|

موزاییک وحشتناک 2019

علی خرم

چشم‌انداز جهان در سال 2019 نشان می‌دهد که این سال به یک دلیل بزرگ باید آبستن حوادث مهمی باشد. آن دلیل هم دونالد ترامپ است که در نوامبر آینده یعنی حدود 10 ماه دیگر به این نیاز دارد که در مقابل رقیب هم‌حزبی و جمهوری‌خواه خود (و البته در سال 2020 در مقابل رقیب دموکرات) حرف‌هایی برای گفتن داشته باشد؛ به ‌همین‌ دلیل دونالد ترامپ و تیم او با تمام توان به‌دنبال این هستند که در صحنه خارجی یک دستاورد چشمگیر داشته باشند تا آن را به صحنه انتخابات عرضه کنند. ترامپ تا این زمان در سال‌های 2017 و 2018 دستاوردی در سیاست خارجی نداشته است. به کره‌شمالی دل بسته بود، ولی آنچه درباره کره‌شمالی فکر یا تبلیغ می‌کرد، اتفاق نیفتاد و کره‌شمالی خلع سلاح نشد. در سایر قضایا هم نتوانست به دستاوردی برسد. حتی از کنوانسیون محیط زیست پاریس هم که بیرون آمد، ایالات مختلف آمریکا برخلاف او اعلام آمادگی برای همکاری با کنوانسيون کردند. درباره دیوار مکزیک هم موفقیتی نداشت و حتی بودجه دولت ترامپ نیز معلق شده است. می‌خواست از ناتو خارج شود، ولی این کار خیلی گران تمام می‌شد و همه با آن مخالفت کردند. می‌خواست از سوریه بیرون بیاید و آن را به‌عنوان یک دستاورد نزد نظامیان و مردم آمریکا مطرح کند، ولی آن‌قدر درون آمریکا با آن مخالفت شد که به‌ناچار مشغول تجدید نظر است. خواست از عربستان بتی درست کند و به‌عنوان عامل خود در منطقه که هزینه‌هایش را هم خود می‌دهد، آن را مطرح کند اما به علت آنکه محمد بن سلمان با ناپختگی در جنگ یمن افتضاح به بار آورد و همچنین ماجرای خاشقجی، به هیچ نتیجه‌ای نرسید. چون در هیچ بخش از سیاست خارجی نتوانسته است کاری کند، می‌بینیم خود او یا اطرافیانش صحبت‌هایی دراین‌باره پیش کشیده‌اند که مثلا می‌خواهند تابستان داغ برای ایران فراهم کنند. باید توجه داشته باشیم که متأسفانه در آمریکا همه در دشمنی با ایران هم‌نظر هستند و در داخل آمریکا یک نوع دوقطبی جدی درباره همکاری با ایران یا علیه ایران نداریم. بیشتر موافق برخورد با ایران یا تحریم هستند و فقط بخش دولتی سابق و متخصصان آمریکایی هستند که چنین کارهایی را مفید و سالم نمی‌دانند. اکثریت جامعه آمریکا چه از لحاظ افکار عمومی و چه از لحاظ دست‌اندرکاران، موافق فشار آمریکا بر ایران هستند و این، بستر را آماده می‌کند که اگر دولت آمریکا علیه ایران اقدام کند، نه فقط با مخالفت جامعه آمریکا روبه‌رو نشود، بلکه با موافقت و حمایت هم روبه‌رو شود و این برای ما بدترین فضاست. در منطقه نیز اسرائیل و عربستان مشتاق هستند که چنین کاری انجام شود. وقتی همه اینها را کنار هم می‌گذاریم، می‌بینیم موزاییک وحشتناکی به وجود می‌آید و صحنه‌ای مجسم می‌شود که این مجموعه هر کاری که بکنند، کسی جلودارشان نیست. ما نتوانسته‌ایم در صحنه خارجی اروپایی‌ها را به اندازه کافی جذب یا با آنها همکاری کنیم. آن‌قدر در کشور ما درباره اروپایی‌ها و برجام «لیت و لعل» مطرح شد که نتوانستیم چنان که باید با اروپا، چین یا روسیه کاری انجام بدهیم. روسیه نیز هرجا لازم می‌بیند خنجری از پشت به ما می‌زند، چه در امور مربوط به سوریه چه در هم‌داستان‌شدن با آمریکا برای آنکه تولید نفت ایران را آنها پر کنند. بنابراین ما یک تکیه‌گاه یا حامی یا مجموعه‌ای از حامیان در سیاست خارجی نداریم که به‌اصطلاح روی آنها حساب کنیم. به این ترتیب با تصویر پیچیده‌ای از آینده و سال 2019 مواجه هستیم. بسیاری از اندیشمندان آمریکایی نیز هشدار داده‌اند که دونالد ترامپِ شدیدا تشنه دستاورد، مشغول بهانه‌گیری است. با توجه به این صحنه باید هیچ بهانه‌ای به دست آنها ندهیم. آمریکایی‌ها منتظرند که اسرائیل یا عربستان کاری کنند و آنها امیدوارند اتفاقی بیفتد تا آمریکا از آنها پشتیبانی کند. این تصویری است که فعلا در 2019 برای ایران ترسیم کرده‌اند و با توجه به اینکه تحریم‌ها در آن سال قرار نیست کاهش پیدا کند، سال سختی خواهیم داشت. اگر ترامپ به رقیب جمهوری‌خواه خود ببازد فرصتی برای ما ایجاد می‌شود یا اگر در سال 2020 به رقیب دموکرات ببازد، برای ما عالی خواهد شد، اما وای اگر چنین اتفاقی نیفتد.

ما باید چشم و گوش خود را کاملا باز کنیم. در داخل باید اقناع به ‌وجود بیاید و مردم راضی باشند و شاهد اعتراض‌ها، مسائل، موضوع‌ها و مشکلاتی نباشیم. نباید اجازه بدهیم اتفاقاتی مثل سوختن دانش‌آموزان در زاهدان یا سقوط اتوبوس دانشجویان یا مسائل حقوق و دستمزد کارگران پیش بیاید. مسئولان باید چشم خود را باز نگه‌ دارند، دست از تمایلات حزبی بردارند و واقع‌بینانه نگاه کنند و این نگاه را داشته باشند که می‌خواهند یک کشور را مدیریت کنند و سعی کنند در داخل یا خارج بهانه‌ای به‌ وجود نیاید تا خدای‌نکرده زمینه‌ساز موفقیت ترامپ، اسرائیل و عربستان نشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.