|

تغییر برنامه ترامپ در محدودکردن نفوذ منطقه‌ای ایران

ترجمه: روح‌الله نخعی

به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور ترامپ، با اعلام عجولانه بیرون‌کشیدن نیروها از سوریه، برنامه اعلام‌شده‌اش برای محدودکردن نفوذ منطقه‌ای ایران را رها کرده و به‌جای آن به‌دنبال این است که از تحریم‌ها برای برگرداندن ایران به میز مذاکره استفاده کند. این را منتقدان هر دو سیاست او می‌گویند؛ هم رویکرد تهاجمی او نسبت به ایران و هم تصمیمش برای ترک شمال سوریه.برخلاف تأکیدهای مشاوران امنیت ملی و مدت کوتاهی پیش از تعطیلات [کریسمس و سال نو] و تعطیلی دولت، تصمیم ترامپ برای خارج‌کردن نیروها از شمال سوریه برای برخی به این معناست که کارزار او علیه ایران حالا کمتر روی فشار نظامی برای محدودکردن نفوذ ایران در نقاطی مثل سوریه و یمن متمرکز خواهد بود و بیشتر روی تحریم‌هایی تمرکز خواهد داشت که بناست ایران را به سمت برپایی توافقی جدید با ترامپ درباره تسلیحات هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ببرند.جنگ‌طلبان خواستار مقابله با ایران، در هر دو سوی طیف سیاسی در کنگره این تصمیم عجولانه نظامی را محکوم کردند. سناتورها لیندزی گرم، تام کاتن، مارکو روبیو و دین سالیوان از جمهوری‌خواهان و جین شاهین و باب منندز از دموکرات‌ها در میان این منتقدان بودند که این تصمیم را به سود ایران و روسیه و به ضرر متحدان آمریکا قلمداد می‌کردند.تأثیر خروج رئیس‌جمهور از سوریه، با برخی از اقدامات کنگره تشدید هم می‌شود. تلاش‌هایی که در کنگره در جریان است، همکاری ایالات متحده علیه ایران با شریک اولش، عربستان سعودی را سخت‌تر می‌کند، تا زمانی که محمد بن‌سلمان در قدرت باشد. ولیعهد سعودی از نگاه «سیا» مسئول نهایی قتل ستون‌نویس واشنگتن‌پست، جمال خاشقجی است. این تلاش‌ها احتمالا مانع همکاری ایالات متحده با عربستان سعودی در یمن خواهد شد، یعنی یکی دیگر از منطقه‌هایی که تصور می‌شود ایران برای گسترش نفوذش در آن فشار می‌آورد.پیش‌تر در همین ماه، سنا رأی داد تا حمایت ایالات متحده از جنگ عربستان سعودی در یمن را پایان دهد و دموکرات‌ها در مجلس هم قول داده‌اند وقتی ماه آینده اکثریت کرسی‌های این مجلس را به دست آوردند، همین کار را انجام دهند.با حذف عملی هر دو منطقه سوریه و یمن از معادلات نظامی برای مقابله با نفوذ ایران، برخی در اندیشه پاسخ این سؤال هستند: آیا ترامپ عقب ننشسته و به این نتیجه نرسیده که قول محدودکردن نفوذ ایران، چیزی نیست که ایالات متحده از پسِ عمل‌کردن به آن برآید؟باربارا اسلوین، مدیر پروژه «آینده ایران» در اندیشکده «شورای آتلانتیک» در واشنگتن، معتقد است: «فکر می‌کنم این نوعی پذیرفتن واقعیت است. ما ایران را از سوریه بیرون نخواهیم کرد. چنین اتفاقی نخواهد افتاد.» او می‌گوید: «ایران و خانواده اسد رابطه‌ای ۴۰ساله با هم داشته‌اند... . ایران جایی نمی‌رود. این ماییم که مداخله‌کنندگان ناخوانده‌ایم، بسیار بیش از ایران».او ادامه می‌دهد، ترامپ، این را «در بخشی از ذهنیتش» دریافته است، اما «نمی‌دانم کسانی مثل جان بولتون یا مایک پمپئو» نیز همین‌طور باشند.راندا اسلیم، مدیر بخش «حل منازعه» و «برنامه گفت‌وگوی ترک ۲» در «مؤسسه خاورمیانه» در واشنگتن، چنین نظری دارد: «فکر می‌کنم دو خط فکری در دولت درباره ایران در کار باشد». او می‌گوید یکی از اینها، دیدگاه بولتون است که در آن ایران بازیگری شرور است و سیاست ایالات متحده باید این کشور را به سمت تغییر رژیم ببرد.دیگری دیدگاه خود ترامپ است «که ایران را تماما از دریچه تراکنش‌ها و با نگاهی غیرایدئولوژیک می‌بیند. [او] با توافقی که اوباما به دست آورد مخالف بود، اما بسیار پذیرای توافقی جدید است که خود بتواند یک‌طرفه با ایرانی‌ها ببندد». او می‌گوید تحریم ابزاری است که ترامپ برای اجبار این مذاکرات در نظر دارد؛ اما پایبندی مطلق به این خط فکری دوم به معنای تغییر در سیاست دولت در قبال ایران خواهد بود. یکی از چندین ستون سیاست ایران در سخنرانی ترامپ که اکتبر سال گذشته ایراد شد، عقب‌راندن ایران در منطقه بود. سه ستون دیگر، تحریم ایران، رسیدگی به افزایش تسلیحات موشکی و مانع‌تراشی در مسیر ایران به سمت ساخت سلاح هسته‌ای، ظاهرا هنوز برپا هستند؛ اما به نظر می‌رسد توانایی دولت ترامپ برای همکاری با متحدان ایالات متحده «برای مقابله با اقدامات ضد ثبات رژیم و حمایتش از گروه‌های تروریستی نیابتی در منطقه» محدودتر و محدودتر شده است.با اینکه سیاست اعلام‌شده دولت ترامپ درباره ایران احتمالا یکی از جنگ‌طلبانه‌ترین و تندترین سیاست‌هایی است که تابه‌حال در قبال جمهوری اسلامی دیده‌ایم، شواهد اندکی وجود دارد که ایران تسلیم تحریم‌های فعلی شده باشد. ایران بودجه سپاه را برای سال آینده افزایش داده است، نشانه‌ای از اینکه ایران در حمایت از این گروه نظامی که ترامپ به جرم حمایت از تروریسم، تحریمش کرده، عقب نمی‌نشیند.به عبارت دیگر دولت ترامپ مانده و ایرانی که لااقل تا اینجا، از تسلیم در مقابل فشار تحریم‌ها سر باز می‌زند، کنگره‌ای که تهدید می‌کند همکاری‌ها با متحد ضد ایران، عربستان سعودی را محدود کند، دولتی در عراق که رابطه‌ای دوستانه با نفوذ ایران دارد و دو هزار سرباز آمریکایی کمتر در سوریه. «از سیاست‌های این دولت در قبال ایران چه چیزی باقی مانده ‌است؟ تبدیل شده به تحریم و تبلیغ». این را اسلوین می‌گوید: «همین. موفق باشند!». منبع: بازفید

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.