گریز از بودن
شرق: «کودکیِ یک رئیس» اثر ژانپل سارتر و «مرگنامه» اثر ادوارد لُوه دو کتابی هستند که اولی به ترجمه حسین سلیمانینژاد و دومی به ترجمه فرشاد رضایی در مجموعه «پانوراما»ی نشر ققنوس منتشر شدهاند. «پانوراما» چنانکه در توضیح ناشر در آغاز کتابهای این مجموعه آمده شامل کتابهایی است الگوگرفته از مجموعهای که انتشارات گالیمار پایهگذار آن بوده است. هدف گالیمار از طراحی چنین مجموعهای انتشار کتابهای جیبی کمحجم ارزانقیمت، شامل داستانهای بلند، رمانهای کوتاه و بخشهایی از آثار حجیم بوده به این امید که خواننده با خواندنِ این بخشها به خواندن کل آن آثار ترغیب شود. «کودکیِ یک رئیس» داستانی بلند از ژانپل سارتر است و درواقع یکی از داستانهای مجموعهای به نام «دیوار» که سالها پیش به فارسی ترجمه شده و اکنون یک داستان بلند آن دوباره ترجمه و در مجموعه «پانوراما» به چاپ رسیده است. قهرمان این داستان بلند بورژوازادهای است به نام لوسین فلوریه که پدرش کارخانهدار است و او هم باید بعد از پدر در مقامِ او بنشیند. این تقدیری است که بزرگترها برای فلوریه رقم زدهاند. سارتر در این داستان در قالب شرح سرگشتگیهای فلوریه، دغدغههای وجودی و فلسفی خود را بیان میکند. فلوریه، چنانکه در مقدمه کتاب آمده است «راجع به خود پرسشهای رازآلودی در سر دارد» و «بدون کوچکترین اعتقادی میکوشد خود را با تصویری که دیگران بهظاهر از او دارند، منطبق کند. او بدون رویارویی با این احساسِ نابجا که به پوچیِ آزاردهندهای منتهی میشود، میخواهد آن را با غرقشدن در نوعی خیالپروری بپوشاند که برایش نتیجهای جز دلهره یا بازیهای خندهدار ندارد. آیندهای که خانواده برای لوسین در نظر گرفته، تهدیدی است که با بزرگترشدن او بیشتر به چشم میآید. او در دوران نوجوانی در اوج بههمریختگی و بدبینی به جستوجوی هویتش میپردازد و میشود گفت از خودش میگریزد». در این مقدمه همچنین از یادداشت سارتر بر مجموعه «دیوار» درباره لوسین فلوریه و موقعیت او در داستان «کودکیِ یک رئیس»، چنین نقل شده است: «لوسین فلوریه به یکقدمی این احساس رسیده است که وجود دارد؛ ولی آن را نمیخواهد، میگریزد و به تأمل در حقوقش پناه میبرد؛ زیرا حقوق وجود ندارد؛ ولی ممکن است باشد. بیفایده است... . فرار از وجود باز وجودداشتن است». دیگر اثر داستانی که بهتازگی در مجموعه «پانوراما» منتشر شده، رمانی است کوتاه به نام «مرگنامه» از ادوارد لُوه، نویسنده فرانسوی. در مقدمه ترجمه فارسی این کتاب، لُوه نویسندهای معرفی شده که پیش از نویسندگی به نقاشی و عکاسی پرداخته و بعد هر دو را رها کرده و به نوشتن روی آورده است؛ اما در کار نویسندگی از قواعد و قراردادهای معمول پیروی نکرده و دغدغه دیدهشدن نداشته است. در این مقدمه، کتابهای لُوه کتابهایی توصیف شده که «مخاطب را با جملات کوتاه به سبک ژرژ پرک روبهرو میکند تا خواننده خود، ادامهشان را در ذهن بپروراند». در ادامه این توضیح از رمان «مرگنامه»، که از آن بهعنوان مهمترین اثر لُوه نام برده شده، مثال آورده شده است و در معرفی این رمان آمده است: «مرگنامه که شاید بتوان آن را مهمترین اثر ادوارد لُوه قلمداد کرد، سرشار است از خردهروایتها و خاطرات راوی از دوستی که بیست سال قبل از نوشتن رمان، در بیستوپنجسالگی به زندگی خود پایان داد. راوی در طول داستان آن دوستِ ازدسترفته را خطاب قرار میدهد و با این کار سعی در بازسازی خاطرات مشترک و ارائه تصویری جامع از شخصیت دوست قدیمی دارد». آنچه میخوانید، سطرهای آغازین این رمان است: «یکی از شنبههای ماه اوت با لباس تنیس به همراه همسرت از خانه بیرون میآیی. در میانه حیاط به او میگویی راکتت را فراموش کردهای. برمیگردی تا برش داری؛ ولی به جای رفتن سمت کُمدی در راهروِی ورودی که راکت را همیشه در آن میگذاشتی، میروی سمت زیرزمین. همسرت متوجه این کارَت نمیشود. بیرون میایستد. هوا خوب است. او دارد کِیف خورشید را میبَرَد. چند لحظه بعد صدای شلیک میشنود. میدود داخل خانه، اسم تو را فریاد میزند و متوجه میشود دری که به راهپله زیرزمین منتهی میشود، باز است. پایین میرود و تو را آنجا مییابد. با تفنگی شکاری که با دقت آمادهاش کرده بودی، گلولهای به سرت شلیک کردهای. روی میزِ مقابلت یکی از کتابهای کمیکاستریپ را باز گذاشتهای. همسرت در آن بحبوحه آنی خم میشود روی میز و کتاب بسته میشود و او هرگز نمیفهمد که این قرار بوده آخرین پیغام تو باشد. من هرگز وارد این خانه نشدهام؛ ولی حیاطش را طبقه همکفش را و زیرزمینش را میشناسم...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.