|

بازتاب

جناب آقای مهدی رحمانیان مدیرمسئول محترم روزنامه وزین «شرق» ضمن عرض سلام و ادب به استحضار می‌رساند در مصاحبه مورخه ١١ دی ١٣٩٧ روزنامه شرق با جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین سروش‌محلاتی،‌ نسبت‌هایی به علامه شهید آیت‌الله سید‌محمدباقر صدر داده شده است که دست‌کم دو مورد از آنها کاملا برخلاف اندیشه ایشان و دقیقا در نقطه مقابل تصریحات شفاف و روشن آن عالم گران‌قدر در بخش‌های مختلف آثارش است. ازاین‌رو مستدعی است براساس قوانین جاری، مطلب زیر را در همان صفحه و به همان شکل منتشر فرمایید. جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین سروش‌محلاتی در آن مصاحبه، نظریه شهید صدر درباره ولایت فقیه را به این شکل تبیین می‌کند: تلفیقی از ولایت با مبدأ الهی و وکالت از سوی مردم که تفسیری حداقلی از ولایت فقیه بوده و بیشتر نقش نظارت دینی برای آن از سوی شهید صدر در نظر گرفته شده است. این تبیین به‌ هیچ‌یک از آثار شهید صدر قابلیت انتساب ندارد. اولا شهید صدر در هیچ‌یک از آثار خود،‌ ولایت فقیه را وکالت از سوی مردم نشمرده است. ثانیا به‌هیچ‌عنوان نقش ولی ‌فقیه از نظر شهید صدر حداقلی نیست. این برداشت ممکن است از خلط میان معنای اشراف در فارسی و عربی ایجاد شده باشد؛ چراکه اشراف در فارسی به‌ معنای نظارت کلی است؛ اما در عربی به ‌معنای نظارت کلی نیست؛ بلکه مدیریت عالی است. معنای مدیریت عالی از کلمه قیمومیت (الولایة بمعنی القیمومة علی تطبیق الشریعه) که در متن شهید صدر به آن تصریح شده است نیز کاملا پیداست و منظور از اشراف را نیز به‌خوبی روشن می‌کند. همچنین شهید صدر در همان متن مورد استشهاد جناب سروش‌محلاتی به اختیارات ولی فقیه در نظام جمهوری اسلامی نیز اشاره کرده که این موارد نشان می‌دهد هرگز نگاه ایشان به ولایت فقیه «تفسیری حداقلی و در حد نظارت» نبوده است. برخی از این موارد عبارت‌اند از: بالاترین مقام حکومت؛ فرمانده کل قوا؛ تعیین نامزدهای احراز ریاست قوه مجریه یا تأیید نامزدى افرادی که براى ریاست آن قوه داوطلب شده‏اند؛ تعیین انطباق یا عدم انطباق قانون اساسى با شریعت اسلامى؛ ایجاد دیوان عالى جهت بررسى هرگونه تخلف احتمالى در زمینه‏هاى یادشده؛ ایجاد دیوان قضائى در کلیه شهرها جهت بررسى پرونده‏هاى شاکیان و دادخواهان و اقدام مناسب در آن موارد. (الإسلام یقود الحياة، چاپ مرکز الأبحاث، ص ٢١). همچنین جناب سروش‌محلاتی در بخش دیگری از مصاحبه خود در تبیین نظریه منطقة الفراغ شهید صدر می‌گوید: «شهید صدر این قلمرو را قلمرو آزادی انسان و اختیار او برای شیوه زندگی می‌داند. این قلمرو در اختیار انسان است؛ یعنی شهروندان نسبت به آن تصمیم می‌گیرند» و این را در مقابل نظر آیت‌الله شاهرودی قلمداد می‌کند و می‌گوید: «آقای شاهرودی این قلمرو را بیشتر در اختیار حکومت قرار می‌دهد و می‌گوید حکومت در احکام الزامی شرع دستش بسته است، ولی در منطقة‌‌الفراغ دستش باز است». برای اثبات خلاف واقع بودن مطلبی که جناب سروش‌محلاتی به شهید صدر نسبت داده است، نقل چند جمله از ایشان درباره منطقة‌الفراغ بسنده است: مکتب اقتصادی اسلام دو بخش دارد: یک، بخشی که از سوی اسلام به ‌صورت قطعی و غیرقابل تحول و جایگزینی پر شده است؛ دو، منطقة‌‌الفراغ که اسلام مسئولیت پر‌کردن آن را به حکومت یا ولی‌ امر سپرده است و آنها براساس اقتضائات اهداف کلی اسلامی و مقتضیات هر زمان آن را پر می‌کنند. (اقتصادنا، چاپ مرکز الأبحاث، ص ۴۴٣). منطقة‌‌الفراغ به‌ معنای وجود نقص در شکل تشریعی یا اهمالی از سوی شریعت نسبت به برخی از رویداد‌ها و حوادث نیست؛ بلکه به‌ معنای احاطه کامل شکل تشریعی و قدرت شریعت بر همگامی با عصر‌های مختلف است؛ زیرا شریعت منطقة‌الفراغ را به‌ شکلی که دال بر نقص یا اهمال باشد،‌ رها نکرده است؛ بلکه احکام منطقة‌الفراغ را کاملاً تعیین کرده است؛ به‌این‌صورت که به هر رویدادی یک صفت تشریعی اصلی بخشیده و به ولی ‌امر نیز این صلاحیت را داده است که براساس شرایط به آن صفت تشریعی ثانوی بدهد. (اقتصادنا، چاپ مرکز الأبحاث، ص ٨٠۴). روابط‌عمومی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.