در حاشيه نتايج يک انتخابات
مهرنوش جعفري-مديركل مطبوعات داخلي دولت اصلاحات
افزايش رقابتيشدن انتخاب نماينده مديران مسئول مطبوعات در هيئت نظارت بر مطبوعات در دوره جاري نسبت به سالهاي اخير پديده درخور توجهي بود و شايد بتوان اين رقابت را نسبت به چند دوره پيش کمسابقه دانست. در بيان اين موضوع چنين بهنظر ميرسد که مطبوعات درک کردهاند که اوضاعشان در قياس با آن چيزي که انتظار داشتند، بدتر شده است. به اين دلايل؛ 1. تشديد بحران، در اقتصاد نشر بهويژه در پي بروز مشکلات فزاينده جديد ناشي از کاهش شديد قدرت پول ملي و شروع موج تورمي در اقتصاد، 2. ادامه چالشهاي ناشي از گسترش فضاي مجازي که در نتيجه اقبال مردم به رسانههاي مکتوب را همچنان با افت معناداري مواجه کرده است، 3. نبود گشايش کافي در فضاي آزاد فعاليت مطبوعات مستقل بهطوريکه نيازهاي خبري و تحليلي مخاطبان بهتر و بيشتر برطرف شود و آنها را بيش از پيش به روزنامهخواني تشويق كند، 4. تداوم مشکلات ساختاري مطبوعات بهویژه تعارض حياتي ميان مطبوعات دولتي و عمومي از يک طرف با مطبوعات بخش خصوصي و مستقل از طرف ديگر (که دراينباره در مقالات پيشين نکاتي را آوردهام که نيازي به تکرار نيست).آشکار است که مطبوعات (مستقل) و نيروهاي شاغل در آن خوب ميدانند که اين مشکلات چه عواقب زيانباري در پي دارد و ضعيفشدن ارتباطشان با مخاطبان، بهعنوان نقطه کانوني و محوري اين مشکلات چقدر از اعتبارشان ميکاهد. ازاينروست که انتظار ميرود مطبوعات بهدنبال تغيير و بهبود سازوکارهايي باشند که دستکم امکان بقا و قدرت تأثيرگذاري آنها را فراهم آورد. نتايج اين دور از انتخابات نماينده مديران مسئول مطبوعات در هيئت نظارت بر مطبوعات صرفنظر از چندوچون مقررات و نحوه اجراي آن وقتي ميتواند به اهداف خود نزديک شود که اولا از فرصت ايجادشده استفاده حداکثري شود و ثانيا درباره روش انتخاب و مزيتها و کاستيهاي آن در فرصت مناسب بازنگري شود.درباره نکته اخير بهطور گذرا بايد گفت انتخاب نماينده مديران مسئول طبق آييننامه جديد که حدود دو سال از تصويب آن ميگذرد، بهشکل الکترونيکي برگزار ميشود، در کنار مزاياي آن کاستيهايي نيز دارد؛ برای مثال با طراحي زمانبندي محدود بين اعلام اسامي کانديداها و زمان برگزاري انتخابات، فرصت و امکان تبليغات براي کانديداها و تبادل آرا و افکار بين کانديداها و رأيدهندگان چندان وجود نداشت و کار تبليغات به کانالهاي تلگرامي کشيده شده بود که موجب محدوديت فعاليت برخي کانديداها شد؛ چراکه بهدليل فيلترينگ کانالهاي تلگرامي امکان حضور همه مديران مسئول در اين شبکهها وجود نداشت و عملا تبليغات انتخاباتي در فضاي غيررسمي و محدود شکل گرفت.
