آشنا: فرماندهان عزيز حرمت افکار عمومي را رعايت کنند
همه ماجراهاي فرمانده
شرق: زماني تصور ميشد كه او تاكتيكهاي اشتباه اتخاذ ميكند. گذشت زمان نشان داد كه اين تاكتيكها ناشي از استراتژيهاي اشتباه اوست. همين باعث شده كه فرمانده سابق حتي در جريان خود هم همواره تنها بماند. توييت عجيب او به مناسبت سالگرد عمليات كربلاي 4 آنقدر پرحاشيه و پرواكنش شد كه حتي امكان دفاع جناحي و سياسي هم براي او باقي نگذاشت؛ اتفاقي كه مشابهش زياد در دو جريان اصلاحطلب و اصولگرا رخ ميدهد. اصولگرايان، چهرههاي حزباللهي يا ارزشيها هم نتوانستند اينجا به كمك محسن رضايي، فرمانده سابق بيايند. همسويان سياسي محسن رضايي البته اكثرا ترجيح دادهاند سكوت پيشه كنند. بااينحال يكي از كاربران طيف ارزشي در حساب كاربري توييترش نوشته بود كه چيزي در اين ماجرا به ذهنش نميرسد مگر اينكه گوشي دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام در لحظه نوشتن آن توييت دست نوهاش بوده باشد! برخي مانند صادق زيباکلام معتقدند که محسن رضايي وارد رقابتي زودهنگام با برخي کانديداهاي احتمالي اصولگرايان مانند قاليباف، جليلي و ضرغامي شده است تا جاي خود را در ليست اصولگرايان باز کند. فرمانده جنگ هشتساله، سال ٧٦ بعد از اينکه لباس خاکيرنگ نظامي را تکاند، گفت ميخواهد كار فرهنگي كند، ولي فعال نصفونيمه عرصه سياست شد... تصور ميکرد اصولگرايان براي کهنهسرباز، فرش قرمز پهن ميکنند، اما اينطور نشد. فرماندهي جنگ در عرصه سياست برايش خوششانسي نياورد. او نه اصلاحطلب شد و نه در جماعت اصولگرايي جايگاه درخوري پيدا كرد. او گاه مانند ماجراي توييت كربلاي 4 از هر دو سو مورد انتقاد قرار گرفته است. يكبار گفته بود: «در دوران اصلاحطلبان ميگويند چرا جنگ بعد از فتح خرمشهر ادامه يافت؟ و در دوران اصولگرايان گفته ميشود: چرا به امام، جام زهر دادند؟ آنها نميدانند که با اينگونه اظهارات، موفقترين نبرد ايران در ۳۰۰ سال اخير را زير سؤال ميبرند؟» يکبار ديگر هم گفته بود: «اين روزها يک عده ليبرال ميگويند چرا جنگ بعد از فتح خرمشهر ادامه پيدا کرد، يا يک عده انقلابي دوآتيشه ميگويند چرا اجازه داديد امام جام زهر بنوشد؛ به اينها بايد بگوييم شما کجا بوديد که در جبهه حضور پيدا نکرديد؟» جالب است كه بخش زيادي از كشمكش يا دلخوري بين او و اصولگرايان از قضا به همين ماجراي جنگ مربوط ميشود. سال ٨٥ يک کشاکش لفظي بين هاشمي و رضايي درباره پايان جنگ در گرفت. هاشمي در خطبههاي نماز جمعه از اختلاف بين ارتش و سپاه گفت و علت کندي در روند جنگ بعد از سال ٦١ را به فرماندهان نظامي نسبت داد. رضايي اما واکنش نشان داد. او از چيرگي فرماندهي سياسي بر فرماندهي نظامي در جنگ انتقاد کرد و معتقد بود اگر هم کندياي وجود داشته، به علت اين بوده که سکان جنگ در دست سياسيون بوده، نه نظاميون. درنهايت، هاشمي نامهاي از امام را براي نخستينبار منتشر کرد که در آن به درخواستهاي عجيب محسن رضايي براي پيروزي در جنگ اشاره شده بود؛ رضايي بعدا گفت اين نامه خطاب به هاشمي بوده، نه