پاسخگویی برای نقض حقوق کودکان
ملیحه ملک، مدیرعامل سازمان حفاظت از آموزشوپرورش، در شرایط ناامنی و درگیری (PEIC) در لندن بهمناسبت فرارسیدن روز جهانی حقوق بشر در یادداشتی به وضعیت ناگوار میلیونها کودک در مناطق جنگی امروز اشاره کرده است. بخشهایی از آن را میخوانیم: نگاهی به حوادث چند سال اخیر نشان میدهد که جهان در حمایت از تعهدات مندرج در اسناد آن، بهویژه هنگامی که به محافظت از کودکان مربوط میشود، شکست خورده است؛ برای مثال، در بخشهای تحت کنترل جداییطلبان شرق اوکراین که در آن بیش از 200 هزار کودک در مناطق نظامی به مدرسه میروند، به پنجره مهدکودکها شلیک شده است. در ماه آوریل (فروردین) نیروی هوایی افغانستان، با حمایت آمریکا و مشاوران ائتلاف ناتو، 36 دانشآموز، معلم و پدرومادر را در مراسم فارغالتحصیلی کشته و 71 نفر دیگر را مجروح کرده است. در ماه آگوست (مرداد) ائتلاف به رهبری عربستان در یمن با بمباران یک اتوبوس مدرسه، 40 پسربچه در سنین 6 تا 11 سال را کشت. پیداکردن نمونههای هولناکتر از خطر و تهدید کودکان در معرض خطر در تأسیسات آموزشی که باید امنترین مکانها باشند، کار سختی نیست. هنگامی که جامعه بینالمللی اعلامیه جهانی حقوق بشر را تصویب کرد، دنيا جنگ جهانی وحشتناکی را که در آن فجایع متعددی بهبار آمد، تجربه کرده بود. در آن زمان، رهبران جهان مصمم شدند نظم جهانی عادلانهتر و هماهنگتر که حمایتهای اساسی را برای همه فراهم آورد، تضمین شود. اما روشن است که امروز اعلامیه جهانی به همان اندازه لازم و مهم است که در آن زمان بود. به گزارش یونیسف، تعداد کودکانی که در مناطق جنگی زندگی میکنند نسبت به دهه گذشته 74 درصد افزایش یافته است. علاوه بر آن یک گزارش جدید نشان میدهد که بین سالهای 2013 و 2017 بیش از 12هزارو 700 مورد حمله به محیطهای آموزشی رخ داده و به بیش از 21 هزار دانشآموز و معلم در حداقل 70 کشور آسیب وارد آمده است. آموزشوپرورش یک حق اساسی بشر و یکی از مهمترین چیزهایی است که جهان میتواند در اختیار کودک بگذارد. سازمانی که من نماینده آن هستم، «بنیاد آموزشوپرورش فراتر از همه» به آموزشوپرورش به عنوان بالاترین حق برای «توانمندسازی» نگاه میکند، زیرا مؤثرترین ابزار برای کاهش فقر، ایجاد رشد اقتصادی و ایجاد جوامع صلحآمیز و سالم است. با وجود اهمیت تحصیل برای پیشبرد سایر وجوه حقوق بشر، افرادی که در قدرت قرار دارند از حمایت از نهاد آموزشوپرورش ناتوان ماندهاند. «ائتلاف جهانی برای حمایت از آموزشوپرورش در مقابل حملات» گزارشهایی درباره رفتارهای وحشیانه گروههای مخالف دولت در جنوب سودان و جنایت نسبت به صدها کودک دانشآموز و معلمان در سالهای 2013 تا 2015 منتشر کرده است. برای این کودکان و بیشمار کودکان دیگر مانند آنان، هیچچیز مانند یک «مکان امن» برای یادگیری و برنامهریزی برای آینده نیست. خطر مرگ یا آسیب امری است که پیوسه وجود دارد. در بسیاری از نقاط جهان، کودکان صرفا به این خاطر هدف قرار میگیرند که نماد آینده هستند. مسئله فقط به حمله شورشیان و غارت کلاسهای درس محدود نمیشود بلکه طرفین درگیر در بسیاری از مناطق جنگی بهطور سیستماتیک برای بیثباتکردن و تضعیف روحیه جوامع بهطوریکه هرگز نتوانند بهبود بیابند، کودکان را هدف قرار میدهند. هفت دهه پس از جنگ جهانی دوم، قدرتهای جهانی و منطقهای هنوز درگیر جنگهای نیابتی هستند که محرومیت کودکان مناطق جنگی از آینده را در پی دارد و گاهی اوقات به بهای زندگی آنان تمام میشود. در بسیاری از موارد، همان کشورهایی که باید برای صلح و امنیت ایستادگی کنند، خود ناقض حاکمیت قانون و تعهدات بینالمللی برای حمایت از حقوق بشر میشوند. نقش هیچ نهادی در این میان واضحتر از شورای امنیت سازمان ملل نیست. سوءاستفاده مداوم از حق وتو از سوی یکی از پنج عضو دائم این شورا سبب میشود هیچ پاسخگویی در مورد حملات به کودکان و شهروندان در مناطق جنگی در کار نباشد. آنان که آشکار حقوق بشر را نقض میکنند دیگر ترسی از عواقب آن ندارند. صرفنظر از اینکه مرتکبان این اعمال عضو دائم شورای امنیت و عضو قدرتمند G7 یا یکی از گروههای مسلح بیشمار باشد، باید قانون بینالمللی بهتمامی به کار گرفته شود. روز جهانی حقوق بشر زمان آن روشنگری درمورد تأثیر جنگ در آموزش کودکان است. در جهانی که هر روز وابستگی متقابل بیشتر میشود و چالشها تشدید میشوند، اهمیت کلیدی آموزشوپرورش نیز در توسعه، صلح و رفاه بیشتر میشود. نمیتوانیم 70 سال دیگر صبر کنیم تا مبانی حقوق بشر فراهم شود. همه کسانی که مرتکب خشونت علیه کودکان میشوند، باید بدون هیچ استثنائی پاسخگو باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.