|

رمزگشایی از مرگ منتقد سعودی

نزدیک به سه ماه از قتل فجیع جمال خاشقجی روزنامه‌نگار سرشناس عربستانی در کنسولگری این کشور در استانبول می‌گذرد. دولت ترکیه همچنان محمد بن‌سلمان ولیعهد عربستان را به‌طور غیرمستقیم مسئول و آمر قتل این روزنامه‌نگار می‌داند اما هنوز جزئیات دقیقی از فعالیت‌های خاشقجی قبل از قتل و آنچه باعث شد از یک مدافع اصلاحات در عربستان به منتقد جدی محمد بن‌سلمان و حکومت این کشور تبدیل شود، منتشر نشده است. روز گذشته روزنامه واشنگتن‌پست با انتشار گزارشی، از بخشی از این زوایای پنهان پرده برداشته است؛ جمال خاشقجی یکی از یادداشت‌نویسان این روزنامه بود. واشنگتن‌پست در گزارش اختصاصی خود از رابطه خاشقجی و یک بنیاد قطری پرده برداشت. این روزنامه‌نگار پس از خروج از عربستان مورد توجه قطری‌ها قرار گرفت که در سال‌های اخیر به رقیب عربستان در منطقه تبدیل شده‌اند. طرف‌های قطری به او پیشنهاد نگارش مقالاتی در روزنامه‌های آمریکایی را می‌دادند و اطلاعات و مستنداتی هم برای این یادداشت‌ها در اختیار خاشقجی قرار می‌دادند. مگی میچل سالم، مدیر اجرائی «بنیاد بین‌المللی قطر» شخصی بود که در این زمینه با خاشقجی در ارتباط بود. این بنیاد در حوزه آموزشی و فرهنگی در جهان عرب فعالیت می‌کند و دفتر مرکزی آن در نیویورک قرار دارد. این بنیاد قطری از خاشقجی خواسته بود تا در یادداشت‌ها و مقالات خود رویکرد انتقادی علیه عربستان اتخاذ کند. به نوشته واشنگتن‌پست، تحلیلگران این روزنامه که از بخش خبری این روزنامه مستقل عمل می‌کند، گفته‌اند از این ارتباطات و تلاش‌های مؤسسه قطری برای نفوذ بر خاشقجی هیچ اطلاعی نداشته‌اند. این گزارش که اخیرا در روزنامه واشنگتن‌پست منتشر شده فاش می‌کند خاشقجی روابط نزدیکی با این بنیاد قطری داشته تا حدی که حتی به او موضوعاتی برای مقالات خود پیشنهاد می‌دادند. این روزنامه به این موضوع اشاره می‌کند که افشای این رابطه تردید‌هایی در میان حامیان خاشقجی ایجاد کرده است. این روزنامه به نامه‌های مکتوبی بین خاشقجی و مدیر اجرائی مؤسسه بین‌المللی قطر اشاره می‌کند که نشان می‌دهند مگی میچل سالم در برخی موارد موضوعاتی را برای یادداشت و مقاله در اختیار جمال خاشقجی قرار می‌داد و او نیز در چند نوبت در یادداشت‌ها و مقالاتی مطابق آنچه این بنیاد قطری خواسته بود به انتقاد از حکومت عربستان می‌پرداخت. «مگی میچل سالم» دیپلمات سابق آمریکایی بود که درحال‌حاضر فعالیت سیاسی می‌کند و می‌گوید در 13 سال اخیر رابطه نزدیکی با جمال خاشقجی داشته و تلاش می‌کرد این روزنامه‌نگار را به اتخاذ مواضع تند و متعدد علیه عربستان تشویق کند. بنیاد بین‌المللی قطر مؤسسه‌ای است که رابطه نزدیکی با دولت قطر دارد. دولت قطر هم در سال‌های اخیر رابطه‌ای پرتنش با عربستان دارد. حکومت عربستان با این ادعا که قطر از گروه‌هایی مانند اخوان‌المسلمین حمایت می‌کند این کشور را حامی تروریسم دانسته و رابطه خود را با قطر قطع کرده است. در همین راستا حکومت عربستان مرز زمینی خود با قطر را نیز مسدود کرد تا به دوحه برای تغییر مواضعش فشار وارد کند. براساس گزارش واشنگتن‌پست، مگی میچل که مستقیما با دولت قطر مرتبط بوده تنها به ارائه سوژه و پیشنهاد درباره نگارش مقالات اکتفا نمی‌کرده بلکه از طریق بنیاد بین‌المللی قطر برای این روزنامه‌نگار، یک مترجم انگلیسی و یک محقق نیز استخدام کرده بود. مگی سالم در دفاع از روابطش با خاشقجی می‌گوید، کمکی که به خاشقجی کرده بود در جهت تأمین منافع آمریکا و نیز بهبود موقعیت خود در ایالات متحده صورت گرفته است. این در حالی است که در سپتامبر ۲۰۱۷ و هم‌زمان با آغاز انتشار مقالات خود در واشنگتن‌پست، خاشقجی قصد داشت بودجه‌ای دومیلیون‌دلاری از سوی دولت عربستان با هدف تأسیس یک اندیشکده در واشنگتن دریافت کند. دیوید ایگنشس ‌روزنامه‌نگار سرشناس واشنگتن‌پست چند روز پس از قتل خاشقجی در کنسولگری عربستان در استانبول این نکته را افشا کرده بود که خاشقجی از زمان تنش بین ریاض و دوحه اغلب با مگی میچل سالم، مدیر اجرائی بنیاد بین‌المللی قطر در دوحه نشست‌هایی برگزار می‌کرد. این تحلیلگر ارشد واشنگتن‌پست با اشاره به برخی جزئیات گفته بود که خاشقجی و میچل چهارم جولای ۲۰۱۷ در رستورانی در لندن دیدار داشتند و در آنجا بعد از آغاز طرح اصلاحاتی محمد بن‌سلمان در عربستان خاشقجی تمایلش برای رفتن به واشنگتن را مطرح کرد اما دو هفته بعد از ورود به واشنگتن به دلیل اینکه به این نتیجه رسیده بود که تصمیمش اشتباه است، تصمیم به بازگشت گرفت و در آگوست ۲۰۱۸ به دفتر میچل در دوحه رفت و از او سؤال کرد که امکان دارد برنامه‌اش را متوقف کند و به یک جزیره دوردست برود که میچل او را منصرف کرده بود. واشنگتن‌پست این نکته را نیز مورد اشاره قرار می‌دهد که خاشقجی مدافع اصلاحات مورد نظر محمد بن‌سلمان در عربستان بود؛ خود را مخالف نمی‌دانست اما به ایجاد تغییر ریشه‌ای در کشورش باور نداشت. بااین‌حال در بسیاری از مواقع در برابر درخواست‌ها برای اتخاذ مواضعی انتقادی علیه عربستان مقاومت می‌کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.