امام. بااينحال، مجموعه اين کنشوواکنشها کيهان را وارد ماجرا کرد. او رضايي و هاشمي را متهم به تشنجآفريني کرد. شريعتمداري در سرمقالهاي نوشت: «هر دو بزرگوار، يعني آقايان هاشميرفسنجاني و محسن رضايي در اين جدال فرافکني کرده و هر يک از آنها بهعنوان مسئول نظامي و مسئول سياسي جنگ، کوشيدهاند علت پذيرش قطعنامه از جانب امام راحل(ره) را به اظهارنظر طرف مقابل نسبت دهند و صدالبته هر دو فرافکني کرده و فقط بخشي از واقعيت را که بهنفع خويش! تشخيص ميدادند، بيان کردهاند! و ازاينروي هر دو نفر- با عرض پوزش- متهم به ابهامپراکني و تشنجآفريني در افکار عمومي، آنهم در شرايط حساس کنوني هستند». كشاكش بعدي سال ٩٢ و همزمان با انتشار کتاب «راز قطعنامه» بود. روزنامه کيهان در مجموعه «نيمهپنهان» خود بخشي را به ماجراي پايان جنگ و قطعنامه ٥٩٨ اختصاص داده بود که بعدا همه آن را در کتابي منتشر کرد. کتاب بهدنبال اين بود که بگويد چه کسي يا کساني جام زهر را به امام دادهاند. کامران غضنفري، نويسنده کتاب، در مصاحبهاي گفته بود: «آقاي رضايي، مشکل شما نداشتن توپ و تانک و هواپيما و هليکوپتر و بودجه و... نبود، مشکل شما ازدستدادن اعتقاد و ايمان بود. مشکل شما ازدستدادن روحيهتان بود». «محسن رضايي» همان زمان جواب کيهان را در روزنامه جوان داد.: «اينجانب که افتخار ۱۶ سال فرماندهي سپاه در زمان امام راحل و رهبر معظم انقلاب را داشتهام، پس از کنارهگيري از فرماندهي سپاه، بارها و بارها شاهد توهينها، دروغها و تحريفهاي دفاع مقدس بودهام، ولي بهدليل آنکه موضوع جنگ، شخصي و سياسي نشود، سکوت را بر دفاع از خود و دفاع مقدس، ترجيح دادهام، لکن اخيرا که در رابطه با تحريفات دفاع مقدس در يک کتاب، نامهاي به محضر رهبر معظم انقلاب نوشتم، ايشان فرمودند: «خود شما که در جنگ فرمانده بوديد چرا جواب نميدهيد؟ من اين کتاب را خواندم و در حاشيه آن نوشتم: «اين خلاف است». رضايي بعد از توضيحات مفصلي که درباره علت ادامه جنگ بعد از آزادي خرمشهر و دلايل پذيرش قطعنامه ميدهد، مينويسد: «بعضا سؤال ميشود اينکه ميگويند امام را وادار کردند که قطعنامه را بپذيرند، چيست؟ در جواب بايد بگويم اولا اگر اين فرضيه را قبول کنيم، جوابش «و مکروا و مکرالله» است، ولي چنين نظريهاي منطقي نيست چون حضرت امام در شرايط شکستهاي پيدرپي و در پذيرش قطعنامه فرمودند که مصلحت اسلام و نظام، حکم ميکند قطعنامه را بپذيريم. همين امام پس از پيروزيهاي پيدرپي لشکريان اسلام فرمودند: ادامه پيشرويها را قطع کنيد. مدتي بعد هم فرمودند که ما در اين جنگ يک لحظه هم از عملکرد خود پشيمان نيستيم. چه اتفاقي افتاده است؟ واقعيت اين است که تغيير شرايط از شکست به پيروزي صورت مسئله و ماهيت پذيرش قطعنامه را تغيير داد». دلخوريهاي محسن رضايي از دوستان اصولگرا به همينجا ختم نميشود، زماني در واكنش به مطلبي كه كيهان درباره مصاحبه او با شبكه الميادين نوشته بود پاسخ تندي به اين روزنامه داد و خطاب به مديرمسئول اين روزنامه نوشت: «جنابعالي و بعضي از دوستانتان قريب به ١٥ سال، بهويژه در سالهاي اخير اينجانب را با دهها توهين و افترا همراهي کردهايد... مخصوصا مجموعه بيحرمتيهاي اخير و زنجيرهاي شما درمورد مصاحبه بنده با شبکه الميادين لبنان که از حد تحمل عبور کرده است..»