رؤسای راضی ایران و ترکیه
روحاله نخعی : یک روز پس از آنکه رئیسجمهوری آمریکا اعلام کرد بهسرعت و بهطورکامل نیروهایش را از سوریه خارج میکند، رؤسای جمهور دو کشور از بازیگران اصلی سوریه با هم دیدار داشتند. پس از اعلام تصمیم ترامپ، بسیاری از رسانهها و تحلیلگران به این موضوع پرداختند که ایران و ترکیه، در کنار روسیه، نقشآفرینان اصلی فرایندهای سوریه خواهند شد. همان زمان اما حسن روحانی، رئیسجمهوری ایران، در سفر ازپیشتعیینشدهاش در ترکیه بود. روحانی در کنار رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، قرار گرفت تا تأکید دو طرف برای تحکیم روابط و تشدید تلاشها برای برقراری صلح و قانون در سوریه پساآمریکا، توجه رسانهها را به خود جلب کند. صحبتهای دو رئیسجمهوری زیر سایه تصمیم ناگهانی ترامپ، معنای مهمتری پیدا کرده بود، چون از نگاه رسانهها، آنها حالا بدون دخالت آمریکا دست بازتری در تصمیمگیری در منطقه داشتند و خواستههای آنها به اجرا بسیار نزدیکتر میشد. رسانههای آمریکایی، این موضوع را در نگاه به سفر روحانی نیز درنظر گرفتند. سیانان در گزارش خود از این دیدار بعد از اشاره به تأکیدهای دو مقام سیاسی بر همکاری در حفظ صلح و تمامیت ارضی سوریه، تصمیمات ترامپ را در راستای رابطه ترامپ و اردوغان بررسی کرد: «دستور خروج از سوریه که متحدان ایالات متحده در منطقه را غافلگیر کرد، بعد از تماس تلفنی جمعه گذشته بین ترامپ و اردوغان صادر شد. خروج ایالات متحده از سوریه ممکن است در تلاش ترکیه برای فشار به نیروهای کرد در سوریه به سود این کشور باشد. ترکیه میخواهد تقویت پکک از سوی این گروه را متوقف کند. پکک از دید این کشور یک گروه تروریستی است». سیانان در ادامه نوشت: «در خبر دیگری که احتمالا مربوط به این خبر است، ایالات متحده در روز سهشنبه فروش 3.5 میلیارد دلاری سیستم موشکی پاتریوت به ترکیه را تأیید کرد». یک مقام ترکیهای در گفتوگو با سیانان خبر از استقبال این کشور از تصمیم آمریکا داد و گفت این تصمیم در چارچوب گفتوگوهایی است که در تماس تلفنی اخیر بین اردوغان و ترامپ انجام شده است: «ترکیه و ایالات متحده همکاری بسیار نزدیکی در گسترهای از مسائل دارند. ما از این فرصت برای تقویت بیشتر همکاریها با متحدمان در ناتو استقبال میکنیم».الجزیره که تصویری لبخندبهلب از روحانی در کنفرانس خبری را برای گزارش خود از صحبتهای دو رئیسجمهور برگزیده است، از تعهد دو طرف بر پایان درگیریها در سوریه نوشت. این رسانه در همان ابتدای گزارش اما به سکوت دو رئیسجمهور در این کنفرانس درباره تصمیم آمریکا پرداخت: «اما دو مقام سیاسی درباره اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، حرفی نزدند. ترامپ اعلام کرد نیروهای ایالات متحده را از این منطقه جنگزده خارج میکند و علیه داعش اعلام پیروزی کرد».الجزیره در ادامه به کنفرانس خبری روحانی و اردوغان پرداخت و از رئیسجمهوری ایران نقل کرد: «سرنوشت سوریه باید فقط از سوی مردم سوریه تعیین شود. همه باید به تمامیت ارضی سوریه احترام بگذارند و ما (ایران و ترکیه) کاملا در این زمینه توافق داریم. روحانی گفت ایران، ترکیه و روسیه به مذاکرات آستانه درباره آینده سوریه ادامه خواهند داد و نشست بعدی در روسیه برگزار خواهد شد. ایران و روسیه کمکهای نظامی کلیدی به بشار اسد، رئیسجمهور سوریه داشتهاند، درحالیکه ترکیه از طرف مقابل حمایت میکند. ترکیه، باوجود اختلافاتش با ایران و روسیه درباره سوریه، همکاری نزدیکی با هر دو کشور داشته است تا از طریق فرایند آستانه که سال گذشته آغاز شد، راهحلی سیاسی برای جنگ پیدا کنند». این رسانه موضوع جایگاه ترکیه در فرایند تحریم آمریکا و مقابله ایران را نیز بررسی کرده است. بعد از مرور صحبتهای روحانی، الجزیره به موضع رئیسجمهور ترکیه پرداخت: «اردوغان گفت ترکیه و ایران باید روابط دوجانبه خود را تقویت کنند تا به هدف تجارت دوجانبه ۳۰ میلیارد دلاری برسند. او همچنین گفت همکاری ترکیه و ایران در فرایند گفتوگوهای صلح آستانه با شرکت روسیه، نتایج مثبت خود را داشته است و ما باید با تلاشهای بیشتر، صلح پایداری را که سوریه و تمام مردم سوریه را در بر خواهد گرفت، تضمین کنیم».
