باغ وحش خوب باغ وحش تعطیل است
سپهر سلیمی
یکی از مراکزی که حامیان حقوق حیوانات در سراسر جهان با حساسیت فراوان آن را رصد میکنند، باغوحشها هستند. گفته میشود حدود 80 مرکز نگهداری از حیوانات، شامل باغ وحش، باغ پرندگان و مانند آن در کشور وجود دارد. شرایط بد نگهداری حیوانات و تخلفات صورتگرفته در باغوحشها سبب شده هرازگاهی یکی از این مراکز به خبر داغ هفته تبدیل شود. شرایط سخت حیوانات بهگونهای است که گاه عنوان «باغ وحشت» بیشتر از هر نامی برازنده این مراکز است. برای حمایت از حیوانات دو دیدگاه کلی وجود دارد؛ «حقوق حیوانات» و «رفاه حیوانات». براساس اصول حقوق حیوانات، همه حیوانات باید در شرایط آزاد زندگی کنند و هیچ انسانی حق بهرهبرداری از آنها را به هیچ شکل ندارد. بر همین اساس نگهداری از حیوانات در باغ وحش برخلاف حقوق حیوانات بوده و همه گروههای حامی حقوق حیوانات ازجمله «پتا» (بنیاد مردمی رعایت اصول اخلاقی در برابر حیوانات) مخالف بیچونوچرای باغوحشها هستند. در مرحله پایینتر از حقوق حیوانات، «رفاه حیوانات» قرار دارد که براساس آن، شرایط زیستی حیوان از جمله تغذیه، شرایط نگهداری، پیشگیری از بیماریها و شرایط روانی حیوانات باید مورد توجه قرار گیرد. شوربختانه اکثر باغوحشهای ایران حتی ابتداییترین اصول رفاه حیوانات را هم مورد توجه قرار نمیدهند. در کنار اسارت حیوانات، خریدوفروش حیوانات وحشی متولدشده در باغوحشها، قاچاق حیات وحش، فروش حیوانات به سیرکها، گسترش بیماریهای مشترک و کشتن حیوانات برای تاکسیدرمی ازجمله مفسدههای وجود باغوحشها در هر کشوری است. اثرات فرهنگی باغوحشها از شکار بدتر است. یک شکارچی در خفا یک حیوان را شکار میکند ولی باغوحشداران به صورت آشکار و علنی به ترویج حیوانآزاری و نمایش بهرهبرداری اقتصادی و منفعتطلبانه از حیوانات مشغول هستند. حامیان حقوق حیوانات باغوحشها را «انبار حیوانات» مینامند. در این انبارها حیوانات به عنوان کالایی برای سوددهی ایفای نقش میکنند. بسیاری از حیوانات در باغوحشها افسرده هستند. حامیان باغ وحش میکوشند وجود این مراکز را برای تحقیقات زیستی ارزشمند نشان دهند اما کیست که نداند وجود حیوان در مکانی که کوچکترین شباهتی به محل زندگیاش ندارد، هیچ دستاورد پژوهشیاي نخواهد داشت. شوربختانه باغوحشداران و برخی از دامپزشکان شاغل در آنجا در جهت منافع اقتصادی خود با فریب افکار عمومی به تئوریزهکردن بهرهکشی از حیوانات اسیر در باغوحشها میپردازند. متأسفانه سازمان حفاظت محیط زیست به دلایلی در برخورد مؤثر با باغوحشهای متخلف کوتاهی میکند. هرچند تجربه نشان داده حتی در کشورهای اروپایی و آمریکایی هم تخلفات باغوحشها و بهرهبرداری از حیوانات ادامه دارد. باغوحشها در بهترین حالت شاید بتوانند رفاه حیوانات را تأمین کنند، از این رو به عنوان یک حامی حقوق حیوانات معتقدم که باغ وحش خوب، باغ وحش تعطیل است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.