رضايي گفته بود دغدغههاي بيرون سپاه، روح و روانش را آزار ميدهد و کارش در سپاه تمام شده است و ميخواهد کار فرهنگي کند. اما در اين سالها بهجز کنش سياسي کار فرهنگي خاصي از رضايي ديده نشده است. كنش سياسي او هم به جز يك بار كه در انتخابات مجلس هفتم شركت كرد، ولي رأي نياورد، باقي صرفا محدود و معطوف به شركت در انتخابات رياستجمهوري بوده كه آنها هم به سرانجام نرسيده است. ايده رياستجمهوري احتمالا از همان دوران جنگ و بهدنبال يک شايعه به ذهنش رسيد. خودش گفته است: «در سالهاي سخت جنگ و از جمله در سال ۶۳ شايع شد که سپاه قصد دارد محسن رضايي را رئيسجمهور کند. يکي از ائمه جمعه به يکي از دوستان سپاه گفته بود: «شنيدهام رضايي ميخواهد رئيسجمهور شود. اين کار ممکن نيست مگر اينکه از روي خون من رد شود». محسن احتمالا آن سالها مقصودش از کار فرهنگي همين کار سياسي بوده، اما فرمانده نميدانست که ميدان جنگ با ميدان سياست متفاوت است. براي پيروزي، فقط فرماندهبودن کافي نيست؛ يا به حزب و کار تشکيلاتي نياز دارد يا عده و عُده. شايد در ماجراي اين توييت جنجالي هم او تنها بوده است. اگر محسن رضائي قائل به كار جمعي و حزبي بود و از مشاوران قهاري در سالهاي گذشته بهره ميجست، احتمال داشت كه خروجياش به آن توييت عجيب درباره كربلاي 4 منجر نشود. رضايي مدتي هم به تحزب روي آورد، اما تمايلي نداشت بهعنوان يک فرد حزبي شناخته شود. زماني سايت بازتاب و بعدا تابناک نزديك يا متعلق به محسن رضايي تلقي ميشدند. حداقل خروجي اخير سايت تابناك بهگونهاي بهوضوح نشاندهنده حمايت ششدانگش از محسن رضايي است. گزارشهايي با عناوين «محسن رضايي سكوت خود را شكست». «مجمع، شوراي نگهبان دوم و سنا نيست». «بهجاي حمله به ديگران پاسخ عملکردتان را بدهيد!». «همنوايي معنادار برخي در داخل با رسانههاي خارجي؛ چرا «مجمع تشخيص» و «محسن رضايي» تخريب ميشوند؟!». در ماجراي توييت اخير هم گزارشهاي متعددي در حمايت از محسن رضايي نوشته است. اين سايت يكتنه وظيفه حمايت از فرمانده سابق سپاه را بر عهده گرفته است. رفتاري كه مشابهش در هيچيك از سايتهاي اصولگرا ديده نميشود. رضايي سال ٨٤ بعد از تأييد صلاحيت در انتخابات رياستجمهوري انصراف داد. نظرسنجي «ايرنا» در سال ٨٤ ميزان رأي «رضايي» را ٤,٧ درصد و «قاليباف» را ١٦.٥ درصد اعلام کرده بود. همان زمان اعلام شد که از ٧٠ عضو «فراکسيون وفاق» مجلس هفتم، ٢٠ نفر از «رضايي» حمايت ميکنند. رضايي در عرصه سياست هم فرماندهاي تنها بود. سال ٨٨ هم درحاليکه همه اصولگرايان معتقد به ادامه رياست «احمدينژاد» بر دولت بودند و گزينه ديگري براي انتخابات رو نکردند، فرمانده باز به ميدان آمد. مشخص بود که در طيف اصولگرايي شانس چنداني ندارد. آن سال «منحني فلاکت» را در برابر «احمدينژاد» گذاشت و نسبت به عواقب رفتارهاي اقتصادي دولت او هشدار داد.
