رصد نشانگان
سيدمصطفي هاشميطبا
در يکي دو ماه اخير اتفاقاتي در سطح مديريت کشور روي داده که اگر بيسابقه نباشد، بسيار کمسابقه است. استعفاي دستهجمعي نمايندگان اصفهان در مجلس و تقابل نمايندگان سه استان ديگر با آنها، برخورد هماهنگ تعدادي از نمايندگان مجلس از تفکرات متفاوت در تقابل با رئيسجمهوري در هنگام تقديم لايحه بودجه و توجهنکردن مجلس به سخنان دکتر روحاني ازجمله اين اتفاقات است که نياز به ژرفانديشي و واکاوي دارد. نظرات ابرازشده از سوي رحيمپورازغدي در نماز جمعه و سکولارخواندن حوزههاي ديني و پاسخ برخي آيات عظام به اين سخنان، موضوع سادهاي نيست که بتوان از آن ساده گذشت و نوعي تضاد فکري در عرصه سياسي- ديني کشور را نشان ميدهد. استعفاي مسعود نيلي از سمت خود در دولت که نشاندهنده پشتکردن رئيسجمهور به نظرات اقتصادي او است و نظرات يوسف اباذري درخصوص مصيبتبارخواندن نظرات نئوليبراليستي او و ديگران همراه با کجدارومريز رفتارکردن رياستجمهور و سازمان برنامه و عدم صراحت دکتر روحاني در بيان مسائل و مشکلات کشور که نشانه نوعي گريز از مسائل کشور و تسليم روزمرگي شدن بدون داشتن نقشه راه در تقابل با تحريمهاي آمريکا و تبعيت نسبي بينالمللي از آن است، نميتواند کشور را به آينده مطلوب رهنمون کند. سخنان تلويحي رئيسجمهور درباره مسائل حاد کشور همواره در ميان جملات اميدبخش پنهان ميشود و اينکه گفته شده «تا وقتي تحريمها ادامه دارد، نميتوان کاملا مشکلات را از بين برد»، تنها يک اشاره گذرا به مسائل جامعه است. رئيسجمهور البته نگفته اگر تحريمها برداشته شود، آيا مسائل کشور حل ميشود يا خير؟ درحاليکه مردم همه مشکلات را احساس ميکنند، عادي وانمودکردن اوضاع و اشاره ناکافي به مشکلات نميتواند حلال مسائل و امور مردم باشد.اگر مسعود نيليها در پي حاکمکردن ليبراليسم بر تصميمات دولت بودهاند، فقط به برخي مواضع ورود کردهاند و هرگز نه توانستهاند و نه ميتوانند نوعي حاکميت ليبراليستي در تصميمات دولت برقرار کنند. نه او و نه هيچيک از تئوریسينهاي اقتصادي کشور نتوانستهاند يک سيستم جامع اقتصادي براي کشور همراه با تبعات اجرائي آن طراحي کنند. برنامه ششم توسعه که در حقيقت نشاندهنده راهبرد سيستم اجرائي و اقتصادي کشور است، ملغمهاي از سوسياليسم، پوپوليسم و ليبراليسم است و هيچ نشانهاي از تبعات اجرائي آن ارائه نشده است. صدالبته برنامهاي که 800 هزار ميلياردتومان اعتبار ميخواهد، در کمدهاي مجلس و دولت و سازمان برنامه خاک خواهد خورد.درحاليکه امروز عبارت «جنگ اقتصادي» کاملا به کار ميرود و ايران در برابر تحريمهاي آمريکا، محافظهکاري اروپا و همراهي نسبي آنها با آمريکا و احتمال قطع رابطه بانکي با دنيا بهخاطر تصويبنشدن FATF و گربهرقصاني اين سازمان بينالدولي قرار دارد، بودجه کشور همان بودجه قبلي است و هيچ تغيير ماهوي در آن دیده نمیشود. تغييرات جزئي اعلامشده نيز هيچ اثري در ماهيت بودجه نداشته است. اين در حالي است که «جنگ اقتصادي» فقط بهعنوان يک لفظ در ميان مسئولان مطرح است؛ درحاليکه اثرات آن بهشدت در جامعه ديده ميشود. نرخ تورم فقط يکي از آثار آن است. «جنگ اقتصادي» تنها جنگ عليه ايران نيست. تهديدات و سياستهاي مثلث آمريکا، عربستان و اسرائيل موضوعي است که نميتوان بهسادگي از آن گذشت؛ هرچند در اين نوشته به آن اشارهاي نخواهد شد، همچنان که از «مسئله آب» که يک تهديد داخلي است، نبايد به سهولت گذر کرد.