نکته بعدي شيوه رأيدادن الکترونيکي است که ميتوان با حفظ آن، شرايط حضور مديران مسئول را در تهران و نيز ساير مراکز استانها فراهم آورد تا ضمن امکان کنترل بهتر بر فرايند رأيگيري، نامزدها بتوانند رودررو برنامههاي خود را در جمع همکارانشان در مکان اصلي يعني تهران عرضه کنند، چراکه صرفا درج نام کانديداها با عناوين محدود ناظر بر فعاليتهاي آنها در سامانه وزارت ارشاد براي اين کار کفايت نميکند. روش قبلي انتخابات امکان چنين تعاملي را به وجود آورده بود، اما در شيوه جديدِ تبليغات امکان چنين تعاملي وجود ندارد يا محدود است و روشن نبود که رأيدهندگان چگونه بايد ترغيب شوند که به يک کانديدا رأي دهند. بهطورکلي بايد گفت هدف از اينگونه انتخابات تقويت اصناف و گروههاي مطبوعاتي براي تبيين مسائل و مشکلات صنفي است و متأسفانه تشکلها امکان فعاليت نداشتند، چون فضايي براي فعاليت نبود. ضمن آنکه برخي از صنوف که بايد براي کل مطبوعات تلاش کنند، گرفتار نوعي جناحبندي شدند و در خدمت يک بخش از مطبوعات قرار گرفتند. همچنين بايد براي فرد منتخب مديران مسئول هم وظايفي تعريف کرد تا در دور بعد ارزيابي شوند و دو سال بعد دستکم پاسخگوي وعدههايش باشد. به بيان ديگر کانديداي رأي آورده بايد بگويد چه خواهد کرد و پس از انتخابات در نشستهاي دورهاي با اهالي مطبوعات مورد ارزيابي مستمر قرار بگيرد؛ بنابراین ضمن تبريک به منتخب مديران مسئول در اين دوره، اميد ميرود اين رويه اجرا شود. اما درباره نکته اول و اصلي بايد گفت اين انتظار مبرم از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و همچنين نماينده محترم مديران مسئول در هيئت نظارت بر مطبوعات وجود دارد که با رايزني و مشورت با همه اقشار مديران و دستاندرکاران مطبوعات بهويژه روزنامهنگاران مجرب و استادان دانشگاه، راههاي بقا و رشد مطبوعات مستقل را در قالب نشستهاي کارشناسي و در عرصه عمومي دنبال کنند. نيازي به تأکيد نيست که در اين برهه پرچالش پيشروي کشور نقش مطبوعات معتبر و تأثيرگذار در تقويت اعتماد عمومي ميان مردم و حاکميت بسيار لازم، جدي و ضروي است. ايفاي چنين نقشي نيز تابع سرزندگي و شادابي مطبوعات و نيروي انساني شاغل در آنها و همچنين زنجيره صنعت توليد و توزيع کالاي مطبوعات است که متأسفانه مدتي است شاهد افول و رکود نگرانکننده فعاليت آنها هستيم. ترديدي نيست که ادامه لطمه به اين زنجيره توليد و کاهش و حذف کالاي مطبوعات در سبد مصرف خانوار بهمنزله محرومشدن جامعه از يک پل ارتباطي در عرصه «رسمي» کانالهاي رسانهاي کشور است. (همينجا توجه کساني که بهدنبال ادامه سياست فيلترينگ در فضاي مجازياند، بايد به اين حقيقت جلب شود که با وجود مطبوعات آزاد و مستقل است که ميتوان از پيامدهاي زيانبار فضاي مجازي کاست، وگرنه تداوم بستن تمامي فضاي اطلاعرساني چه نسبتي با منافع عمومي کشور دارد؟). بهعلاوه صدمه به صنعت توليد مطبوعات نيز ثمري جز پيوستن انسانهاي شريف و پرتلاش به خيل بيکاران و نااميدي آنان ندارد؛ بنابراين با اين طيف گسترده از نيازها و مشکلات بود که مديران مطبوعات فضاي رقابتي انتخابات اين دوره را رقم زدند و در حقيقت بايد به پيام اين انتخاب توجه داشت و آن را بهخوبي درک کرد و براي تحقق آن نهايت کوشش را با محوريت خود جامعه مطبوعاتي به عمل آورد، انشاءالله.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.