|

دولت‌های عربی دنبال آشتی با سوریه

ترجمه: روح‌اله نخعي

بعد از گذشت حدود هشت سال از جنگی ویرانگر و با پیروزی محتمل در آینده، بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه آماده است تا در سال ۲۰۱۹ از انزوای خود در دنیای عرب بیرون بیاید. سوریه هفت سال پیش، از اتحادیه عرب بیرون انداخته شد، در‌حالی‌که دولت‌های عرب سفرای خود را فرا می‌خواندند و منزوی‌کردن دولت اسد در میانه مقالبه با معترضان و جنگ داخلی، سفارتخانه‌های خود را تعطیل می‌کردند. حالا دولت‌های عربی به‌دنبال آشتی با اسد هستند که با حمایت روسیه، ایران و حزب‌الله و پس از پیروزی‌های تعیین‌کننده در میدان جنگ با شورشی‌ها و جهادی‌ها در سه سال گذشته، بیش از دوسوم کشور را در اختیار دارد. چنین جنبشی برای بازگرداندن سوریه به جمع عرب‌ها، پیروزی بزرگی برای دولت اسد خواهد بود، آن هم در شرایطی که با مشکل مالی مواجه است. این دولت که با تحریم‌های غربی روبه‌رو است، حدود ۴۰۰میلیارد دلار یا ۳۵۰میلیارد یورو برای بازسازی این کشور جنگ‌زده نیاز دارد.

تغییر مسیر دولت‌های عربی حوزه خلیج‌فارس تازه‌ترین نشانه‌ها از احتمال پایان انزوای دیپلماتیک سوریه در منطقه، اقدام کویت برای بازگشایی سفارت خود در سوریه است. کویت که یک کشور ثروتمند نفتی است، روز دوشنبه اعلام کرد که کشورهای عرب دیگری هم به بازگشایی سفارتخانه در دمشق اقدام خواهند کرد. پنج‌شنبه گذشته نیز امارات متحده عربی سفارتخانه خود را باز کرد و روز بعد بحرین اعلام کرد قصد دارد این اقدام را انجام دهد. امارات هم که متحد نزدیک عربستان سعودی است، اعلام کرده که وضعیت جدید به «حضور و ارتباط عربی» در سوریه نیاز دارد. این کشور گویا به دو کشور غیرعرب، ایران و ترکیه اشاره دارد. حمایت تهران در بقای دولت اسد کلیدی بوده است. ترکیه هنوز از گروه‌های شورشی حمایت می‌کند اما سرنگونی اسد را رها کرده و از گروه‌های مسلح برای مقابله با نیروهای کرد سوری و ایجاد منطقه حائل در شمال سوریه استفاده کرده است. از سوی دیگر، دولت‌های عرب حوزه خلیج‌فارس، به‌ویژه قطر و عربستان سعودی، حامیان اصلی مالی و نظامی گروه‌های مسلحی بودند که برای برکناری اسد تلاش می‌کردند. این سیاست اغلب هماهنگی آمریکا را هم با خود داشت. در سال ۲۰۱۷، ایالات متحده حمایت غیرعلنی خود از شورشی‌ها را متوقف کرد و ماه گذشته هم اعلام کرد که حدود دوهزار سرباز آمریکایی از شمال سوریه خارج خواهند شد؛ جایی که در آن از ترکیبی از نیروهای کرد و عرب در جدال با «دولت اسلامی» حمایت می‌کنند. برنامه خروج سربازان آمریکایی، محاسبات دولت‌های عرب متحد آمریکا در حوزه خلیج‌فارس را بر هم زده است. همچنین باعث شده کردهای سوریه که یک‌چهارم از کشور را در کنترل دارند، علامت‌هایی از چرخش به سمت دولت بدهند تا حمله احتمالی ترکیه را دفع کنند. رقابت دولت‌های عربی حوزه خلیج‌فارس با ایران در این شرایط شتاب حرکت اتحادیه عرب در عضویت دوباره سوریه در شرایطی پیش می‌رود که ایران به‌دنبال دریافت سود حمایت نظامی‌ خود از اسد است. نکته اما اینجاست که اقتصاد ایران تحت فشار تحریم‌های ایالات متحده است. در‌حالی‌که دولت‌های عرب حوزه خلیج‌فارس دسته‌چک‌های قطوری برای بازسازی سوریه دارند. اما در طول هفت سال جنگ، نفوذ ایران در دولت سوریه و سیستم‌های امنیتی‌اش تنیده شده است و حالا ایران قصد دارد در اقتصاد و بازسازی این کشور نقش‌آفرینی کند. روز دوشنبه، وزیر اقتصاد سوریه گفت شرکت‌های دولتی و خصوصی ایرانی در بازسازی این کشور اولویت خواهند داشت. این حرف در زمان امضای توافق همکاری اقتصادی بین دو کشور زده شد. بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز دوشنبه در اظهارنظر جداگانه‌ای گفت که بازگشت کشورهای عربی به سوریه «تغییر مثبتی» است که نشان می‌دهد جامعه جهانی، تمامیت ارضی سوریه و دولت مشروع آن را پذیرفته است. او گفت ایران تا زمانی که دولت سوریه درخواست کند به «همکاری سازنده و نقش مستشاری» خود ادامه خواهد داد. ایران حمایت نظامی خود را مستشاری می‌خواند. نشست‌های اتحادیه عرب مشخص نیست که اتحادیه عرب، اگر سوریه را دوباره به عنوان عضو بپذیرد، چه زمانی این کار را انجام خواهد داد. قرار است که نمایندگان اعضای دائم این سازمان منطقه‌ای، ششم ژانویه (۱۶ دی) در قاهره نشستی داشته باشند. در روزهای ۱۹ و ۲۰ ژانویه (۲۹ و ۳۰ دی) «نشست اقتصاد عرب» در بیروت برگزار خواهد شد و گزارش‌ها حاکی از مذاکره برای حضور سوریه در جریان است. گردهمایی بیروت ممکن است آزمایشی برای نشست اتحادیه عرب باشد که ماه مارس (اواخر زمستان)، در پایتخت تونس برگزار می‌شود. ۲۷ دسامبر (ششم دی) هم تنها شرکت هواپیمایی خصوصی سوریه، «شام وینگز» پروازی مستقیم از دمشق به تونس داشت که اولین پرواز این‌چنینی از زمان آغاز جنگ بود. منبع: دویچه‌وله

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.