نقش گردش مالی در رونق مد
حسین خطیبی . مشاور برندینگ
در پاسخ به پژوهش «شرق» مبنیبر تأثیر گردش مالی مد بر رونق فضای کسبوکار فشن در ایران، باید گفت در تأمین نیازهای فیزیولوژیک، پوشاک جزء نیازهای اولیه است. در فشارهای اقتصادی ممکن است مردم ناچار باشند از برخی نیازهای خود چشمپوشی کنند، اما هرگز پوشاک، غذا و دارو را فاکتور نمیگیرند. به همین دلیل حتی در دوران جنگ هم، بخشی از اقتصاد ما به پوشاک تعلق داشت. در دورانهای مختلف اقتصادی که فشار مالی رخ میدهد، مخاطب نیاز خود را به طرق مختلف برطرف میکند. در دوران رونق، به دلیل اختلاف کمی که قیمت ارز با پول ملی دارد، ورود کالاهای داخلی کم میشود و مردم ترجیح میدهند پوشاک خارجی را برگزینند. این انتخاب دو علت دارد؛ اول اینکه کالای خارجی کیفیت برتری دارد، دوم اینکه از جنبه شکل، طراحی و مؤلفههای فشن مطابق مد و سلیقه روز و بهروزتر است چون متصل به ذخایر سلیقه در دنیاست و زودتر میتواند خود را با سلیقه روز دنیا تطبیق دهد. ضمن اینکه وقتی قیمت دلار پایین است، این کالا ارزان تمام میشود پس اقبال مصرفکننده ایرانی به کالای خارجی بالا میرود و راحتتر میتواند آن را بخرد. با نوسانات تعرفه ارز و بالارفتن قیمت دلار، قیمت تمامشده کالای خارجی هم بالا میرود و در نتیجه خودبهخود از سبد برخی خانوارها حذف میشود. این تغییر پارادایم باعث میشود، بدون اینکه کاری کنیم بخش عمدهای از تقاضا، به سمت تولید داخلی برود، ولی این شرایط نمیتواند پایدار باشد، مگر اینکه تولیدکننده ایرانی نیز، هم از منظر کیفیت محصولات خود را ارتقا دهد و هم از منظر طراحی، نگاه بهروزتر و مدگراتری داشته باشد و مطابق با مد روز دنیا حرکت کند. در غیر این صورت، اگر تولیدکننده فقط بر موج فشار مالی جامعه سوار شود و خود را روزآمد نکند، در چنین شرایطی، اتفاقی که در کشوری مثل ایران میافتد این است که تولیدکننده میگوید من که هر کیفیتی ارائه میدهم، مردم از سر ناچاری خریداری میکنند، پس چرا باید خودم را در زحمت تهیه طرحهای نو یا نوسازی ماشینآلات بیندازم. اینجاست که نقطه افول و شکست تولید داخلی شروع میشود و به محض اینکه قیمت دلار به جایگاه اقتصادی مناسبی برگردد، مردم دوباره به سمت بازار کالاهای خارجی تغییر جهت میدهند. درست مثل اتفاقی که در سالهای پس از جنگ در ایران شاهد بودیم. در دوران جنگ اقبال به صنعت پوشاک داخلی بیشتر بود، اما چون تولیدکننده داخلی خود را بهروز نکرد، به محض اینکه درها گشوده شد و قیمت دلار سیر عادی و منطقی خود را طی کرد و مردم توانستند اقتصاد خود را با قیمت ارز تطبیق دهند، کالای خارجی جای تولید داخلی را گرفت. در این دوران تمام تولیدکنندگان کفش و لباس دچار ورشکستگی شدند و دامنه این بحران بهقدری وسیع بود که دامن نساجیها را هم گرفت. در شرایط کنونی دهه 90، گردش مالی صنعت مد میتواند به سمت تولید داخلی جذب شود و مخاطب مجبور است از تولید داخلی استفاده کند، اما تولیدکنندهای که کیفیت خود را ارتقا دهد و با سلیقه روز دنیا حرکت کند، میتواند پایههای تولید خود را محکم کرده و بازار خود را تضمین کند، اما تولیدکنندهای که به اولویتهای کنونی بها ندهد، شاید بتواند در کوتاهمدت از رونق نسبی کنونی سود ببرد، اما در میانمدت و بلندمدت، محکوم به ورشکستگی و خروج از گردونه رقابت است. در این نگاه نهتنها تولید انبوه در تناقض با مؤلفههای مد نیست، بلکه خود میتواند جریانساز باشد. برندی مثل زارا را در نظر بگیرید. هم تولید انبوه دارد، هم فستفشن (Fast Fashion) است و ترند فصل میشود و هم آلامد است، اما نگاهی انبوه به تولید جهانی دارد و در بازار جهانی هم جایگاه خود را پیدا کرده. اینطور نیست که تولیدکننده داخلی، به بهانه داشتن نگاه انبوه به تولید، خود را از مؤلفههای اصلی و مهم صنعت مد، مبرا کرده و سلب مسئولیت کند. به اعتقاد من، گردش مالی بالای صنعت مد؛ چه در ایران و چه در جهان میتواند به اندازه کافی انگیزه فعالیت ایجاد کند. حضور سرمایه در گردش میتواند به زندهماندن صنعت مد، پوشاک، کیف و کفش کمک کند، مشروط بر اینکه تولیدکننده سازوکارهای لازم برای یک تولید مطلوب را بداند و خود را با تغییرات سریع جهانی تطبیق دهد. تولیدکنندگان نباید فریب رونقهای نسبی را بخورند، چراکه به محض اینکه مخاطب خود را با قیمت دلار 10، 11 هزارتومانی تطبیق دهد، مجدد کالای خارجی با اقبال مصرفکننده داخلی مواجه خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.