ادامه سرکوب معترضان سودانی و بازداشت رهبر ارشد اپوزیسیون
مرگ به خاطر یک لقمه نان
ترس از برآمدن شورشی دیگر در جهان عرب، باعث شده سران عرب به حمایت از عمر البشیر، دیکتاتور سودان، برخیزند که بیش از 10 روز است با تظاهرات دهها هزار مردم خشمگین روبهروست. عمر البشیر، دیکتاتوری که ۳۰ سال است سرکوبگرانه بر کشورش حکمرانی میکند و در فهرست بینالمللی جنایتکاران جنگی قرار دارد، در حالی از حمایت کشورهای عربی برخوردار میشود که دو روز پیش از آغاز حرکتهای اعتراضی در کشورش، در چارچوب سفر رسمی به سوریه به دیدار بشار اسد، همتای سوری خود، رفته بود. این سفر نشان میدهد سران عرب از ترس تکرارشدن بحرانی مانند بحران سوریه، بار دیگر چشم خود را روی اعتراض بر یکی از حکمرانان عرب بستهاند. به گفته دولت سودان، از ۱۹ دسامبر که اعتراضها آغاز شد، دستکم ۱۹ نفر جان خود را از دست دادهاند؛ اما سازمانهای حقوقبشری بر این باورند تعداد کشتهشدگان نزدیک به 40 نفر است. از آن زمان تاکنون، در بیش از ۱۰ شهر تظاهرات اعتراضی برپا شده است. تظاهرات در ابتدا علیه سهبرابرشدن قیمت نان آغاز شد؛ اما کمکم رنگوبوی سیاسی به خود گرفت و به اعتراض علیه عمر البشیر و سیاستهای اقتصادی او تبدیل شد. در برخی شهرها تظاهرکنندگان خواستار برکناری عمر البشیر شدهاند. او سالهاست به اتهام «جنایت جنگی» و «نسلکشی» در دارفور، تحت تعقیب دیوان بینالمللی کیفری است و حکم جلبش نیز صادر شده. سودان از نظر اقتصادی ورشکسته است؛ قیمت بسیاری از مایحتاج ضروری مردم در ماههای گذشته بهشدت بالا رفته است. در ماه ژانویه نیز علیه افزایش قیمتها تظاهراتی برپا شد که بهسرعت با بازداشت سران اپوزیسیون و فعالان این عرصه سرکوب شد. روز جمعه نیز بعد از برگزاری نماز، سودانیهای معترض در بسیاری از شهرهای این کشور دوباره دست به تظاهرات زدند. تصاویر منتشرشده از سوی فعالان در رسانههای اجتماعی نشان میدهد معترضان اقدام به سوزاندن زبالهها و تایرها کردند و دود غلیظی به هوا برخاسته است. در شهر «امدرمان» در قلب سودان که پارلمان این کشور در آنجا قرار دارد، نمازگزاران شعار «آزادی، صلح، عدالت» سر دادند و خواستار کنارهگیری عمر البشیر شدند و از مسجدی متعلق به حزب اصلی اپوزیسیون سودان، موسوم به حزب الامه سودان، بیرون آمدند. به گفته شاهدان، پلیس ضدشورش فورا به مقابله با آنها برخاست و تعدادی از اعضای حزب اپوزیسیون در بحبوحه سرکوب معترضان بازداشت شدند. حزب اپوزیسیون کنگره سودان بلافاصله بعد از آغاز تظاهرات در کرانه غربی رود نیل، با انتشار بیانیهای اعلام کرد «عمر الدغیری» از سوی نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. یکی دیگر از بازداشتشدگان، محمدطاها، از شاعران بنام سودانی، است که در خارطوم به جمع معترضان پیوسته بود. به گفته شبکه روزنامهنگاران سودانی، در چند روز گذشته دو خبرنگار نیز بازداشت شدهاند. این اعتراضها در شرایطی انجام میشود که گروههای اپوزیسیون خواستار اعتراضهای ضددولتی بیشتری در روزهای آتی شدهاند. بر اساس بیانیه حزب کمونیست سودانی، گروهی از احزاب اپوزیسیون شامگاه پنجشنبه دیدار و توافق کردند «اعتراضات بیشتری» در روزهای آتی انجام شود. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، خواستار آرامش و خویشتنداری شده و از مقامهای سودان خواسته است تحقیقات جامعی درباره تلفات و خشونت انجام دهند. سخنگوی گوترش گفت: دبیرکل سازمان ملل با نگرانی تحولات سودان را دنبال میکند و بر لزوم صیانت از آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز تأکید دارد. هنوز زود است که بتوان گفت عمر البشیر 70ساله که در سال ۱۹۸۹ با همکاری اسلامگرایان در کودتای نظامی علیه دولت منتخب الصادق المهدی و رئیس حزب الامه بر سر کار آمد، به استعفا مجبور خواهد شد یا خیر؛ اما اعتراضها ممکن است فرماندهان ارتش را به سمت مشاورهدادن به رئیسجمهوری برای خروج از قدرت به سود منافع ملی ارتقا دهد؛ اگرچه بهقدرترسیدن یکی دیگر از سران ارتش نیز مطلوب سودانیها نیست. از سوی دیگر، قیام طولانیمدت نیز این کشور را فلج میکند و ممکن است آن را به نوعی هرجومرج مانند آنچه در سال ۲۰۱۱ در لیبی رخ داد و به یک جنگ داخلی منجر شد، تبدیل کند. همین آینده نامطمئن باعث شده رهبران کشورهای عرب که تجربه بهار عربی را پشت سر دارند، همچنان از البشیر حمایت کنند؛ اما تحلیلگران منطقهای بر این باورند که اعتراض به وضعیت معیشتی که بهتازگی در کشورهای عربی رنگ جدیدی به خود گرفته، گونهای دیگر از بهار عربی است که میتواند سال آینده میلادی را برای حکمرانان عرب سختتر از گذشته کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.