آیا میتوانیم از خطرات بالقوه هوش مصنوعی، رباتها و شرکتهای بزرگ تکنولوژی اجتناب کنیم؟
باید در پیشبینی مشکلات احتمالی فعالانه عمل کرد
ترجمه: ناهید هادینژاد
اگر برای زندگی در 10 سال آینده برنامهریزی میکنید، زندگی در جهانی را تصور کنید که در آن، ماشینها انجام همه کارهایی را که امروزه علاقهای به آنها ندارید، برعهده میگیرند. میخواهید برای 20 سال آینده برنامهریزی کنید؟ کارهای بیشتری بدون کوچکترین کمک شما انجام خواهد شد. این نهتنها شامل کارهای معمولیای مثل نظافت، لباسشویی و شستن ظرفها میشود بلکه بهترین و گرانترین خدماتی که در گذشته به آنها دسترسی نداشتید، بسیار مقرونبهصرفه در اختیارتان خواهد بود. ربات شخصی شما، بهتر از خودتان، از شما شناخت خواهد داشت. با علم به دستاوردهای ملموس هوش مصنوعی و رباتیک که تاکنون به دست آمده و همراهی زمان بسیار کوتاه اتصال به اینترنت که تکنولوژی ارتباطی نسل پنجم (5G) در مسیر فراهمكردن آن است، این روش زندگی (که تقریبا غیرقابل تصور به نظر میرسد) میتواند زندگی معمولی توده مردم در آینده باشد. با وجود هیجانانگیزبودن این واقعیت تقریبا جدید، هوش مصنوعی، رباتها و شرکتهای بزرگ باعث نگرانی بسیاری از مردم میشوند. درحالیکه شرکتهای بزرگ، مدت زیادی است که وجود دارند، اما هوش مصنوعی و رباتها چیزهایی هستند که باید زندگی با آنها را یاد بگیریم. عرضه قریبالوقوع زیرساخت 5G میتواند پیشگام انقلابی در تکنولوژی باشد. چه بسا که تأثیرگذارتر از هر آنچه باشد که پیش از آن اتفاق افتاده است. شبکههای ارتباطی جدید هزاران بار سریعتر از 4G خواهند بود، بهگونهای که یک فیلم کامل HD را میتوان در عرض چند ثانیه دانلود کرد. همچنین آپلودهای با پهنای باند بالا هم امکانپذیر خواهند بود. به این معنی که هر آنچه ربات میبیند، شامل حجم وسیعی از دادهها، میتواند همزمان که به یک مغز مصنوعی فرستاده میشود، با آن در تعامل نیز باشد. رباتها قادر خواهند بود با سرعت بالا با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و زمان تأخیر شبکه ارتباطی آنقدر کم خواهد بود که با زمان تأخیر بین سلولهای عصبی و مغز در بدن ما، قابل مقایسه خواهد بود. تا پایان سال 2018، اپراتورهای شبکههای ارتباطی بزرگ در برخی از شهرهای منتخب دنیا، استفاده از سرویس 5G را شروع میکنند. دلایل موجهی برای ترس از هوش مصنوعی و رباتیک وجود دارد. انسانهای منطقی باید به پیامدهایی که اختراعاتشان ممکن است در پی داشته باشد، توجه کنند. هوش مصنوعی میتواند با مغز ما و رباتها هم میتوانند با جسم ما رقابت کنند و حتی در بعضی موارد قادرند که ما را به آسانی شکست دهند. هرچه زمان بیشتری میگذرد، با پیشرفت این تکنولوژیهای نوظهور، انتظار میرود که توانمندیهای ما کموبیش ثابت بماند. این حقیقت که شرکتهای بزرگ تکنولوژی، برخی از مجریان راهبردی هوش مصنوعی و رباتیک هستند، بیشتر باعث شده که افراد زیادی احساس خطر کنند. خیلی پیش از دوران کنونیِ شرکتهای بزرگ تکنولوژی، رابطه پیچیدهای از علاقه و نفرت بین اشخاص حقیقی و شرکتهای بزرگ وجود داشته است. اما حالا که شرکتهای بزرگ تکنولوژی، هوش مصنوعی و رباتها با هم کار میکنند، این وضعیت ترسناکتر میشود. واضح است آنچه باعث موفقیت شرکتهای بزرگ تکنولوژی شده، حل مشکلات زندگی ماست؛ بهویژه بهگونهای که از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه و پایدار باشد. بخش خصوصی، محرک کلیدی اکثر اقتصادهای موفق است. با توجه به اینکه علاقه اولیه شرکتهای قدرتمند، افزایش حداکثری سود سهامدارانشان است، نگرانی درباره اینکه آنها با چه هدفی تکنولوژیهای جدید را طراحی میکنند، موجه به نظر میرسد. گروهی از آنها با انجام نمونههایی از تجارت غیرشفاف، با جمعآوری و بهرهبرداری از اطلاعاتی که کاربرها در اختیارشان قرار میدهند، پیشرفت کردهاند. در آینده، شرکتهای بزرگ تکنولوژی که با زندگی کاربرهایشان در ارتباط هستند، با جمعآوری اطلاعات محرمانه (از طریق هوش مصنوعی) و کنترل آنها (از طریق رباتها) بیشترین بهره را میبرند. در چنین دنیایی، شرکتهای ثالث بیشتر از خودمان درباره ما میدانند. از طرف ما و اکثرا بدون آگاهی ما تصمیماتی گرفته خواهد شد که لزوما به نفع ما نخواهد بود. این مسائل، قابل پیشبینی بوده و مخاطرات آن بسیار زیاد است. بنابراین چه کار میتوان کرد؟ درواقع، راهی که وجود دارد این است که سیاستهایی را ارائه کنیم که با درنظرگرفتن اعتماد به رباتها در کلیه جوانب زندگیمان، از منافع مصرفکنندگان حمایت کند. برای اینکه در باور به فواید هوش مصنوعی و رباتیک به بالاترین سطح ممکن از اعتماد عمومی دست پیدا کنیم، سه ضرورت اجرائی وجود دارد: اول: رؤسای صنعت هوش مصنوعی و رباتیک باید منافع مصرفکنندگان اعم از ایمنی، حریم خصوصی و شخصیسازی را در ارائه محصولات فناوری لحاظ کنند، چیزی که در گذشته در توسعه بازارهای اینترنت و موبایل دیده نشده است. دولتها آنقدر از مرزهای تکنولوژی فاصله دارند که نمیتوانند در ایجاد راهحل، مؤثر باشند و وجود قوانین دستوپاگیر باعث میشود که شرکتها به تنهایی در صدر برنامههای توسعه قرار گیرند. شرکتها با پیشیگرفتن از این مشکلات، نهتنها میتوانند از واکنش شدید مصرفکننده و دولت دوری کنند، بلکه مهمتر از آن میتوانند موانع برگشت به یک سرمایهگذاری بهتر را قبل از وقوع از میان بردارند. اساس این اعتماد آنقدر ارزشمند است که به شرکتها اجازه میدهد مشکلات پیشبینینشده و مسائل نوظهور را ردیابی کنند. دوم: شرکتهای بزرگ تکنولوژی و شرکتهای نوپای کوچک وابسته به آنها باید کلیه توافقهای متعارف، بهترین روشهای اختیاری کسبوکار، قواعد، پروتکلها، استانداردها، سیاستها و حتی نظارت قانون را به عنوان آخرین مرجع، پشتیبانی کنند. نهادهای مستقل باید قادر به پیشبینی رفتار نهادهای دیگر باشند؛ اعم از اینکه آنها ماشینها، انسانها، شرکتها، دولتها یا سایر ذینفعها باشند. سیاست حمایت از منافع مصرفکنندگان، هرچه بیشتر کاربردی باشد، هوش مصنوعی و رباتها اعتماد بیشتری به دست میآورند. درعینحال، پیروی از چنین سیاستی باید از شرکتها در برابر انتظارات غیرمنطقی حمایت کند. زیراکه هیچ تکنولوژیاي بیعیب و نقص نیست. سوم: یک نهاد مورد اعتماد باید روشهای قابل تحقیق و قابل اطمینانی برای ایجاد سیاستهای جدید هوش مصنوعی و رباتیک طراحی و اجرا کند که آنها را از تأثیرات نامناسب مصون نگه دارد. با توجه به رشد اقتصادی عظیمی که برای کسبوکار رباتیک و هوش مصنوعی پیشبینی میشود، فاکتورهای اقتصادی، فشار مداومی را بر این سیاستها اعمال خواهند کرد. منفعت افراد زیادی به این بستگی دارد که دسترسی به کمکهای رباتیک مستقل و هوشمند، در آینده نزدیک با موفقیت تحقق یابد. خوشبختانه، اگرچه فاصله بین پیشرفتهای تکنولوژی و عقبماندگی ساختارهای قانونی بیشتر میشود، هنوز زمان برای جبران این عقبماندگی وجود دارد، به شرط اینکه همین حالا ابتکار عمل را به دست بگیریم. در ابتدا که اینترنت شروع به کار کرد، قدرت و پتانسیل آن دستکم گرفته میشد. افراد و شرکتهای دستاندرکار، کنشگران خوبی بودند و همین مسئله باعث میشد در طراحی برنامهها، بسیاری از معایب، مشخص نشده و به صورت حلنشده همراه برنامه ارائه میشدند. زمان، پول و سرمایه اجتماعی زیادی صرف شد تا مشکلات، در زمان طراحی برنامه در نظر گرفته شوند و در همان ابتدا از ایجاد آنها پیشگیری شود. ضمن اینکه در نظر داشته باشید که شکافهای امنیتی باعث ایجاد خسارت میشوند. این نسل خوب میداند که اگر زیربنای کاری درست نباشد، چه اتفاقی خواهد افتاد. بههمپیوستن هوش مصنوعی، رباتها و شرکتهای بزرگ تکنولوژی ذاتا خطرناک است، اما اگر اکنون بهدرستی قدم برداریم، میتوانیم از این خطرات جلوگیری کنیم و از فواید بالقوه بسیار زیادی که آنها ارائه میکنند، لذت ببریم. www.scientificamerican.com
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.