|

فیک‌نیوزها پذیرفته شده‌اند

ماجرای فیک‌نیوزها و اخباری که مدام تکذیب می‌شوند، این روزها در سراسر جهان و به‌ویژه ایران مطرح است و در این میان هر خبری با حواشی زیادی مطرح می‌شود؛ از بیماری آیت‌الله شاهرودی تا چگونگی کشته‌شدن دختران زاهدانی در مدرسه. اما وقتی صحبت از فیک‌نیوزها می‌شود، بحث شبکه‌های اجتماعی نیز قوت می‌گیرد؛ توییتر در جهان و تلگرام در ایران و البته هر دو اینها در ایران فیلتر هستند. به‌تازگی نشستی در وزارت ارتباطات با عنوان «فضای مجازی، ارتباطات اجتماعی» برگزار شد که تأثیرات اخبار جعلی یا «فیک‌نیوز» و راه‌های مقابله با آن را بررسی کرده بود و در آن با اشاره به تأثیرات اخبار جعلی یا فیک‌نیوز تأکید شد که برخورد با تلگرام و فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی مجازی و قانون‌گذاری برای آنها مشکلات فیک‌نیوز را حل نمی‌کند. در این نشست عباس عبدی، امیر محبیان و شهرام شریف شرکت کردند. عباس عبدی با اشاره به اینکه بی‌اعتمادی موجود در جامعه زمینه را برای پذیرش فیک‌نیوز ایجاد می‌کند، درباره عوامل مؤثر در باورپذیری اخبار فیک گفت: «اولین مسئله فقدان اعتماد است. فیک‌نیوز در جامعه‌ای شکل می‌گیرد یا تولید می‌شود که از آن استقبال شود و در جامعه‌ای که اعتماد کم است، استقبال بیشتری صورت می‌گیرد؛ در نتیجه بر اثر انتشار فیک‌نیوز اعتماد نیز دوباره کم می‌شود». او افزود: «دومین مورد، جامعه متشنج و ناپایدار است؛ جامعه‌ای که ثبات و پایداری داشته باشد، عجله‌ای برای شنیدن هر خبر و قضاوت فوری‌ای درباره آن ندارد. بنابراین در جامعه‌ متشنج هرکسی یا گروهی سعی دارد با اخبار جعلی موازنه را به سمت خود سوق دهد. علت دیگر را می‌توان فقدان مرجعیت رسانه‌ای دانست». عبدی تأکید کرد: «درجامعه‌ای که مرجع رسانه‌ای ندارد، هرکسی می‌تواند هر حرف درست یا نادرستی بزند؛ بدون اینکه از فیلتر رسانه‌ای معتبر برای تأیید و رد آن گذشته باشد. بنابراین می‌بینیم در جامعه‌ای که مرجعیت رسانه‌ای کاهش پیدا کرده، تولید و پذیرش فیک‌نیوز بیشتر و بیشتر شده ‌است». در ادامه این نشست، امیر محبیان با اشاره به تحول معنای فیک‌نیوز در سال‌های اخیر این مفهوم را تحت عنوان «آلودگی اطلاعاتی» دسته‌بندی کرد و با اشاره به عوامل روان‌شناختی پذیرش فیک‌نیوز گفت: «خیلی از ما وقتی اخبار واقعی را می‌شنویم، کشش آن را نداریم، چون مطابق تمایل ما نیست». شهرام شریف، با اشاره به اینکه قانون‌گذاری یا فیلترینگ راه‌حل مناسبی برای مواجهه با فیک‌نوز نیست، افزود: «بخش عمده‌ای از تأثیری که فیک‌نیوز می‌گذارد، روی جامعه سطح پایین کشور است. دو شب پیش مرکز ماهر گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد 50 درصد نرم‌افزارهای تلگرامی که ایرانی‌ها در فروشگاه‌های اندرویدی ایرانی ساخته‌اند، فیک هستند و اطلاعات کاربران را می‌دزدند. برای اولین‌بار بود که وزارت ارتباطات اطلاعاتی از این قبیل را منتشر می‌کرد. به نظر من کاری که دولت می‌تواند بکند، از این جنس کارهاست؛ کاری که بتواند شفاف‌سازی بکند نه در جهت قانون‌گذاری بخواهد دخالت بکند. امروز ما با قدرتمندشدن فیک‌نیوز مواجه هستیم. تکنیک‌هایی که برای افراد سطح پایین جامعه به کار می‌برند، پیچیده‌تر می‌شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.