|

اتوبوس‌رانان زن

زهرا عمرانی

ماجرای دردناک واژگون‌شدن اتوبوس در دانشگاه آزاد، و خواندن نام افرادی که جانشان را در این حادثه دلخراش از دست دادند و مواجهه با نیلوفر، سارا و نگار، سرنشینان زن این اتوبوس، بی‌اختیار مرا یاد خانم صادقی و اتوبوس‌هایش انداخت. حتما قیاس مع‌الفارقی است، اما انگار کار ذهن همین است؛ پرکشیدن از حادثه‌ای در مکانی به انگیزه‌ای در مکانی دیگر! جمیله صادقی امروز 60 سال دارد. او 17 سال پیش خود را بازنشسته می‌کند و وارد کسب‌وکار خصوصی می‌شود. از آنجا که در دوران کاری‌اش زمانی مسئولیت کانون فرهنگی بانوان کرج را بر عهده داشته، همواره با زنان بسیاری برخورد داشته ‌است؛ زنانی که لزوما مهارت یا سواد زیادی نداشته‌اند، سنی هم از آنها گذشته بوده و نمی‌توانستند به‌راحتی جذب بازار کار شوند، زنانی در بازه سنی 30 تا 40 سال که به فعالیت بیرون از خانه علاقه داشتند و تمایل چندانی به مشاغل سنتی مرسوم همچون آشپزی و خیاطی نشان نمی‌دادند، اما به‌سختی طالب شغل بوده و بار مالی اداره خانواده بر دوششان بوده ‌است. یافتن راهی برای اشتغال این زنان دغدغه اصلی ذهن جمیله می‌شود. او که خود راننده ماهری بوده است، به محض بازنشستگی به فکر تأسیس تاکسی‌سرویس ویژه بانوان با هدف ایجاد بستر اشتغال برای این زنان می‌افتد. انگیزه جمیله برای شروع این کار آن‌قدر قوی بوده که مقاومت اطرافیان که «رانندگی» را شغلی مردانه می‌دانستند، بر عزم او تأثیری نمی‌گذارد. او با قرض و وام مکانی کوچک اجاره می‌کند و از رانندگان زن که مایل به همکاری بودند، برای همکاری دعوت می‌کند. خودش می‌گوید: «همه قوانین را زیرورو کردم و کتاب‌های قانون را برگ به برگ خواندم تا بتوانم اثبات کنم براساس قانون، می‌توانم مجوز مدیریت شرکت حمل‌ونقل ویژه بانوان را دریافت کنم». بعد از ماه‌ها دوندگی موفق می‌شود مجوز تاکسی‌سرویس ویژه بانوان را در گوهردشت کرج دریافت ‌کند. او که در سال 1380 به دلیل جاافتاده‌نبودن پدیده تاکسی‌سرویس بانوان فعالیت خود را با 10 راننده آغاز می‌کند، با گذشت زمان و افزایش روز افزون استقبال مردم و به‌‌ویژه زنان به‌تدریج بر تعداد رانندگان زن خود می‌افزاید و تعداد آنها را به صد نفر می‌رساند. جمیله که به‌وضوح می‌دید چگونه ایده‌اش برای ایجاد کسب‌وکار برای قشر مشخصی از زنان به‌خوبی جواب داده و زنان بسیاری با سربلندی، نان‌آور خانواده‌های خود هستند، به این حد اکتفا نکرد و به دنبال اخذ مجوز برای اتوبوس‌رانی بانوان رفت. موفق شد در سال 1382 موافقت مدیرعامل اتوبوس‌رانی را برای دادن مجوز به رانندگان زن در مسیر متروی کرج تا دانشگاه دولتی کرج کسب کند و پنج دستگاه اتوبوس با راننده خانم در آن مسیر مشغول به کار شدند. گام بعدی جمیله، رفتن به دنبال راه‌اندازی حمل‌ونقل برون‌شهری و برون‌مرزی ویژه بانوان است. اما ذهن من همین‌جا روی اتوبوس‌رانی می‌ایستد؛ زنانی که دختران و پسران دانشجو را از مترو تا دانشگاه کرج می‌برده‌اند. حتما دانشجوها رابطه صمیمانه‌ای با آنها پیدا کرده بودند و راننده‌ها هم آنها را مانند فرزندانشان دوست داشتند، مثلا خانم مفیدی، راننده اتوبوس که سه فرزند دارد و هر سه دانشجو شده‌اند، می‌گفت: «ایده کارکردن روی اتوبوس از خانم صادقی بود. من هم چون علاقه و قابلیت این کار را در خود می‌دیدم، شروع کردم ولی جرئت کار را خانم صادقی به من داد». او شیفت بعد ‌از‌ ظهر است و همه روزهای هفته جز جمعه‌ها از ساعت دو تا حدود 9 شب کار می‌کند. یک بار در اتوبوس خانم مفیدی نشسته بودم. در ایستگاه چند دختر دانشجو سوار شدند. یکی از آنها تا خانم مفیدی را دید، با خوشحالی گفت: «‌به آخ‌جون. راننده اتوبوس خانم هم داریم. پس من باید خلبان شوم». به آن دختر فکر می‌کنم، به نیلوفر، نگار، سارا و دیگر سرنشینان اتوبوس دانشگاه آزاد. آنها چه رؤیایی در سر داشته‌اند؟ می‌خواستند خلبان شوند یا شاید مهندس عمران یا ایمنی؟ رؤیایشان برای آینده ایران چه بود؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.