|

رجب‌طیب اردوغان دیدار با جان بولتون را نپذیرفت

پايان ماه‌ عسل واشنگتن و آنكارا

در ابتداي ماجرا همه چيز بر وفق رجب طيب اردوغان، رئيس‌جمهوري تركيه بود؛ تنها يك تماس تلفني با دونالد ترامپ، همتاي آمريكايي‌اش كافي بود تا او به خواسته ديرينه‌اش برسد. دونالد ترامپ بلافاصله پس از گفت‌وگوي تلفني با اردوغان به طور ناگهاني اعلام كرد كه نيروهاي آمريكايي را از سوريه خارج مي‌كند اما چند روز بعد رئيس‌جمهوري آمريكا تصميم گرفت تا شتاب خروج نيروهايش را كُند كند. ماجرا به همين جا ختم نشد؛ داستان خروج با انتقادهاي گسترده بين‌المللي همراه شد و ترامپ براي جلب نظر متحدان منطقه‌اي، نخست جان بولتون، مشاور امنيت ملي آمريكا را راهي اسرائيل و تركيه كرد و بعد به مايك پمپئو، وزير خارجه‌اش دستور داد تا به منطقه سفر كند. سفر جان بولتون به اسرائيل هرچند در ابتدا هم‌راستاي منافع آنكارا به نظر مي‌رسيد اما اتخاذ موضع متضاد با ترامپ درباره عمليات تركيه در سوريه و نحوه برخورد با كردها كه از ابتداي جنگ هشت‌ساله از حمايت آمريكا در نبرد با داعش برخوردار بودند، چنان اردوغان را عصباني كرد كه از ديدار با جان بولتون خودداري كرد و مشاور امنيت ملي آمريكا بلافاصله بعد از ديدار ابراهیم کالین، همتای ترکیه‌ای‌اش، به آمريكا برگشت و حتي حاضر به برگزاري كنفرانس خبري نشد. ماجرا از آنجا آغاز شد كه بولتون روز گذشته گفت خروج ارتش آمریکا از سوریه به نابودی باقی‌مانده‌های داعش و تضمین امنیت مبارزان کرد توسط ترکیه مشروط است. همين شرط با انتقاد شديد اردوغان مواجه شد و او در سخنرانی خود در جمع گروه پارلمانی حزب حاکم سخنان جان بولتون درباره یگان‌های مدافع خلق را غیرقابل قبول خواند و تأکید کرد «آنکارا نمی‌تواند شرط حفاظت از تروریست‌های کرد را بپذیرد».رئیس‌جمهور ترکیه با اشاره به اظهارات بولتون ادامه داد: ما نمی‌توانیم پیام بولتون از جانب اسرائیل را قبول کنیم چراكه هضم این مسئله برای ما غیرممکن است. یگان‌های مدافع خلق نمی‌تواند نماينده کردها باشد؛ ترکیه این شرط آمریکا را که باید درباره امنیت تروریست‌های ی‌پ‌گ تضمین دهیم، نمی‌پذیرد چراكه برابردانستن کردها با ی‌پ‌گ منطقی نیست. اين سخنان تند اردوغان در حالي مطرح شد كه او صبح روز سه‌شنبه با نوشتن مقاله‌اي در نيويورك‌تايمز به‌شدت تصمیم آمریکا مبنی بر عقب‌نشینی از سوریه را ستوده بود. اردوغان اما در ادامه يادداشت خود تأكيد كرده بود كه عقب‌نشینی آمریکا «باید به شکل سنجیده و در همکاری با متحدان حقیقی» انجام شود. به گفته او: «ما می‌توانیم با دوستان و متحدان خودمان به خوبی همکاری و اقدامات را هماهنگ كنيم». اردوغان در آخر يادداشت خود نيز پیشنهاد داده بود که نمایندگان تمام نیروهای سیاسی و لایه‌های اجتماعی سوریه در آینده این کشور نقشی برابر داشته باشند و بار ديگر بر اين جمله تأكيد كرده بود كه «با کردهای سوریه نزاع ندارد». سخنان ضدونقيض مقامات آمريكايي اما همچنان پيام‌هاي ضد ونقيضي از كاخ سفيد و نزديكان ترامپ به خارج از مرزهاي واشنگتن مخابره مي‌شود چراكه بلافاصله پس از سخنان بولتون در اسرائيل، مرسدس اسکلاپ، یکي از سخنگو‌‌هاي کاخ سفید گفت رئیس‌جمهوری موضعش را تغییر نداده، همان‌طور که او مطرح کرده هدف نهایی حصول اطمینان از امنیت نیروهای آمریکایی و امنیت متحدان ماست. او افزود كه وزارت دفاع آمریکا برنامه‌ریزی لازم را برای خروج امن نیروهای آمریکایی از سوریه انجام خواهد داد. هم‌زمان با اين سخنان، مايك پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در حالي كه خود را براي سفر منطقه‌اي به هشت كشور خاورميانه آماده مي‌كرد، هم‌نظر با بولتون سخن گفت و بر اين نكته پافشاري كرد كه ترکیه متعهد شده بعد از خروج نیروهای آمریکایی از سوریه از شبه‌‌نظامیان کرد در سوریه «حمایت» کند. به گفته پمپئو، این تضمین را دونالد ترامپ شخصا از رجب طیب اردوغان گرفته است. سينان اولگان، رئيس مركز مطالعات سياست‌ خارجي و اقتصادي استانبول در اين باره مي‌گويد كه بيانيه اردوغان و عدم پذيرش بولتون كه نماينده ترامپ به شمار مي‌آيد، نشان مي‌دهد كه آنكارا به‌شدت از سخنان بولتون مبني بر نحوه عقب‌نشيني از سوريه و همچنين آينده یگان‌های مدافع خلق ناراضي است. او به الجزيره گفت: از زمان گفت‌‌وگوي اردوغان و ترامپ، واشنگتن زمان‌بندي خروج و شرايط را بارها تغيير داده است كه يكي از اصلي‌ترين موارد همان یگان‌های مدافع خلق هستند كه تركيه تحت هيچ شرايطي حاضر به معامله بر سر آنان نيست. اين تحليلگر سياسي بر اين باور است كه به نظر مي‌رسد ترامپ توسط اطرافيانش متقاعد شده تا تصميم جديدي اتخاذ كند و بنابراين بدون شك در آينده نزديك شاهد تنش بيشتر بين واشنگتن و آنكارا خواهيم بود. پس با اين موضع‌گيري‌هاي جديد از سوي نزديكان ترامپ مشخص شده كه سرانجام جنجالی که با تصميم نسنجیده از سوی رئیس‌جمهوری آمريكا آغاز شده بود، به پايان رسيده و همه چیز در حال بازگشت به خانه اول است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.