گفته شد مناظره او با احمدينژاد با توسل به نگاه کارشناسي و به مدد آمار مستند، يکي از بهترين مناظرهها در برابر احمدينژاد بوده است. بعد از انتخابات، ازجمله کساني بود که به نتيجه آرا اعتراض کرد ولي بعد عقب نشست. در اين سالها او هيچگاه گزينه موردنظر طيف اصولگرايي نبود. مشخص نيست اصولگرايان سراغش نرفتند يا اين فرمانده جنگ بود که نميخواست در ائتلافهاي شکننده در کنار وزير خارجه يا فرمانده زيردست خود حاضر شود. سکاندار نظامي جنگ، در عرصه سياست هم همچنان ميخواهد تنها سکاندار باشد. به نظر ميرسد كه محسن رضايي در سياست به آنچه ميخواست، نرسيده است. او سالهاست دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام است. بعد از درگذشت آيتالله هاشميرفسنجاني تغييراتي در ساختار مجمع رخ داد و وظايف دبير مجمع گستردهتر شد و بخشي از وظايف رئيس مجمع به دبير و دبيرخانه منتقل شد. در ماجراي حدود اختيارات مجمع به هنگام بررسي لوايح و هيئت نظارت 15نفره، محسن رضايي بهشدت از ماهيت و مواضع مجمع دفاع كرد. كاري كه تا پيشازآن برعهده رئيس پيشين مجمع يعني آيتالله هاشميرفسنجاني بود. محسن رضايي از منتقدان سفتوسخت دولت هم هست و در توييترش هشتگ معروفي با عنوان «اين يعني يك اشكالي هست» دارد و مدام نه در نقش يك مقام مسئول يا سياستگذار در مجمع تشخيص مصلحت نظام بلكه در نقش يك منتقد از همهچيز ايراد ميگيرد. او درست چند روز بعد از صحبتهاي محمدجواد ظريف درباره پولشويي گفت: «امروز نفوذيهاي آمريکا در داخل چرخ اقتصاد را مختل کردهاند و در وزارتخانهها بيشتر از ترامپ در حال فعاليت هستند». موضوعي که اعتراض دولتيها را نيز برانگيخت و وزارت کشور در اطلاعيهاي از او خواست تا مدارک و مستنداتش را ارائه کند. البته بعد از 24 ساعت نه شخص محسن رضايي بلكه روابط عمومي مجمع تشخيص جوابيهاي منتشر کرد با اين مضمون که «همانگونه که دبير محترم مجمع تشخيص مصلحت نظام تأکيد کردهاند «ضربه و آسيب هواداران انديشههاي آمريکايي در کشور و در برخي دستگاهها بيش از هزينه ناشي از تحريمهاي آمريکا بوده است. لذا اميد است با نصبالعين قراردادن هشدارهاي پيدرپي رهبر معظم انقلاب پيرامون خطرات نفوذ دشمن در برخي از دستگاههاي تصميمساز و تصميمگير کشور، دستگاههاي مسئول به وظايف خود عمل کنند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.