به پيمان پاريس بپيونديم
اميرحسن کشاورززاده
پيمان پاريس، در اصل ذيل پيماننامه سازمان ملل در تغيير اقليم (UNFCCC) مربوط به کاهش انتشار گازهاي گلخانهاي است. در ابتدا مذاکرات اين کنوانسيون فقط به مباحث زيستمحيطي محصور ميشد اما به مرور زمان ابعاد ديگري مانند موضوعات امنيتي، حقوق بشر، اجتماعي و اقتصادي وارد مباحث اين کنوانسيون شد. در چند سال اخير نيز موضوعات آب و هوايي در شوراي امنيت سازمان ملل سه بار به بحث گذاشته شده که حاکي از تبديلشدن تدريجي موضوعات زيستمحيطي به ابزار فشار سياسي و اقتصادي بر کشورهاست و اين روند به طور قطع ادامه خواهد يافت. به علاوه ارتباط تنگاتنگي بين امنيت انرژي، توسعه پايدار و مذاکرات تغيير آب و هوا وجود دارد. از اينرو نهادهاي متعددي از سازمان ملل متحد همچون شوراي امنيت، اکوسک (ECOSOC) و بسياري از آژانسهاي وابسته به سازمان ملل در اين موضوعات دخالت دارند. پيمان پاريس يک سند بينالمللي جهانشمول الزامآور است که براي کاهش گازهاي گلخانهاي به يک اهرم حقوقي تبدیل شده است. ايران به عنوان کشوري که اقتصادش متکي به نفت است و به عنوان يکي از کشورهاي انتشاردهنده گازهاي گلخانهاي به منظور پاسخگوبودن بايد عضو رژيم توافقنامه باشد تا متقابلا از چالشهاي آتي آن در امان بماند. ايران با حضور فعال خود در اين کنوانسيون ميتواند از وضع معيارها و استانداردهاي سختگيرانه در مبادلات و همکاريهاي تجاري و بينالمللي جلوگيري کند. اين شرايط بهتر از آن است که ايران با سر باززدن از قبول اين توافق، در آينده به واسطه فشارهاي مجامع بينالمللي در شرايط سختتر، الزامات بغرنجتر، بدون توانايي اعمال نظرات خود و عدم بهرهمندي از مزاياي عضويت، اين کنوانسيون را بپذيرد. عدم مشارکت ايران در سياستگذاريهاي جوامع بينالملل در زمينه تغيیرات آب و هوا ميتواند مخاطرات زيادي را در پي داشت باشد و باعث تکرار وضعيتهايي مثل WTO و الزامات يورو ۵ شود. نکته ديگر اينکه چهرهاي نامطلوب از ايران به عنوان کشوري آلاينده مطرح خواهد شد و اين مجالي براي تاختوتاز و مورد هجمه قرارگرفتن هر چه بيشتر ايران را فراهم ميکند. به علاوه سر باززدن از اين پيماننامه همراستايي با کشورهاي توسعهيافته و مولد گازهاي گلخانهاي بهويژه آمريکاست که چهرهاي نامناسب از ايران به جاي خواهد گذاشت.از جهاتي ديگر نپيوستن به توافق پاريس امکان متهمشدن به تهديد عليه امنيت جهاني با توجه به شکلگيري روند رو به رشد مداخله شوراي امنيت در موضوعات مرتبط با تغيير آب و هوا را افزايش ميدهد. پذيرش اين توافقنامه علاوه بر اینکه موجب معرفي ايران به عنوان کشوري مسئول در زمينه اجتماعات جهاني خواهد شد، باعث رشد استانداردهاي حداقلي براي مراودات اقتصادي با کشورهاي ديگر نيز ميشود. از سوي ديگر، وجود يک اقتصاد کمکربن از هر جهت در درازمدت به نفع ايران خواهد بود و باعث افزايش بهکارگيري انرژيهاي تجديدپذير مانند انرژيهاي خورشيدي يا باد خواهد شد. از ديگر منافع پذيرش پيمان پاريس ايجاد فرصت براي توسعه همکاريهاي زيستمحيطي در سطح منطقهاي و جهان است. از طرفي ايران فرصت بهرهبرداري از عضويت براي اعمال فشار و چانهزني جهت ايجاد شرايط مناسبتر براي رفع تحريمها را به دست ميآورد؛ آن هم با اين استدلال قانعکننده و موجه که با وجود تحريمها امکان اجراي برنامه ملي کاهش انتشار گازهاي گلخانهاي وجود ندارد و مهمتر از همه برطرفشدن احتمال امنيتيشدن موضوع سهم ايران از توليد گازهاي گلخانهای است.با توجه به موارد ذکرشده ضروري است که ايران قبل از تصويب اجرائيشدن موافقتنامه پاريس در کاپ بيستوچهارم، NDC (برنامه مشارکت ملي) را به تصويب برساند تا مجددا مجبور به تهيه يک NDC جديد و احتمالا با شرايط سختتر نشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.