كارشناسان خروج قاضيزادههاشمي را از دولت بررسي كردند
رمزگشايي از يك استعفا
شرق: استعفاي حسن قاضيزادههاشمي، وزير بهداشت و درمان سبب شد تا دعوا در درون دولت بالا بگيرد و همان افرادي كه در دولت با اشتباهي فاحش، پاي طرح ارائهشده از سوي وزير بهداشت را امضا كردند، اكنون رودرروي او قرار گرفته و بر سهمخواهي بيشتر او خرده بگيرند. براساس تحليلهاي كارشناسان، در دوسالونيم گذشته، هزينههاي درماني سازمان تأمين اجتماعي كه پشتوانه شمار زيادي از كارگران محسوب ميشود، دو برابر 52 سال گذشته شده است. اتفاقي كه البته پيشتر از سوي كارشناسان پيشبيني شده بود. برآوردهاي ارائهشده از تحليلهاي كارشناسان حوزه اقتصاد سلامت، نشان ميدهد هزينههاي درماني كه بهطور مستقيم يا غيرمستقيم از جيب مردم پرداخت ميشد، اكنون پنج درصد نسبت به دولت محمود احمدينژاد افزايش يافته است. در معنايي ديگر، ميزان پرداخت هزينه درمان از جيب مردم در پايان دولت احمدينژاد، حدود 70 درصد بود و اين رقم اكنون قدرمطلق هزينههاي درماني از جيب مردم، بالاتر رفته و نزديك به 75 درصد شده و باز هزينه سنگيني را بر دوش سازمان تأمين اجتماعي و سازمان بيمه سلامت تحميل كرده است. شايد بر همين اساس است كه يكي از كارشناسان ارشد در حوزه اقتصاد سلامت به كنايه خطاب به نوبخت و ديگر مسئولان دولت كه عليه قاضيزادههاشمي موضعگيري ميكنند، تأكيد ميكند كه چوب بيدقتي خود را در شوراي عالي خدمات درماني ميخورند. او همچنين به وزير مستعفي بهداشت توصيه ميكند به جاي اينكه قهر كند، انتقادها به اين طرح را يك بار براي هميشه مرور كند. همچنين برخي از تحليلگران انتظار داشتند كه قاضيزادههاشمي خودخواسته در دولت دوم روحاني مشاركت نكند، زيرا معتقد بودند قابل پيشبيني بود كه طرح تحول سلامت، با شكست روبهرو شود. انتخاب درست؛ اجرا غلط محسن ايزدخواه، پژوهشگر حوزه اقتصاد سلامت در گفتوگو با «شرق» با اشاره به تاريخچه اجرائيشدن اين طرح ميگويد: در پايان دولت آقاي احمدينژاد، به لحاظ ارائه خدمات درماني به مردم در وضعيت ناهنجاري قرار داشتيم. بهطوري كه سالانه چيزي حدود پنج تا هفت درصد جمعيت ايران بهواسطه هزينههاي كمرشكن درمان، در خط فقر قرار ميگرفتند. از طرفي آثار تورمي اقتصاد در حوزه درمان، برخلاف ساير بخشها دو ونيم برابر بود و ميزان پرداخت هزينه درمان از جيب مردم، حدود 70 درصد بود. بنابراين از منظر آسيبشناسي، دولت آقاي روحاني و وزارت بهداشت و درمان، مسئله را خوب تشخيص داده بود، اما در عمل با اجراي طرح تحول سلامت، اين طرح تبديل به يك بحران شد. اين كارشناس با بيان اينكه بارها پيشبيني شده بود كه ادامه اجراي طرح تحول سلامت، موجب نارضايتي وزارتخانه و ورشكستگي صندوقهاي بيمهاي و بالارفتن هزينهها از جيب مردم خواهد شد، چرايي اين رخداد را پيشبيني كرده و ميگويد: وزارت بهداشت و درمان تصور ميكرد از پنجره قيمتها و با چندبرابركردن قيمت تعرفههاي پزشكي، ميتواند انگيزه را در مراكز درماني براي استفاده از طرح تحول سلامت بالا ببرد. به همين خاطر، طرحي در شوراي عالي خدمات درماني به رياست وزارت رفاه ارائه داد كه پذيرش همين طرح، موجب بحران كنوني شد. مسئولان چوب بيدقتي خود را ميخورند ايزدخواه با كنايه به نوبخت و ديگر مسئولاني كه اكنون در مقابل اين طرح موضع ميگيرند، ميگويد: امروز اگر آقاي نوبخت و ديگران موضعگيري ميكنند، چوب بيدقتي خود را در شوراي عالي خدمات درماني ميخورند. در آنجا بايد آثار و پيامدهاي بالابردن ارزش نسبي خدمات را در نظر ميگرفتند، چراكه برخي از تعرفههاي پزشكي بين 10 تا چندصد درصد رشد پيدا كرد. درواقع