از فیلمهای نامستند چه برمیآید؟
مصطفی ایزدی
دلواپسان همچنان ناآراماند و علیالظاهر برای تخریب منتقدان و مخالفان خود، پایانی نمیشناسند. دلسوزان جامعه از نقد منصفانه و گفتوگوی سازنده استقبال میکنند، اما آنان که از هرگونه نقد و گفتوگو میهراسند، شیوههای دیگری را برمیگزینند تا مبادا در دام افشاگری گرفتار آیند. این گروه از سیاستمداران فاصلهدار با مردم، همه رسانههای مکتوب خود را در خدمت ضربهزدن به اصلاحطلبان درآوردند، اما راه به جایی نبردند؛ فضای مجازی را به کار گرفتند، اما نتوانستند شکستهای پیشین را جبران کنند. تهدید و ارعاب نیز که از قبل بیاثر شده بود. اینک که خیلی از راهها را جلوی خود بسته میبینند، جوانان علاقهمند به هنر تصویری را همراه خود کردهاند تا شاید از این راه به جایی برسند؛ درحالیکه بسیار بعید است از این نمد هم بتوانند کلاهی برای خود بسازند. دلواپسان یا اصولگرایان تندرو میتوانند بهجای اینهمه ترفند و تقلای بیثمر، گفتمان و اندیشههای خود را تغییر دهند و در راهی گام بگذارند که مناسب فهم، درک و دانش جوانان امروز جامعه است. تغییر شیوه و انتخاب انواع و اقسام مواد و وسیله القای دیدگاه، بهبودی در بحران محبوبیت آنها ایجاد نمیکند. مدتی است چند جوان علاقهمند به فیلمسازی، با تشویق، حمایت و احتمالا برنامهریزی اصولگرایان، دست به کار ساختن فیلمهای نامستندی شدهاند که مثلا تصویری را از مخالفان فکری خویش، با تعریفی که خود دارند، در جامعه ترسیم کنند و از این راه برای جلب مخاطبان جوان به سمت دیدگاههای خود، توفیقی به دست آورند. ساخت و نمایش گسترده فیلمهای نامستند «راه طیشده» که به مخدوشکردن نام، یاد و محبوبیت زندهیاد مهندس مهدی بازرگان میپردازد، نامستند «هاشمی زنده است» که شخصیت مرحوم آیتالله اکبر هاشمیرفسنجانی را نشانه رفته و بهویژه نامستند «قائممقام» که پیش از اینها به تحریف بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی دست زده، گویای این واقعیت است که دلواپسان از روی ناچاری و شاید ناآگاهی، دست به کاری زدهاند که در چارچوبی تعریفشده، همه داروندار یک ملت یا هویت یک جامعه را به بازی گرفته است؛ غافل از اینکه بر شاخه نشستهاند و بن میبرند. شک نداریم این کار ناروا به همین چند نفر خلاصه نمیشود؛ پیشتر نیز فیلم نامستند دیگری را درباره شهید حسن آیت ساخته بودند تا به وسیله آن، به خیال خودشان اصلاحطلبان را به مسلخ ببرند.
چرا اینها دست به این کار زدهاند و چه کسانی این اصولگرایان جوان را که در پی نام و شهرت هستند، به میدان آوردهاند؟ چرا این بهاصطلاح مستندها از سوی کسانی که نهتنها سوژه را نمیشناسند، بلکه با بسیاری از مفاهیم سیاسی و فرهنگی نیز ناآشنا هستند و ماهیت تاریخ ایران و انقلاب اسلامی را هم متوجه نشدهاند، تولید میشود؟ ایرادی به سازندگان این فیلمها وارد نیست که چرا فیلم میسازند؛ اینها کار خودشان را میکنند و حقالزحمه خود را میگیرند. اشکال در این است که میگویند فیلمها مستند هستند؛ درحالیکه مستند نیستند، میگویند بدون سانسورند، اما بدون سانسور نیستند، میگویند تحریف نشدهاند، ولی تحریفهای زیادی دارند و میگویند بیطرفانه هستند؛ درحالیکه آشکارا به نفع یک طرف و علیه طرف دیگرند. پس این ادعای آنها که دارند تاریخ انقلاب اسلامی را برای جوانان روایت میکنند، ادعای بجایی نیست. مگر میتوان از طریق فیلمهایی غیرمستند، سانسورشده، تحریفدار و کاملا یکطرفه با مردم و جوانان بیخبر از حقایق و واقعیات دهههای پیشین، صادقانه حرف زد؟ باید از حامیان این فیلمسازان آماتور، اما پرشور و وابسته به یک تفکر، پرسید با چه انگیزهای این همه هزینه میکنند و طرفداران خود را در دانشگاهها، ادارات، مساجد و محلات وامیدارند که مردم را مجانی به تماشای آنها فرابخوانند؟ به نظر میرسد پاسخ این پرسش روشن است؛ شخصیتهایی که در این نامستندهای تحریفگر تاریخ تخریب میشوند، میان مردم اعتبار بالایی دارند و روزبهروز بر اعتبار و ارزش آنان افزوده میشود. افزایش این اعتبار، باعث کاهش اعتبار مخالفان آنان میشود و تحمل این برای اصولگرایان، بهخصوص افراطیون این جناح، ممکن نیست؛ در نتیجه چاره را در هزینهکردن پولهای کلان میبینند. بدیهی است اگر این شیوه پاسخ میداد، با توجه به تلاش 24ساعته و هرروزه رسانه ملی و سایر دستگاههای فرهنگی و تبلیغاتی در اختیار آنان، نتیجه بهتر از آنچه امروزه در سطح جامعه مشاهده میکنیم، میبود؛ درصورتیکه میدانیم شخصیتهای بزرگی که به وضع موجود انتقاد داشتند و انتهای راه اصولگرایان را بنبست میدانستند و میدانند، حتی با نداشتن سهم کوچکی از رسانههای رسمی، به دلیل صداقت و پیشبینی درستشان و سیاست مدبرانهشان، مرکز استقبال مردم قرار گرفتهاند و مردم به یادشان هستند.
شاید آقایانی که در کار ساخت مستند برای پیشبرد مقاصد خود هستند، فرمایش کنند هواداران و آشنایان این شخصیتها خودشان میتوانند به تولید مستندهایی متناسب با دیدگاه خود دست بزنند و تصویری از چهرههای محبوبشان ارائه کنند. باید از این آقایان زمانناشناس پرسید مگر چنین فرصتی فراهم است که درحالحاضر کسی یا کسانی آزادانه اقدام به ساخت فیلمی حتی کوتاه درباره منتقدان شما کنند و آن را در معرض تماشای مردم قرار دهند؟ و اگر ساخته شد، میتوانند آن را بهراحتی در پایگاههایی که در اختیار شماست، به نمایش درآورند؟ راقم این سطور پس از پخش گسترده نامستند «قائممقام» در همه زوایای کشور و از تلویزیون جمهوری اسلامی، از وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی پرسیدم اگر طرحی برای ساخت یک مستند درباره زندگی مرحوم آیتالله منتظری بیاورم، اجازه ساخت و نمایش میدهید؟ پاسخ مثبت و روشنی نداد؛ چراکه خود ایشان بدش نمیآید چنین مستندی ساخته شود، اما از دخالتها یا مزاحمتهای بعد از آن حساب میبرد. بنابراین پیشنهاد حامیان نامستندها بیپایه و اساس است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.