|

فرزند جنگ به شمشير رو کند! خوني که سهم اوست در رگ مظلوم خوش‌تر است!*

حميد فريد: خرده‌هوشي و سر سوزن ذوقي کافي است تا حميد عجمي را به جان شناخت؛ استاد بي‌بديل خط معلی، هنرمند فرزانه‌اي که توانست در عالم خوشنويسي طرحي نو درافکند، صاحبدلي که صفا و معرفت ذاتي‌اش در تابلوهايش انعکاسي هنرمندانه يافت و توانست دل بسياري از جوانان نسل جديد را بربايد. عجمي خوشنويس و طراح گرافيک است و شاگردي استاد غلامحسين اميرخاني و کيخسرو خروش را در کارنامه هنري‌ خود دارد و به‌سبب ابداع خط معلي در سال 1378 مدرک درجه يک هنري خود را ازسوی فرهنگستان هنر دریافت کرده است. همچنين مي‌توان به برگزاري نمايشگاه‌هاي انفرادي در داخل و خارج از کشور از جمله تهران ‌موزه‌ رضا‌ عباسي، پاريس سازمان يونسکو، لبنان مرکز هنرهاي تجسمي، فيليپين مرکز هنرهاي زيبا، آلمان نمايشگاه کتاب فرانکفورت و... اشاره کرد. بيش از يک دهه از آخرين نمايشگاه استاد حميد عجمي با عنوان «الله‌من» مي‌گذرد. به گفته او پس از چندين سال که بر مسند سکوت و سکونت بيتوته داشته است، مجموعه‌اي از طراحي‌هاي مفهومي با عنوان «نه زن، نه جنگ» را در قالب آثاري در گالري شيرين به نمايش گذارده است. در بخشي از بروشور نمايشگاه استاد عجمي چنين آماده است: «من مخالفم! مخالف بخشي از درونم که سخت با نيک‌بيني و نيک‌خويي من سرِ ستيز دارد. در اين سال‌ها که دنيا را به بهره نشسته‌ام، جز جاه و قدرت و مقام، بقيه صفات بشري را قابل انفکاک از گستره نفس انساني يافته‌ام. نيک هويداست که جاه و مقام از فرزندان خلف قدرت‌اند، پرده آن وقتي دريده مي‌شود که فرشته مرگ ندا سر داده، انسان را فراخواند». ديدن اين آثار برايم بهانه‌اي را ساز کرد تا جسارت کنم و در محضرش به گفت‌وگويي کوتاه درباره اين نمايشگاه بنشينم. - چرا نه زن نه جنگ: جنگ‌طلب نيستم ولي گاهي با جنگ موافقم، اما نه جنگي که به حمايت قدرت باشد... جنگ دفاع نيست. ما در دينمان هم ننشستيم تا فقط دفاع کنيم، مگر حسين‌بن‌علي فقط دفاع کرد؟ او زير بار ذلت نرفت؛ امام حسين(ع) دفاع نکرد! جنگيد. معمولا اين‌طور است که در جملات مفاهيم کلمات بيشتر تقديراتش با هم‌جواري با کلمات ديگري روشن مي‌شود؛ برای مثال وقتي شما «نه زن، نه جنگ» را عنوان مي‌کنيد، اينجا چون جنگ منفي است به وجهي از وجود زن اشاره مي‌شود اينجا همه زن نيست (عنوان نمايشگاه ارتباطي به مخدوش‌شدن منزلت و کرامت زنان ندارد و از مخالف‌بودن با تفکر و جنسيت والاي بانوان شايسته اين ديار برائت مي‌جويم) اينجا در بحث سمبوليسم ريشه يک سمبل براي اهل قدرت است. اغلب جنگ‌ها به‌دست قدرت‌ها انجام مي‌شود و آن هم براي پول، قدرت، جاه و مقام است و پس از کسب آنها ختم به جنايت و لذت مي‌شود. شايد مفهومي مثل پول، هم خوب و هم بد باشد، اما «نه جنگ» وجه منفي «نه زن» است. - بيش از يک دهه سکوت حميد عجمي: در اين سال‌هاي گذشته من نمايشگاهي نداشتم و با رسانه‌اي هم صحبت نکردم. من هم دلم شکست... برای روان‌شدن فرهنگ جاري، آن هم براي مملکتي که همه پشتوانه‌اش فرهنگ و هنرش است، وجه مردمي هنرمند مهم است و من هم بري از اين امر نيستم. در جهان جديد ظلم‌ها مدرن شده است مثلا شما گوشي تلفن‌همراهتان را گران مي‌خريد و بعد از يک سال که مي‌خواهيد بفروشيد شايد نصف آن مبلغ هم از شما نخرند، اين فاصله پولي ظلمي است که به شما شده است، اين ظلم مدرن است و بشر امروز با آن سازگار است و کساني هم که پايه‌گذار اين امر هستند نیز مي‌دانند چه بايد بکنند که مصرف‌کننده پولش را