آیا آمریکا تسخیر شده است؟
ناتان هلر، ستوننویس نيويوركر، در مقالهای به مسئله باورهای اعتقادی خرافی مردم آمریکا پرداخته و جنبه اجتماعی و ریشههای تاریخی آن را بهویژه در دوران بردهداری در آمریکا کاویده است. بخشهایی از این مقاله را میخوانیم. حدود یک سال پیش، چندروزی را در ساوانا و جورجیا میگذراندم و یک بلیت برای یک تور «ارواح» خریدم؛ اولینباری بود که چنین توری میگرفتم. شب شنبهای بود. برنامه این بود که مکانهایی تسخیرشده را در جاهای مختلف شهر ببینیم و بعد با عجله به سر شام از پیش رزروشده برویم. من بهطور معمول علاقهای به چیزهای ترسناک ندارم - از فیلمهای ترسناک پرهیز میكنم و به این چیزها اعتقادی ندارم، اما ساوانا به این میبالد که شهری تسخیرشده است و گذراندن ساعتهای گرکومیش غروب در پاركها و تعریفکردن این داستانها کار جالبی به نظر میرسید. یک شب پاییزی دوستداشتنی و کمی ترسناک بود: مرطوب و کمی گرم و سرخ به رنگ برگها و خزههای تغییر رنگداده. در گروههای حداقل چهارنفره به راه افتادیم. راهنما درباره ارواح بسیار صادقانه صحبت میکرد. از گوشی موبایل خود صداهایی مشابه تونل باد پخش کرد و از ما پرسید که آیا صداهای جیغی در آنها شنیدهایم یا نه. اگر میشنیدم، تعجب میکردم چون بیشتر گوشیهایی که به آنها برخوردهام حتی در ضبطکردن صداهای معمول در وسط شهر نیویورک مشکل داشتند. اما بهنظر میرسید که بقیه افراد نسبت به من حس شنوایی قویتری داشتند. راه میرفتیم و نمای عمارتهای مجللی را میدیدیم که ساکنانشان به قتل رسیده بودند، یا خودکشی کرده یا طلسم شده بودند. راهنمای ما گفت در یک خانه گاهی اوقات و بعضی شبها، صاحبخانه نوری کورکننده به افراد تور میاندازد و فریاد میزند که بروند. این خانه واقعا به نظر من خیلی تسخیرشده نمیآمد، اما چیزی که گفته میشد، بهنظرم نامربوط نمیآمد. در طول قرنها افرادی که در اینجا قدم میزدند، میگفتند احساس کردهاند سایههایی از مقابل آنها رد شده یا احساس نفس تنگی یا وزنی زیاد روی سینه داشتهاند. او گفت یکی دیگر از چیزهای ترسناکی که باید درباره میدان کالهون بدانیم، این است که این مکان، محل دفن بردگان بوده است. تخمین زدهاند که هزار جسد زیر چمنها دفن شده است، اما هیچکس دقیق نمیدانست کجا چون این قبرها دستهجمعی و بینشان بودند. روز بعد و در طول هفته بعد گاهی درباره تور میدان کالهون فکر کردم. ابهام عمدی توضیحات راهنما من را در فکر فرو برد و به علت شیفتگی آمریکاییها به چیزهای ترسناک و جادویی فکر کردم. هرگز درک نمیکردم وقتی مردم از ترس از اشباح صحبت میکنند، چه منظوری دارند یا چطور میشود درباره تسخیرشدن یک فرد یا یک مکان صحبت کرد. (معمولا درباره افرادی که نیاز به درمان دارند، از اصطلاح «در تسخیر گذشتهها» استفاده میکنیم). عقلگرایان -لااقل خود من- معتقدند افرادی که احساس میکنند «سایههایی از جلویشان رد شده است»، به اوهام و خرافات دچار شدهاند. اما آیا «خرافات» واقعا واژه درستی برای توصیف چنین چیزی است؟ آیا این امکان وجود دارد که این ماجراهای تسخیرشدن واقعی باشد، همانطور که آدم هنگام گذشتن از مقابل صندلیای که مادرش همیشه روی آن مینشست، بغض گلویش را میگیرد و در واقع آمریکاییها درست نمیتوانند با واقعیتهای ملموس گذشته مواجه شوند؟ ساوانا به اینکه یکی از تسخیرشدهترین شهرهای آمریکاست، مباهات میکند و قرنها وقایع ناخوشایند را به رخ میکشد. با این حال، بهندرت درباره تاریخ خود بهعنوان بزرگترین بندر بردهداران و بازار بردهفروشی صحبت میکند و به گذشتهاش کمتر توجه کرده است. این نوع سرپوشگذاشتنها در آمریکا روندی معمول است، نه استثنا. آمریکاییها دوست دارند فکر کنند آدمهای رک و راستی هستند اما فرهنگ ملی بحث و گفتوگو پر از ابهام است و پوشیده در ابری از خرافات، انکار و امید و آرزو. وقتی روزگار تیرهوتار میشود، ما درباره شر و بدیهای ملموس و واقعی صحبت میکنیم: «مشاغل» بهانه بیگانهستیزی میشود و «آزادی» مجوز دستیابی به سلاحهای مرگبار. در هفتههای اخیر معلوم شده است که زنان بیشماري در صنایع مختلف، مجبور شدهاند با سوءاستفاده و تجاوز بسازند و سکوت کنند. به عبارت دیگر، ما دقیقا به شکلی واقعی و دردناک «تسخیر شده»ایم. هنوز هم تسخیرشدگی را در زبان و در زندگی خود پدید میآوریم. ما درباره ارواحی که ما را تعقیب و تسخیر میکنند، صحبت میکنیم؛ چراکه دوست نداریم با گذشته خود جدی روبهرو شویم؛ بهویژه جشن هالووین امسال کمتر به غولهای آدمخوار و زامبیها، جادوگران و اشباح مربوط میشد و بیشتر در آن به خودمان و جامعه خودمان پرداختیم. یکی از معضلات ماههای اخیر این بود که ما شاهد آن بودیم که مردم با اسلحه بیشتر از هر شبحی آدم میکشند. شاهد نژادپرستی و نفرتپراکنی در برنامههای پرمخاطب تلویزیون بودیم. شاید بهترین زمان برای گفتنش نباشد ولی شاید از این تذکر بتواند از آیندهای ترسناکتر جلوگیری کند. وظیفه این است که با آنچه دفن شده است، رویارو شویم و از آن صحبت کنیم. من هنوز به اشباح اعتقاد ندارم، اما به اینکه تسخیرشدهایم، معتقدم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.