ضعف بنيانهاي كارشناسي در وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و بيتوجهي به تعارض منافعي كه در بين تصميمگيران شوراي عالي خدمات درماني وجود داشت، سبب بروز اين بحران شد. هزينه درمان در 2.5 سال گذشته، دو برابر 52 سال گذشته او با اشاره به پيشبيني اشتباه هزينههاي تحميلي بر سازمان تأمين اجتماعي، توضيح ميدهد: مرحوم نوربخش در اولين جلسات شوراي عالي خدمات درماني، اعلام كرده بود كه اين طرح، حداكثر هزار ميليارد تومان بار مالي روي دوش سازمان تأمين اجتماعي خواهد گذاشت، اما شاهد بوديم كه در 2.5 سال گذشته، هزينههاي اجراي اين طرح در حوزه تأمين اجتماعي، دو برابر 52 سال گذشته بود. بنابراين اگر ميبينيم امروز آقاي نوبخت آشفته ميشوند و از هزينههاي سرسامآور طرح تحول سلامت ياد ميكنند، ناشي از تصميمهاي اين شورا بوده كه خود ايشان هم در آن عضو بوده و در نهايت نيز در هيئت دولت به تصويب رسيده است. به گفته او، مقاولهنامههاي سازمان جهاني كار بر اين مسئله تأكيد دارند كه طرحهاي بيمهاي چنانچه منابع مالي پايدار نداشته باشند و در چارچوب محاسبات بيمهاي صورت نگيرد، در بلندمدت تبديل به يك ضدارزش ميشوند. در واقع بهجز هزينههاي بخش بستري كه سهم بيمهشدگان را بهشدت كاهش داد، در ساير بخشها؛ قدرمطلق هزينههاي درماني از جيب مردم، بالاتر رفت و نزديك به 75 درصد هزينههاي درماني، به سازمان تأمين اجتماعي و سازمان بيمه سلامت تحميل شد. اين كارشناس حوزه اقتصاد سلامت در ادامه به بار مالي اين طرح بر تأمين اجتماعي تأكيد كرده و ميگويد: در دو سال گذشته، سازمان تأمين اجتماعي نتوانست به تعهدات خود به علوم پزشكي عمل كند، به همين دليل، اولين جايي كه اعلام كرد دفترچههاي تأمين اجتماعي را نميپذيريم، استان اصفهان بود. مرحوم نوربخش به آن استان سر زد و به صراحت عنوان كرد كه اگر طرح تحول سلامت سازماندهي نشود، هزينه آن تمامي نخواهد داشت. آقاي قاضيزادههاشمي قهر نكند او با كنايه به وزير بهداشت و درمان ادامه داد: چاره كار اين نيست كه آقاي قاضيزادههاشمي قهر كند؛ بلكه يك بار هم كه شده، انتقادات را از آغاز اجراي طرح تحول سلامت بخواند. حتي گزارشی را مجمع تشخيص مصلحت نظام تهيه كرد و در آن اثبات شد كه اگر اين روندها ادامه يابد، هرگز هزينههاي اين طرح، جبرانپذیر نخواهد بود. ايزدخواه تصريح ميكند: تصور وزير بهداشت آن بود كه سازمان تأمين اجتماعي كارشكني ميكند و نميخواهد به تعهدات خود عمل كند؛ اما تمام شواهد و قرائن نشان ميدهد كه سازمان تأمين اجتماعي در 2.5 سال گذشته، دو برابر 52 سال گذشته هزينه درمان كرده است و ذخاير ناشي از دريافت سهم درمان را نيز به پاي طرح تحول سلامت ريخته است و حتي برآوردها نشان ميدهد بدهي به مراكز دانشگاهي و دولتي نزديك به يك سال عقب مانده باشد. سازمان تأمين اجتماعي براي آنكه بتواند به تعهدات خود عمل كند، وامهاي هنگفتي هم از بانكها مختلف ازجمله بانك رفاه گرفته است؛ بهطوري كه گزارش رسمي بانك مركزي ناشي از رسيدگي به صورتحسابهاي بانك رفاه نشان ميدهد، بانك مركزي بانك رفاه را از پرداخت وام خارج از چارچوب و سقف تعيينشده به سازمان تأمين اجتماعي منع كرده است. بيمارستانهاي تأمين اجتماعي در ترهين اوراق مشاركت ايزدخواه با اشاره به بدهي عظيم سازمان بيمه سلامت توضيح ميدهد: سازمان بيمه سلامت كه زيرمجموعه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي بود، كوتاهي و قصوري در پرداخت صورتحسابهاي دانشگاهها داشت كه سبب شد تا در مقطعي در سالهاي گذشته، متمم بودجه سنواتي تعيين شود و براساسآن مقرر شد بين پنج تا هشت هزار