقتصادي هند با ايران قابل مقايسه با روابط اين کشور با آمريکا نيست. بر اين اساس هندي‌ها اگر زماني تحت فشارهاي گسترده مجبور به گزينش شوند، مسلما سمت غرب و آمريکا خواهند رفت. آمريکا هم هند را به‌عنوان متحدي استراتژيک در آسيا مي‌بيند و در طرف مقابل هند نيز تلاش مي‌کند از بسترها و پتانسيل‌هاي آمريکا در راستاي رقابت خود با چين استفاده کند و در حوزه‌هاي مختلف همچون نظامي و اقتصادي از توان آمريکا بهره ببرد. در اين مقطع فکر مي‌کنيد هند با چه راهکارها و سازوکارهايي مي‌تواند به ايران براي مقابله با تحريم‌هاي آمريکا کمک کند؟ در هفته‌هاي اخير صحبت از سازوکار ويژه روپيه‌اي بود و در اين سفر هم وزيرحمل‌ونقل هند از افتتاح شعبه بانک ايراني در هند براي تسهيل مبادلات تجاري دو کشور خبر داده است. در دور قبلي تحريم‌ها روابط اقتصادي ايران و هند تا حدي ادامه يافت. در آن مقطع هم راهکارهايي مثل استفاده از روپيه در مبادلات وجود داشت. اما اينکه در شرايط فعلي با توجه به گسترده‌شدن تحريم‌ها تا چه ميزان مي‌توان از تجربه‌هاي گذشته و راهکارهاي جديد استفاده کرد، بحثي است که مي‌تواند مد نظر دو کشور باشد. موضوع ديگري که مطرح است کارکردن با بانک‌ها و شرکت‌هاي کوچک است. با توجه به تحريم‌هايي که آمريکايي‌ها بر شرکت‌هاي بزرگ اعمال کردند، بيشتر شرکت‌هاي کوچک مي‌توانند در شرايط تحريم نقش ايفا کنند. چراکه ترس اين شرکت‌ها از پيامدهاي گسترده ارتباط و تجارت با ايران مانع اين مسير است. بر اين اساس بحث کار‌کردن با شرکت‌هاي کوچک نيز مدنظر است و پيش از اين هم مطرح بوده است. در اين شرايط بندر چابهار چقدر مي‌تواند نقش تعيين‌کننده داشته باشد؟ هند به بندر چابهار نگاه راهبردي دارد و ايران هم تلاش مي‌کند از حضور هند در بندر چابهار براي توسعه شرق و جنوب شرق کشور استفاده کند. از سوي ديگر نقطه ترانزيتي بين هند و آسياي مرکزي است. هند در کنار ايران و افغانستان تلاش مي‌کند که روند توسعه چابهار متوقف نشود و از آسيب‌هاي تحريم در امان بماند. يکي از اهداف اصلي هند در چابهار دورزدن پاکستان و رسيدن به افغانستان است. بنابراين اين بندر براي هند خيلي مهم است. ايران مي‌تواند از فرصت استفاده کند. هر چند بايد روابط ايران و هند آسيب‌شناسي شود. اين روابط بسترهاي بسيار گسترده‌ و حوزه‌هاي مغفول زيادي دارد که بايد مورد توجه قرار گيرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.