5 مجموعالجزاير موازي
اين روزها فضاي توييتر و شبكههاي اجتماعي با درگيريهاي خاص خود همراه است. تحليلهاي متعددي در زمينه نحوه كاركرد و انتشار مطالب در توييتر مطرح ميشود. از همكاري نهادهاي مختلف اطلاعاتي اسرائيل، عربستان تا منافقین و... . در يكي از آخرين پژوهشهايي كه حمیدرضا جلائیپور و ابوالفضل حاجیزادگان انجام دادهاند و در امتداد منتشر شد، به شناسایی و ارزیابی الگوهای تأثیرپذیری کاربران توییتر ایرانی از نگرشهای سیاسی اینفلوئنسرها پرداختهاند. در این تحقیق، عنوان «اینفلوئنسر» به اکانتهای توییتریای اطلاق شده است که كاربران ایرانی جزء مخاطبان اصلیشان هستند، بیش از 10 هزار دنبالکننده دارند و تعداد دنبالکنندههایشان بیش از دوبرابر تعداد دنبالشوندگان آنها است. در اين تحقيق سؤالهايی نظير: اینفلوئنسرهای توییتر ایرانی چه هستند و چه ویژگیهایی دارند؟کاربران توییتر ایرانی به چه میزان از انواع مختلف اینفلوئنسرها تأثیر میپذیرند؟مطرح و سعي شده است تا در تحليل دادهها به آنها جواب داده شود.در اين تحليل در نهایت با حذف دادههای غیرفعال یا احتمالا غیرایرانی، یعنی اکانتهایی که فقط یک اینفلوئنسر را دنبال میکردند، با توجه به اینکه هر کاربر کدام گروه از گرایشهای سیاسی پنجگانه (اصولگرا، اصلاحطلب، تحولخواه، برانداز، تجزیهطلب) را بیشتر دنبال میکند، گرایش سیاسی آن کاربر را برآورد کردند و درنهايت 213 هزار و 140 کاربر در فهرستشان باقی ماند. در ادامه، برخي یافتههای تحقیق را مرور میکنیم. * 1075 اینفلوئنسر توییتر ایرانی، بیش از 10 هزار دنبالکننده دارند. فقط 40 اینفلوئنسر توییتر ایرانی بیش از 200 هزار دنبالکننده دارند. * حدود چهارپنجم این اینفلوئنسرها، اکانتهای شخصیاند. 14 درصد متعلق به سازمانهاییاند که در فضای آفلاین نیز فعالیت دارند (مثل خبرگزاری، روزنامه، باشگاه فوتبال و...). چهار درصد نیز مربوط به صفحات توییتریاند (که در فضای آفلاین فعالیت ندارند). هرچقدر به سمت اینفلوئنسرهای پرمخاطبتر حرکت میکنیم، نسبت اشخاص کمتر میشود و بر سهم سازمانها افزوده میشود. * بیش از یکسوم اینفلوئنسرهای شخصی با بیش از 10 هزار دنبالکننده، با اسم مستعار در توییتر حضور دارند. این نسبت در بین اینفلوئنسرهای با بیش از 20هزار دنبالکننده به حدود یکچهارم کاهش پیدا میکند. * حدود یکسوم اینفلوئنسرهای با بیش از 10 هزار دنبالکننده، زن هستند. این نسبت برای دارندگان 200 هزار دنبالکننده به یکششم کاهش پیدا میکند. * سهم تمام گرایشهای سیاسی در بین اینفلوئنسرها، کمتر از یکسوم است. * 50 درصد اینفلوئنسرهای برانداز، با اسم مستعار در توییتر حضور دارند. *حدود یکچهارم اینفلوئنسرهای با بیش از 10 هزار دنبالکننده، تیک آبی توییتر دارند. 90 درصد دارندگان بیش از200هزاردارای تیک آبی میرسد. * درحالیکه تنها یکسوم اینفلوئنسرهای با بیش از 10 هزار دنبالکننده در خارج از ایران حضور دارند، این نسبت در بین اینفلوئنسرهای با بیش از 100 هزار دنبالکننده به حدود سهچهارم میرسد. * حدود یکچهارم اینفلوئنسرهای دارای بیش از 10 هزار دنبالکننده، بهعنوان روزمرهنویس در توییتر دنبال میشوند. درحالیکه حدود یکپنجم اینفلوئنسرها به صفت «کنشگر با اسم واقعی» در توییتر حضور دارند، سهم «تشکلهای سیاسی» در بین اینفلوئنسرها تنها دو درصد است. * هرچقدر به سمت اینفلوئنسرهای پرمخاطبتر حرکت میکنیم، سهم رسانهها و هنرمندان افزایش پیدا میکند. * بیش از دوسوم روزمرهنویسها جزء گروه غیرسیاسی قرار میگیرند. حدود دوپنجم کنشگرانِ با اسم واقعی، گرایش اصلاحطلبانه دارند. 46 درصد کاربران به اصلاحطلبی گرایش دارند. درواقع آنها «روش اصلاحطلبی» را به سایر روشها ترجیح میدهند. یکچهارم کاربران توییتر ایرانی نیز گرایش براندازانه دارند. گرایشهای تحولخواه، اصولگرا و تجزیهطلب نیز به ترتیب با 15 درصد، 11 درصد و سه درصد در رتبههای بعدی قرار دارند. * دوپنجم کاربران اصولگرا جزء کاربران متعصب محسوب میشوند. درنهايت طبق تحليل انجامشده براساس مدل كاستلز بخش درخورتوجهی از کاربرانی که طرفدار هریک از گرایشهای سیاسی موجودند، معمولا تمایل کمی دارند که در معرض پیامهای سیاسی متفاوت قرار بگیرند و بیشتر سعی میکنند مطالبی منطبق یا نزدیک به نگرشهای سیاسی خودشان را بخوانند. انگار پنج تیپ کاربر توییتر ایرانی (اصولگرا، اصلاحطلب، تحولخواه، برانداز و تجزیهطلب) در پنج دنیای موازی زیست میکنند و آشنایی ناچیزی از همدیگر دارند. به نظر ميرسد وضعیت فعلی فضای آنلاین بیشتر از اینکه شبیه به آن «دهکده جهانی»ِ وعدهدادهشده باشد، به یک «مجمعالجزایر جهانی» شباهت داشته باشد. نکته مهم دیگر این است که شبکههای اجتماعی آنلاین را نباید الزاما بهمثابه ابزاری برای سازماندهی جنبشها یا انقلابها ببینیم. تأثیری که این رسانههای نوین به طور مداوم و شبانهروزی در شکلدهی به سبک زندگی، عادات رسانهای و نگرشها و گرایشهای کاربران دارند، نیز حائز اهمیت است. چه بسا اگر فهم درستی از نقش شبکههای اجتماعی آنلاین در زندگی روزمره کاربران نداشته باشیم، از فهم چگونگی تأثیرگذاری شبکههای اجتماعی آنلاین در بزنگاههای سیاسی نیز ناتوان شویم و به تحلیلهای هیجانآلود و دور از واقعیت روی آوریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.