|

نیاز به پلتفرم محیط‌زیستی

مریم مطلبی

تغییرات محیط‌زیستی در طول تاریخ بارهاوبارها اتفاق افتاده است؛ از تغییرات کوتاه‌مدت طبیعی مانند سیل و زلزله و آتشفشان گرفته تا بلندمدت مانند عصر یخی و دوره‌های خشک‌سالی که همواره باعث تغییر فرهنگ انسان و به‌خصوص رفتار اقتصادی او شده‌اند. می‌توان گفت شکل‌گیری اولیه جنبش محیط زیست به سال ١٩٦٢ برمی‌گردد؛ زمانی که راشل کارسون کتاب «بهار خاموش» را در زمینه مصرف بی‌رویه سموم کشاورزی و اثرات عدیده آن نوشت و به انتقاد از آن پرداخت که خود باعث مطرح‌شدن بحث‌های بسیار در زمینه اهمیت محیط زیست و حفاظت از آن در سطوح مختلف جامعه شد. تاریخ همواره نشان داده است که فاجعه‌ها می‌توانند باعث بیداری و تغییر رفتار انسان شوند؛ مانند حادثه چرنوبیل یا فوکوشیما که باعث شد آلمان تصمیم به چشم‌پوشی از انرژی هسته‌ای و جایگزینی آن با انرژی‌های تجدیدپذیر بگیرد. چندین‌سال پیش زمانی که در ایران در مورد محیط زیست صحبت می‌شد، جمع‌آوری زباله از معدود معانی‌ای بود که تداعی می‌شد، ولی امروزه بیشتر مردم می‌دانند که آب، خاک، هوا و منابع طبیعی، همه‌وهمه محیط زیستمان را تشکیل می‌دهند و برای بقایمان به آن‌ها نیازمندیم و نه برعکس. این امر که حساسیت و آگاهی جمعی جامعه نسبت به اهمیت و حفاظت از محیط زیست بالا رفته، امری بسیار باارزش و اساسی برای تغییر در جهت مثبت است، اما در صورت هدایت‌نشدن این پتانسیل و بی‌هدف‌بودن و شیوع اطلاعات غیرعلمی که بسیار هم دیده می‌شود، خطر ازبین‌رفتن این حساسیت و به‌بیراهه‌رفتن این پتانسیل عظیم بسیار است. با وجود تمامی شبکه‌های ارتباطی و اطلاع‌رسانی و میزان بالای استفاده از آن در سراسر کشور می‌بایست از هدررفتن این سرمایه عظیم و نشر اطلاعات غیرعلمی که فقط می‌تواند باعث ایجاد استیصال و دلهره در جامعه شود، جلوگیری شود و آن را در جهتی سازنده رهنمون کرد. بی‌تردید نیاز است که برنامه‌ریزی منسجمی در زمینه آگاهی‌رسانی و بالاخص قدم بعدی که اقدام در جهت حفاظت محیط زیست در سطوح مختلف است، انجام پذیرد؛ از مدارس که از مهم‌ترین و پربازده‌ترین حیطه‌ها هستند تا سطوح دیگر جامعه و سیاست کلان. با وجود اطلاعات گسترده در زمینه مشکلات، سؤالات زیادی در انتظار پاسخند، ازجمله؛ آیا با وجود آگاهی بر تمامی مشکلات محیط‌زیستی برنامه درسی و آموزشی برای سطوح مختلف آموزشی تهیه و تدوین شده است؟ آیا با آگاهی‌دادن درباره استفاده بی‌رویه و غیرضروری پلاستیک، در زمینه جایگزینی آن هم اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی شده است؟ آیا سازمان‌های غیردولتی مجاز محیط‌زیستی، توانمندسازی شده‌اند؟ آیا پلتفرمی که هدایت منسجم سکان کشتی لنگان محیط زیستمان را برعهده داشته باشد، وجود دارد؟ امنیت محیط زیست زیربنای ثبات و پایداری یک کشور است و این امنیت را فقط با برنامه‌ریزی و پیگیری و مراقبت دولت و نهادهای عمومی و مردمی می‌توان فراهم کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.