|

آنچه بدون پول هم می‌توان خرید

کامل حسینی. معلم

دفع تهدیدهای کدام دسته از آسیب و کمبودهای درون سیستم آموزش‌وپرورش نیازمند تخصیص اعتبار و بودجه‌های کلان است؟ و آیا رفع همه مشکلات و دفع تهدیدهای آسیب‌زا نیازمند صرفِ بودجه و اختصاص پول است؟ آیا نمی‌توان با اِعمال چندین روش نسبتا ساده و بدیهی، احتمال بروز برخی آسیب‌های درون یک نظام آموزش‌وپرورش را بدون اختصاص بودجه ویژه، کاهش داد؟ بر همگان آشکار است که مدت چند سال است که وزارت آموزش‌وپرورش با کمبود بودجه و اعتبارِ خود مواجه است و اجرای هرگونه پروژه‌ای برای تحقق اهدافش، مستلزم اختصاص بودجه و اعتبار کافی در این راه است. اما کمبود بودجه و چالش‌های پیش‌روی آن تمام زوایای مسئله نیست، بلکه هنوز برنامه‌ها و عملکردهای آموزشی و پرورشی فراوانی وجود دارند که اجرای آنها اختصاص بودجه و هزینه مالی را نمی‌طلبد. کافی است اندکی روحیه تأمل و نوگرایی داشته باشیم تا بتوانیم بدون پول هم برخی موفقیت‌های به‌ظاهر کوچک و ساده اما مهم را بخریم. این‌گونه عملکردها بیشتر از آنکه از کمبود بودجه آسیب ببینند، از موارد متعدد دیگر سرچشمه می‌گیرند اما در اینجا مجال و هدف بحث چنین می‌طلبد که از ذکر آنها خودداری کنیم. یکی از این امور بدیهی که به‌منظور تسهیل فرایند یادگیری دانش‌آموزان و نیل به اهداف متعدد (منظور مقطع دوره دبیرستان) باید مورد نظر باشد، توجه به میزان وقت و ساعت آموزش در کلاس‌ها است؛ یعنی تعیین زمان استاندارد برای زنگ کلاس‌ها. در برخی کشورهای توسعه‌یافته دنیا زمان حضور معلمان در کلاس کمتر از 50 دقیقه است، این یعنی حالت کلی زمان زنگ درس آنچنان طولانی نیست که انگیزه و علاقه و تحمل دانش‌آموزان را تحت تأثیر خود قرار دهد؛ در حقیقت کوتاه‌کردن ساعت کلاس و نزدیک‌شدن به زمان استاندارد، اثر‌گذاری بیشتری خواهد داشت؛ زیرا زمان 90 دقیقه بازدهی کار هرگونه تدریس موفق و حوصله دانش‌آموزان را تهدید می‌کند. در حقیقت با صرف تکیه بر هنر معلمی نمی‌توان بازدهی مفیدی برای زمان طولانی در نظر گرفت، بلکه در کنار هنر معلمی و برای تأثیر روش تدریس معلم به فاکتورهای دیگری نظیر برنامه درسی غنی و مناسب، زمان استاندارد برای حضور معلم در کلاس‌ها و... نیاز خواهیم داشت. زنگ‌های طولانی در حقیقت به‌مثابه نوعی رژیم غذایی نامناسب هستند که در آن، صرف غذا در دو یا سه وعده تا حدودی بر بدن انسان فشار وارد می‌آورد، اما اگر مقدار همین دو، سه وعده را با وعده‌های متعدد اما سبک‌تر جایگزین کنیم، شاهد نتیجه بهتری برای سلامتی انسان‌ها هستیم. طبق تجربه واقعی، خستگی‌ها، بی‌نظمی‌ها، ناسازگاری‌ها میان دانش‌آموزان و معلمان در کلاس به زمان طولانی ساعت کلاس برمی‌گردد، زیرا برخی دانش‌آموزان زمانی که زنگ طولانی را -آن هم در فضای خشک و بی‌روح کلاس‌ها- پیش‌روی خود می‌بینند گونه‌ای از فشار روانی بر آنها وارد می‌شود که تنها راه رهایی از آن را شلوغی و پرحرفی و بی‌توجهی به درس می‌دانند. اگر در دانشگاه دانشجو می‌تواند در کلاس یک ساعت‌ونیم یا دو ساعت دوام بیاورد، فضای علمی و تخصصی، شرایط و قدرت یادگیری دانشجویان بسیار متفاوت‌تر از دانش‌آموزانی است که به‌طور عمومی و سطحی‌تر و ساده‌تر درگیر فرایند یادگیری‌اند و زمان طولانی 90 دقیقه برای دانش‌آموزان چندان مناسب نیست. پیشنهاد می‌شود سه زنگ طولانی مدارس را با تعداد زنگ‌های بیشتر اما کوتاه‌تر جایگزین کرد تا شاید احتمال بروز برخی آسیب‌ها را در فرایند تدریس به حد پایین‌تری بیاوریم و شاهد بهره‌وری رضایت‌بخش‌تری در سیستم آموزشی و پرورشی دانش‌آموزان باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.