ميليارد تومان وام گرفته شود و به وزارت بهداشت و درمان پرداخت شود. اكنون بسياري از مراكز آموزش فنيوحرفهاي و بيمارستانهاي تأمين اجتماعي در ترهين اوراق مشارکت قرار گرفت؛ درحاليكه در چارچوب مسائل اقتصادي، اوراق مشاركت را وقتي انتشار ميدهند كه مابازايي داشته باشند؛ اما هزينههاي درمان مابازايي ندارد و بهعنوان بستانكاري وزارت بهداشت و درمان پرداخت شده است. براساساین بدهي انباشتشده سازمان بيمه سلامت به داروخانهها، مراكز درماني و... اجتنابناپذير بود و بههميندليل به دستور مقام معظم رهبري، حدود 500 ميليون دلار از صندوق توسعه ملي در اختيار سازمان بيمه سلامت قرار گرفت تا بتواند به بخشي از تعهدات خود عمل كند. انتظار داشتيم قاضيزادههاشمي در دولت دوم روحاني نباشد ياسر باقري، كارشناس رفاه و سياستگذاري اجتماعي، نيز در گفتوگو با «شرق» ميگويد: از آغاز اجراي طرح تحول سلامت میشد حدس زد كه اين طرح با چالش روبهرو شود. نكته درخورتوجهي كه ميتوانيم در دولتهاي مختلف رد آن را ببينيم، اين است كه غالب دولتها تلاش ميكنند با يك كلانسياست اجتماعي، شانس ديدهشدن خود را با جلب نظر مردم افزايش دهند. دولت تدبير و اميد نيز دنبال چنين فضایي بود و جايي كه آماده چنين كلانسياست اجتماعي بود، وزارت بهداشت و درمان در حوزه سلامت بود. اين كارشناس رفاه و سياستگذاري اجتماعي ادامه ميدهد: كارشناسان انتظار داشتند كه در دور دوم دولت آقاي روحاني، شاهد باشيم كه آقاي قاضيزادههاشمي در وزارتخانه حضور نداشته باشند؛ زيرا ميدانستيم كه اين طرح با شكست روبهرو خواهد شد. باقري با بيان اينكه برآورد حداقلي كه در آغاز اجراي اين طرح از هزينهها صورت گرفته بود، نشان ميداد كه اين طرح بسيار هزينهزاست، ادامه ميدهد: با وجود اينكه اين طرح تكيهاش بر اين بود كه تنها برنده آن، مردم هستند؛ اما به شكل درخورتوجهي برای كارگزاران اين حوزه (پزشكان) بود. در آغاز كار ميبينيد كه تعرفهها به شكل درخورتوجهي افزايش مييابد كه در برخي مواقع، افزايش 300درصدي را نيز نشان ميداد. اين افزاش تعرفه، گواه بر اين بود كه دير يا زود با هزينه گزافي روبهرو خواهيم شد كه جبرانناپذیر است. برندگان بازي به صورت درخورتوجهي، پزشكان بودند و بخش ديگري كه بر هزينهها افزود، طرحهايي بود كه در مناطق محروم اجرائي ميشد؛ بهطوري كه براي ماندگاري پزشكان در مناطق محروم، هزينههاي بالايي در نظر گرفته شد. درهرحال اينكه بيشترين تكيه در سياستگذاري، پول باشد، چنين هزينههايي را ايجاد ميكند؛ درحاليكه دولت ميتوانست از هزينههاي موازي ديگري استفاده كند. در حوزه علوم پزشكي و دانشگاهها پول خرج ميشود و تقريبا افراد به صورت رايگان ميتوانند مدرك پزشكي بگيرند. در نتيجه دولت ميتوانست در مقابل اين بار هزينهاي كه بر دولت تحميل ميشود، پزشكان را وادار كند كه در مناطق محروم فعاليت كنند و به دنبال پولپاشي نباشد. اين اقدام در ميانمدت، حتي همراهي پزشكان را هم بهدنبال نداشت. در واقع در آغاز كار، رضايتي در بدنه جامعه پزشكان ايجاد شد؛ اما در ادامه آن، باز هم دچار نارضايتي ناشي از درونتبعيضي بودند. هزينههاي درماني 3 برابر شد به گفته او، اتفاق رخداده اتفاق عجيبي نبود و انتظار داشيم حتي زودتر رخ ميداد؛ اما با حمايتهايي كه از سوي سازمان تأمين اجتماعي و سازمان بيمه سلامت صورت گرفت، كار به جايي رسيد كه يكباره هزينههاي درماني اين سازمانها سه برابر شد و در نهايت مجبور شدند براي جبران بدهيها برای دريافت تسهيلات اقدام كنند و كمكم عقبنشيني از اين بازي از سوي دولت آغاز شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.