|

یادداشت‌های حواشی کتاب

شرق: «بلندی‌های بادگیر» امیلی برونته نامی آشنا برای مخاطبان رمان کلاسیک است. این رمان یکی از آثار مطرح ادبیات کلاسیک جهان است که هم برای مخاطبان عادی ادبیات جذابیت دارد و هم همواره مورد توجه منتقدان ادبی بوده است. هیت ‌کلیف، شخصیت اصلی این رمان، یکی از شخصیت‌های ماندگار و فراموش‌نشدنی تاریخ رمان است. بر اساس «بلندی‌های بادگیر» فیلم هم ساخته شده و از جمله کارگردانان مطرح سینما که این رمان را دستمایه اقتباس سینمایی قرار داده‌اند می‌توان به ویلیام وایلر و لوییس بونوئل اشاره کرد. از «بلندی‌های بادگیر» بیش از یک ترجمه وجود دارد. یکی از ترجمه‌های قدیمی این رمان، ترجمه علی‌اصغر بهرام‌بیگی است که اولین بار در سال 1335 با عنوان «عشق هرگز نمی‌میرد» در انتشارات فرانکلین به چاپ رسیده است. انتشارات علمی و فرهنگی که مدتی است به بازنشر ترجمه‌های قدیمی با شکل و شمایلی جدید می‌پردازد این ترجمه را نیز با عنوان اصلی‌اش یعنی «بلندی‌های بادگیر» تجدید چاپ کرده است. «بلندی‌های بادگیر» داستانی عاشقانه است اما از خلال این داستان می‌توان تصویری هم از جامعه انگلیس در روزگار نوشته‌شدن رمان به دست آورد. رمان با آمدن راوی به عمارت هیت کلیف آغاز می‌شود. راوی که قصد داشته با آمدن به جایی آرام مدتی را دور از هیاهو بگذراند با کتاب‌هایی در محل سکونت خود مواجه می‌شود. از سر کنجکاوی کتاب‌ها را ورق می‌زند و می‌بیند یادداشت‌هایی در لابه‌لای سطور آن‌ها نوشته شده است. راوی کم‌کم به محتوای یادداشت‌ها علاقه‌مند می‌شود و خواندن یادداشت‌ها او را کنجکاو می‌کند که از وقایعی که در یادداشت‌ها به آن اشاره شده بیشتر بداند؛ به همین دلیل در فرصتی خدمتکار خانه را به حرف می‌کشد و خدمتکار داستانی غریب و اندوهبار را برای او شرح می‌دهد. آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از این رمان: «کتابخانه کاترین ارنشاو گلچینی از کتاب‌های خوب بود و وضع فرسوده جلدها و اوراق نشان می‌داد که صاحبش آن‌ها را کاملا مطالعه کرده و مورد استفاده قرار داده است. البته آن طرز مطالعه کتاب عجیب و غیرعادی می‌نمود، زیرا هیچ یک از کتاب‌ها نبود که در حواشی و در میان خطوط آن مطالب و ملاحظاتی نوشته نشده باشد و در بعضی از آن‌ها حتی یک جای سفید دیده نمی‌شد، زیرا سراسر آن پوشیده از نوشته‌هایی با مداد یا مرکب بود. قسمتی از نوشته‌های مزبور به صورت جملاتی جدا جدا بود و قسمت دیگر صورت یادداشت منظم وقایع روزانه‌ای را داشت که با خط ناخوانای بچگانه نوشته شده بود. در بالای یکی از صفحاتِ بدون نوشته یکی از کتاب‌ها چشمم به کاریکاتور رفیقم، جوزف افتاد، کاریکاتوری که بسیار ماهرانه و جالب کشیده شده بود. در آن موقع، علاقه و محبت مخصوصی نسبت به کاترین ناشناس در دلم ایجاد شده بود و بلافاصله شروع به خواندن یادداشت‌های لابه‌لای سطور و حواشی کتاب کردم...». اما علاوه بر تجدید چاپ رمان کلاسیک «بلندی‌های بادگیر»، یک رمان ایرانی هم اخیرا در انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شده است؛ رمانی با عنوان «کمدی ایرانی»، نوشته محمد رستمی. این رمان، چنان‌که در پیشگفتار نویسنده آمده، بخشی از یک سه‌گانه است و درواقع شرح حال و خاطراتی است که نویسنده آن‌ها را در قالب یک رمان روایت کرده است. این رمان شامل یازده فصل است و از توضیح سرآغاز آن با عنوان «سفر» می‌توان دریافت که از جمله دستمایه‌های آن سفرهایی است که خاطره آن‌ها از سال‌های دور در ذهن نویسنده مانده، چراکه در آن سفرها شاهد ماجراهایی بوده که در ذهن او تأثیراتی دیرپا گذاشته‌اند. نویسنده در این بخش از کتاب می‌نویسد: «نخستین سفرها را که آغاز کردم، اصلا گمان نمی‌کردم شاهد ماجراهایی باشم که برای سال‌های دراز در ذهن و خاطرم بماند و در جانم تأثیر بگذارد؛ تأثیری شگرف و پایدار.» آن‌چه می‌خوانید سطرهایی است از فصل سوم این رمان: «عرض رودخانه حدود سه‌مترونیم بود و شیری به آرامی از داخل آب می‌گذشت. صدای تَق‌تَق نعلش در داخل آب با خشکی متفاوت بود و من سوار بر اسب، گذشتن از رود را خیلی دوست داشتم، کیف عجیبی می‌داد، کم‌عمق بود، با وزش باد امواجی ریز روی سطح آب ایجاد می‌شد. بسیار زیبا بود. گاه دانه‌دانه، گاه مانند خط‌های موربی روی آب کشیده می‌شد. پدر افسار اسب را گرفت و با گذاشتن پا بر روی سنگ‌هایی که با فاصله درون آب قرار گرفته بودند پیش رفت. پوتین پایش بود و از خیس‌شدن بیمی نداشت. افسار را شل کرد. اسب پوزه‌اش را به آب نزدیک کرد، گویی آن را بویید اما نخورد سرش را برداشت. پدر افسارش را کمی کشید، این بار اسب همراهی نکرد...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.