هزينه کند و اصلا متوجه نشود. اين پروژه براي چند سال پيش است که از بين سوژهاي هبوط آدم، چهار قديسه (نقاشي‌خط) انتخاب شد و از بين 70 تابلو 15 عدد از اين تابلوها آماده شد براي نمايشگاه. - چرا نمايشگاه خوشنويس نه: هنرمند وقتي 20، 30 سال کار هنري مي‌کند، چه در حوزه نظر و چه در حوزه عمل، نهايت به اين نتيجه مي‌رسد که اصل هنر يعني موضع هنر، يعني نظر من! منتهي اين من به مفهوم اومانيسم ختم نمي‌شود که بگويم من يعني حسم یا مواضع و جهان‌بيني‌ام! هنرمندي که عمري را به پاي کار هنري به‌صورت حرفه‌اي مي‌گذارد، از تکنيک بيرون مي‌آيد چون امر پيچيده‌اي برايش نيست. بعد با احساس موضع‌اي که دارد ‌پيش مي‌رود. راه ماندگاري يک هنرمند فقط در موضع‌اش است. بعد رفته‌رفته به اين سمت حرکت مي‌کند که ديگر مقهور هنر نباشد بلکه از هنر استفاده بکند براي اينکه بتواند حرفي را گسترده‌تر از دايره هنر مطرح بکند، در عين اينکه وقتي اين حرف گسترده‌تر از وادي هنر مطرح بشود از هنر عاري نيست. اين مهم سال‌هاست که ذهن من را مشغول کرده است؛ من براي خودم يک‌سري مطالعات و فکر و ايده داشتم و احساس کردم ابزارش را هم لازم دارم، ولي چون در حوزه گرافيک و خوشنويسي کار کرده بودم، نمي‌توانستم آن را در اين فضاها نشان بدهم؛ نياز داشتم به اينکه در اين چرخه فکري و ذهني، بُعد ديگري هم به کار من بيايد تا بتوانم به‌صورتي از سايه‌ها بيشتر استفاده کنم، به‌ همین دلیل تصميم گرفتم به سمت فضاي سه‌بُعدي بروم و احساس کردم با آنها مي‌توانم حرف بزنم، در عين اينکه آنها هم وقتي تثبيت مي‌شوند دوبعدي‌اند ولي القاي سه‌بُِعد را نمايان مي‌کنند. باطن و ذات تفکر فرهنگ ايراني مشحون از هنر و ادبيات و عرفان است ولي ديدم بهترين کار اين است که به اقليم خودمان فکر نکنم زباني انتخاب شد براي همه مردم دنيا که قابل فهم باشد. - آيا باز شاهد چنين فضاهايي هستيم: من هميشه سعي کردم هم درست حرف بزنم و هم حرف درست بزنم و در وادي هنر اين‌طور نبوده که براي خوشايند و پسند مخاطب حرف بزنم. من که از همين مردم هستم و همه ماجراهاي اطراف را مي‌بينم، سعي کردم در درون خودم يک واکنش داشته باشم ولي واکنشم سطحي نبود، بلکه احساسم اين بود که همه ملت‌ها به‌نوعي درگير اين شرايط هستند. بعد از اين هم خواهيم داشت ولي شايد براي اين نوع کارها داشتن اسپانسر براي هنرمند بهتر باشد. نمايشگاه حال حاضر با سرمايه شخصي خودم بر پا شده است. رسالت هنري حميد عجمي: هنرمند اگه بخواهد در يک شرايطي حرفش را بزند الزامي به اين ندارد که بگويد جامعه بحران زده است و من به بحرانش کمک کنم؛ هنرمند بايد پانسماني فراهم کند. من تيزي حرف‌هايم را گرفتم ولي حرفم را زدم؛ فهم سخن چون نکند مستمع/ قوت طبع از متکلم مجوي. اساس هنر شرق باطني است و مخاطب خاصي ندارد، هنرمند شرقي براي هيچ‌ کار مي‌کند. ما اصولا وقتي آن چيزي که در جانمان نهفته است غليان مي‌کند، متوجه مي‌شويم و اين امر حقيقتي است در وجودم و اين امر فاعل مطلق است که دارد کار مي‌کند و ما داريم کمک مي‌کنيم آن تجلي و ظهور پيدا کند و اين نوع فکر در ذهن من در تمام اقسام کارهايم کاملا مشهود است و اگر کسي آثارم را ببيند درمي‌يابد در باطن اين آثار يک امر باطني نهفته است؛ يعني المان‌هايي که انتخاب کردم و فضاهايي که ساختم در واقع کامپيوتر مقهور من بود نه اينکه مقهورش باشم. گفت: مي‌رود آنجا که خاطرخواه اوست... *عنوان يکي از تابلوهاي به نمايش گذارده در نمايشگاه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.