دولت به نشانههاي واضح اين مسائل حاد و مسئلهساز بيتوجه يا حداقل کمتوجه است و اگر توجهي ميکند آن را در خود فرومينشاند و موضوعی با اين درجه از اهميت را که مردم عامل تشديد يا حل آن هستند، براي مردم بازگو نميکند. ميگويند حضرت عزرائيل براي گرفتن جان بر مردي ظاهر شد. او گفت چرا نشانه ندادي و يکمرتبه آمدي. ملکالموت گفت: پدر، مادر، برادربزرگ تو را برده بودم، مويت سفيد، دندانهايت ريخته و قدت خميده شده؛ آيا اينها نشانه نيست؟ قطع 26 بار آب لوله يزد توسط کشاورزان غرب اصفهان که نوعا از محرومان و خانوادههاي شهيدداده، رزمنده و بسيجي هستند، استعفاي نمايندگان اصفهان با ديدگاههاي متفاوت سياسي، تقابل نمايندگان بهصورت حضوري در مجلس، اعتراضهاي مردم خوزستان در زمينه تعطيلي کارخانهها و بحران ريزگردها، بيآبي هزاران روستا، مهاجرت داخلي و ساير نشانههاي واضح در کشور براي نگراني جدي و چارهانديشي عاجل، کافي نيست؟ فقط با تظاهر به بچهپولداربودن و اميدداشتن به لايحه بودجه و شايد همراهي اروپاييان، فروش نفت از طريق بورس و اميد به تصويب FATF نميتوان بر مسائل حاد کشور سرپوش گذاشت. همه اينها همراه ميشود با بيانات ائمه جمعه که دائما صحبت از معيشت بهتر براي مردم و خواندن دولت به حل مشکلات مردم ميکنند؛ بيآنکه سهم هر دستگاه در اين معضلات را مشخص کنند. رياستجمهور، وزرا و بسياري از مسئولان کشور صاحب تحصيلات عالي هستند و به مکاتب مختلف فلسفي و اقتصادي و تبعات آنها آشنايي دارند. ميدانند ليبراليسم عقيده دارد با آزادي بازار و منتفعکردن سرمايهگذاران و بازرگانان و رشد آنان به قيمت فشار بر جامعه، ميتوان موجب شکوفايي و رشد اقتصاد شد. پوپوليسم برعکس منافع کشور را بين مردم تقسيم ميکند و به جز رشد فزاينده نارضايتي و بيشترشدن توقعات مردم نتيجهاي ندارد. سوسياليسم نيز با بهبندکشيدن مردم و سرمايهگذاري دولتي نتيجهاي جز محروميت مردم و استهلاک سرمايههاي ملي ندارد و فقط يک دولت بزرگ بيخاصيت ايجاد ميکند. مسئولان درحال بازي با هر سه هستند. يک دولت بزرگ با ميليونها حقوقبگير و شرکتهاي دولتي و وابسته به دولت، تقسيم پول بين مردم (اعم از فقير و غني و بدون توجه به محرومان و بيکاران) و سياستهاي اقتصاد باز براي گروهي که بيش از همه و پيش از همه ثروتاندوزي ميکرده و سرمايه کشور را به خارج منتقل ميکنند. اگر از نگارنده پرسيده شود چه بايد کرد، ميگويم نميدانم! اما ميگويم نشانهها واضح است و حکمروايي کشور که مسئول آينده است، بايد اين نشانهها را رصد کند و با مردم به درستي در ميان بگذارد. بهجاي ملغمه سيستمها سيستم واحدي برگزيند و با شجاعت آن را پياده کند. همه بايد مطمئن باشند مردمي که در جريان دفاع مقدس يک ميليون شهيد و آزاده و جانباز تقديم کردند، اگر حسن نيت ببينند، براي آينده زندگي فرزندانشان آماده هرگونه همکاري هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.