رسانههای ترکیه نیز توجه ویژهای به این دیدار داشتند. «حریت» نیز مثل دیگر رسانهها، در ابتدای گزارش اشاره کرد که در دیدار دو طرف «بعد از تصمیم غافلگیرکننده ایالات متحده در بیرونکشیدن نیروها» از سوریه، مسئله این کشور در صدر موضوعات گفتوگو قرار گرفت. حریت نوشت این نشست پیش از اعلام تصمیم ترامپ برنامهریزیشده بود. این رسانه از اردوغان نقل کرد که «ایران و ترکیه میتوانند گامهای بیشتری به سوی ثبات و صلح در خاورمیانه بردارند». از نگاه این رسانه ترکیهای نیز اشارهنکردن دو رئیس در نشست خبری به خبر تصمیم ترامپ، حائز اهمیت بود: «هم اردوغان و هم روحانی ترجیح دادند درباره حرکت ترامپ حرفی نزنند، اما هر دو به تمجید از تلاشهای دوجانبه در جریان برای پایاندادن به آشوب سوریه، در کنار روسیه و در فرایند آستانه پرداختند. اردوغان یادآور شد که این سه کشور به عنوان ضامنهای فرایند آستانه، تلاشهای خود برای صلح پایدار در سوریه را افزایش خواهند داد: «ما در راستای این هدف، همکاریهایمان با ایران را عمیقتر خواهیم کرد». حریت همچنین نوشت: «رؤسای جمهور ترکیه و ایران پنجمین جلسه همکاری راهبردی سطح بالا را نیز برگزار کردند. در این نشست درباره همه جنبههای روابط دوجانبه، شامل تجارت، انرژی، حملونقل و امنیت با جزئیات بحث و بررسی شد». موضع ترکیه در قبال تحریمها نیز در گزارش این رسانه دیده شد: «ما همچنان در کنار مردم ایران ایستادهایم، در زمانهای که فشار غیرمنصفانه علیه ایران تشدید شده است». حریت هم مثل سیانان به صحبتهای اردوغان و ترامپ پیش از اعلام تصمیم آمریکا اشاره کرد و از نارضایتیای نوشت که ترکیه از همکاری ایالات متحده با کردهای یپگ داشت. دیلی صباح، دیگر رسانه ترک، هم به تشدید همکاری بین دو کشور درباره سوریه پرداخت و از اردوغان نقل کرد که ترکیه به هیچکس اجازه نداده و نخواهد داد که امنیت این کشور و منطقه را تهدید کند. نکته جالب اما روایت متفاوت «دیلیصباح» از صحبت اردوغان بود که با نسخه رسانههای ایران نیز همخوانی دارد. دیلیصباح در نقل جمله رئیسجمهور ترکیه، عبارت «برادرانه» را که او در توصیف رابطه ایران و ترکیه به کار برده بود، آورد. این رسانه با مرور روند تحریمهای ایران و توافقات تجاری دو کشور، صحبتهای اردوغان را در جلسهای بعد از این نشست خبری با روحانی گزارش کرد که درباره ادامه روابط اقتصادی با ایران گفته بود: «ما نباید بگذاریم تصمیم تحریم ایالات متحده علیه ایران، از رسیدن ما به هدفمان جلوگیری کند». دیلیصباح همچنین از دعوتی خبر داد که روحانی از تجار ترکیه برای سرمایهگذاری در ایران داشته است. به گزارش این روزنامه اردوغان همچنین گفت: «هیچکس نباید فکر کند که ما بهخاطر تحریمها به روابط اقتصادی و تجاری خود با ایران پایان خواهیم داد. من بر این باورم که ما تحریمها علیه ایران را به فرصتی در روابطمان تبدیل خواهیم کرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.