۲۰۱۸ ایران چگونه گذشت؟
ترجمه: روحالله نخعی
یکی از وعدههای دوران کاندیداتوری دونالد ترامپ در کارزار انتخاباتی ۲۰۱۶، سختگیری بیشتر در قبال ایران بود. او از توافق هستهای ۲۰۱۵ ایران بهشدت انتقاد میکرد و آن را توافقی یکطرفه میخواند که در آن فقط به تهران امتیاز داده شده است. ترامپ قول میداد که تحریمهای آمریکایی علیه ایران را برگرداند. رئیسجمهور ترامپ، به این وعدهاش عمل و ۲۰۱۸ را به سالی سخت برای ایران تبدیل کرد. گرچه دیگر کشورها در برنامه جامع اقدام مشترک که با ایران امضا شده بود ماندهاند، ترامپ در ماه می، ایالات متحده را از این توافق بیرون کشید و اعلام کرد تحریمهای اقتصادی ایالات متحده علیه ایران در دو مرحله برمیگردد. بعضی از تحریمهای شدیدتر که صادرات نفت ایران را هدف گرفته بود، ماه گذشته برگشتند؛ گرچه از آن چیزی که ممکن بود، شدت کمتری داشتند: واشنگتن به هشت کشور از جمله چین، هند و ژاپن، بزرگترین واردکنندههای نفت خام ایران، معافیتهایی اعطا کرد. اتحادیه اروپا، یکی از امضاکنندههای توافق، تعهد داد که سازوکاری بسازد تا با وجود تحریمهای آمریکایی به تجارت با ایران ادامه دهد، اما تا اینجا این سازوکار عملی نشده است.
مبارزهطلبی در بالا، اعتراضات در خیابان رسانههای دولتی ایران تقریبا روزانه خبرهایی کار میکنند که در آنها مقامات ایران سیاستهای واشنگتن در قبال ایران را تمسخر میکنند و از این میگویند که اگر راه صادرات نفت ایران بسته شود، عواقب سنگینی در کار خواهد بود. آژانس خبری دولتی ایرنا این ماه از رئیسجمهور روحانی نقل کرد که گفته بود: «ایالات متحده تهدید کرده ایران را از فروش نفت محروم کند و جلوی تجارت ایران با دنیا را بگیرد... آمریکا در این هدف ناموفق خواهد بود» و هشدار میدهد که اگر این کار بهنحوی بتواند به انجام برسد، «هیچ نفتی از خلیج فارس صادر نخواهد شد». این اشارهای است به تهدیدهای فرماندهان نظامی ایران درباره بستن تنگه هرمز، راه آبی باریکی که حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند. سعید، مهندس برق ۳۸ساله ایران در نوامبر و از طریق اسکایپ به انپیآر میگوید که کالاهای وارداتی مانند قطعات برقی، بهشدت تحتتأثیر دلاری قرار گرفتند که از زمان خروج ایالات متحده از توافق ایران در ماه می، قیمتش چهار برابر شده است. (کالاهای اساسی، احتمالا تا حدودی به لطف یارانههای دولتی، رشد قیمت کمتری داشتهاند) او میگوید: «بیشتر افرادی که میشناسم، رفتار رئیسجمهور ترامپ را تأیید نمیکنند؛ اما نسبت به عملکرد دولت ایران هم بدبین هستند». او ادامه میدهد: «ما کارشناسان سیاسی نیستیم، اما میتوانیم ببینیم که این تصمیمات روی زندگی روزمره ما تأثیر منفی شدیدی دارند».همچنان که تقابل پیشبینیناپذیر بین ایالات متحده و ایران به پیش میرود، اقتصاددانان، تحلیلگران و سیاستمداران در این اندیشه هستند که بعد چه خواهد شد. بازارهای نفتی جهان پیشتر بعد از تهدیدات ترامپ در ماههای پیشین امسال، افت شدید تولید نفت ایران را در محاسبات خود قرار داده بودند، اما بعد از معافیتهای سخاوتمندانهای که به بزرگترین مشتریان ایران داده شد، ناچار به محاسبه دوباره شدند. حتی حالا تحلیلگران میگویند غیرممکن است که بتوان گفت این معافیتها دقیقا تا چه زمانی دوام میآورند. این ممکن است به این معنی باشد که در ۲۰۱۹ بازارهایی پرتلاطم پیشروست. هدیه مشکلات عربستان سعودی تحلیلگران، محکومیت گسترده و بینالمللی قتل روزنامهنگار سعودی بعد از ورودش به کنسولگری عربستان در استانبول را هدیهای به ایران میبینند که رقیب اصلیاش در منطقه خاورمیانه را گرفتار جنجالی خجالتآور کرد، درست همان زمانی که کاخ سفید بهدنبال اعمال «فشار حداکثری» بر تهران بود. رئیسجمهور ترامپ در کنار ریاض ماند، حتی پس از اینکه این دولت چندینبار روایتش از اتفاقی را که برای جمال خاشقجی، روزنامهنگار افتاده، تغییر داد تا ترامپ این فرایند را «یکی از بدترینها در تاریخ سرپوشگذاری» بخواند. تشدید حملات تندروها علیه رئیسجمهور ایران درحالیکه احتمالا مسئولان ایران از تماشای تشدید دردسرهای عربستانسعودی لذت میبرند، روحانی، رئیسجمهور عملگرای ایران، خود نیز دردسرهای بسیاری دارد. تندروهایی که علیه انعقاد توافق دیپلماتیک با ایالات متحده هشدار میدادند، بعد از اینکه ترامپ از توافق هستهای خارج شد و تحریمها را دوباره اعمال کرد، صدای اعتراض و سرزنش خود را بلند کردهاند. تندروهای حاضر در پارلمان ایران، شروع به حملاتی جداگانه علیه اعضای کابینه کردهاند، شامل محمدجواد ظریف، وزیر خارجه تحصیلکرده در آمریکا. همه اینها باعث میشود مردم عادی ایران در این فکر باشند که چه زمانی ممکن است اوضاع به سمت بهترشدن برود. منبع: انپیآر (NPR)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.